Cyfrowe zaświadczenie, koniec płyt, suwerenność: technologie zmieniają instytucje

Od 1 października 2026 roku obywatele Niemiec mogą otrzymać zaświadczenie o niekaralności (Führungszeugnis) w formie cyfrowego dokumentu PDF. Jak podaje heise online, dokument trafia do skrzynki Bürgerpostfach w systemie BundID, a jego cena wynosi 13 euro, tyle samo co wersja papierowa. Do złożenia wniosku potrzebny jest ważny dowód osobisty z funkcją online (eID), telefon z NFC oraz karta kredytowa. Dokument ma kwalifikowaną pieczęć elektroniczną i kod QR, który pozwala zweryfikować autentyczność przez aplikację ZeSI mobile. Jednak wersja cyfrowa nie zastąpi papierowej, gdy zaświadczenie ma być użyte za granicą, ponieważ nie można na nim umieścić apostille ani legalizacji.

To nie jedyna zmiana.

W tym samym tygodniu Microsoft ogłosił, że funkcja Disc to Digital jest dostępna dla wszystkich użytkowników Xbox. Tom's Hardware poinformował 30 września, że gracze mogą przypisać licencję cyfrową do fizycznej płyty, ale jeśli sprzedadzą lub zgubią nośnik, licencja może zostać ograniczona lub odebrana. Decyzja Microsoftu zbiega się z zapowiedzią Sony, że do 2028 roku zakończy produkcję płyt do PlayStation. To pokazuje, że digitalizacja nie zawsze oznacza pełną własność: często jest to jedynie licencja na korzystanie.

Podobne napięcie widać w sektorze infrastruktury. SoftBank sfinalizował przejęcie DigitalBridge za około 3,1 miliarda dolarów, o czym poinformował DataCenterDynamics 1 października. DigitalBridge, który zarządza aktywami o wartości ponad 108 miliardów dolarów, przestanie być notowany na NYSE. Transakcja nie obejmuje spółek portfelowych, ale pokazuje, że cyfrowa infrastruktura staje się przedmiotem globalnej konsolidacji. Z kolei Digital Realty ogłosił 22 września budowę stacji lądowania kabli podmorskich w swoim centrum danych LAX12 w El Segundo, co ma połączyć Azję i Pacyfik z Ameryką Północną. Jak powiedział Craig Waldrop z Digital Realty w wywiadzie dla Data Center Knowledge, celem jest „zbliżenie przepustowości podmorskiej do sieci i chmur, które ją konsumują”.

Nie wszystkie dane są tak łatwe do zdigitalizowania. IEEE Spectrum z 21 września opisuje projekt HERMES, który wykorzystuje krótkofalówki do przesyłania zaszyfrowanych danych w odległych regionach, gdzie nie ma satelitów ani wież przekaźnikowych. Peter Bloom, założyciel organizacji Rhizomatica, podkreśla, że transmisja danych przez krótkie fale odbywa się z prędkością setek bitów na sekundę, co jest wystarczające dla podstawowej komunikacji, ale nie dla multimediów. To przypomnienie, że digitalizacja nie dociera wszędzie równie szybko.

W tle tych zmian pojawia się pytanie o suwerenność cyfrową. Z raportu Capgemini Research Institute, opisanego przez Il Sole 24 ORE 1 października, wynika, że 93 procent organizacji na świecie omawiało kwestię suwerenności na poziomie zarządu, ale 59 procent uważa osiągnięcie pełnej niezależności za nierealistyczne. We Włoszech 94 procent firm dyskutowało o tym w zarządach, a 44 procent uznało to za jeden z głównych priorytetów. Jednocześnie tylko 18 procent włoskich firm ma pełną mapę swoich zależności technologicznych. Monia Ferrari, dyrektor generalna Capgemini w Italii, stwierdziła w raporcie: „Luka istnieje, a główne słabości dotyczą właśnie braku widoczności, koncentracji dostawców i trudności z ich zastąpieniem”.

Omdia w raporcie z 30 września wskazuje cztery siły, które ukształtują technologię w 2027 roku: monetyzację AI, trwałe zakłócenia w łańcuchach dostaw, suwerenność cyfrową i fizyczną AI. Według Omdia 59 procent organizacji oczekuje, że ich budżety na AI wzrosną o co najmniej 10 procent w 2027 roku, a ponad 100 krajów prowadzi inicjatywy suwerenności cyfrowej. Jednocześnie opóźnienia sprzętowe dotykają 60 procent partnerów kanałowych PC. To pokazuje, że digitalizacja usług publicznych i rozrywki nie zwalnia z troski o infrastrukturę i łańcuchy dostaw.

Na bardziej naukowym polu, arXiv opublikował 28 września artykuł o EnergyEminence, systemie cyfrowego bliźniaka sieci energetycznej, który łączy przewidywanie danych z symulacją fizyczną. Autorzy Huy Trinh, Michael Mai i Yu Nong przetestowali 160 scenariuszy z 16 syntetycznych filmów środowiskowych, uzyskując 10 prawdziwych pozytywów, 8 fałszywych pozytywów, 22 prawdziwe negatywy i zero fałszywych negatywów. Badanie wykazało, że modele mogą uczyć się skrótów środowiskowych, co jest ostrzeżeniem dla systemów wczesnego ostrzegania przed pożarami. To przykład, że digitalizacja nie polega tylko na przenoszeniu dokumentów do PDF, ale też na budowaniu złożonych modeli, które muszą być odporne na błędy.

Wszystkie te wydarzenia łączy jedno: digitalizacja przyspiesza, ale nie jest jednolita. Niemcy cyfryzują zaświadczenia, Microsoft pozwala na cyfrowe licencje gier, a jednocześnie Sony wycofuje płyty. SoftBank konsoliduje infrastrukturę, Digital Realty buduje stacje lądowania, a IEEE Spectrum pokazuje, że w odległych regionach krótkofalówki wciąż są niezastąpione. Capgemini i Omdia ostrzegają, że pełna suwerenność jest kosztowna i często nierealistyczna. Dla instytucji kultury i muzeów, które digitalizują swoje zbiory, oznacza to konieczność wyboru: co przenieść do chmury, a co pozostawić w fizycznej formie, oraz jak zapewnić, że cyfrowe kopie nie staną się jedynie licencjami bez trwałej wartości.