AI i praca: co naprawdę pokazują dane, od amerykańskich list płac po tureckie studia growe
Gospodarka USA straciła w lipcu 23 000 miejsc pracy, a stopa bezrobocia spadła do 4,1 proc. W Turcji znikają tymczasem stanowiska dla juniorów w studiach growe. Oto co dowody w debacie o AI i pracy pokazują, a czego nie pokazują.

Zacznijmy od liczb z list płac. To najmniej dwuznaczna rzecz, jaką mamy. Pokazują też, jak duża część debaty o AI i pracy opiera się na twierdzeniach, a nie na danych. 7 sierpnia Biuro Statystyki Pracy podało, że amerykańscy pracodawcy zlikwidowali w lipcu 23 000 miejsc pracy, informuje USA TODAY, znacznie poniżej oczekiwań analityków. Dane za maj i czerwiec zrewidowano w dół, do wzrostu o 63 000 i 20 000. Lipiec był pierwszym miesiącem od lutego, w którym gospodarka USA straciła miejsca pracy.
Stopa bezrobocia spadła do 4,1 proc. Wskaźnik aktywności zawodowej obniżył się do 61,4 proc., najniżej od lutego 2021 roku, z 61,5 proc. w czerwcu. Ekonomistka rynku pracy ZipRecruiter Nicole Bachaud powiedziała USA TODAY: „Skoro ofert pracy wciąż jest mało, coraz więcej osób całkowicie wychodzi z rynku pracy”.
Mniej zatrudnionych i niższa stopa bezrobocia. To arytmetyka ludzi, którzy się poddali, zamiast znaleźć pracę.
Gdzie faktycznie przybywało miejsc pracy
Ochrona zdrowia była w lipcu jedyną branżą z zauważalnym wzrostem, dodając 22 000 etatów. I to poniżej jej średniej z ostatnich 12 miesięcy, wynoszącej 36 000 miesięcznie. Lokalna edukacja publiczna straciła 50 000 miejsc pracy, handel detaliczny 19 000, a działalność finansowa 14 000, wynika z danych BLS, które przytacza USA TODAY. Kory Kantenga, szef działu ekonomii LinkedIn na obie Ameryki, powiedział gazecie: „To nie jest rynek pracy, który przyspiesza, wbrew spekulacjom z początku tego roku”.
Nic z tego nie wskazuje AI jako przyczyny. Raport BLS to migawka całego rynku pracy. Jeden miesiąc danych nie wyjaśnia, dlaczego zniknęło 23 000 miejsc pracy.
Do tego dochodzi sprzeczność w liczbach z tego samego tygodnia. Raport o zatrudnieniu krajowym ADP, opublikowany 5 sierpnia, mówił, że prywatni pracodawcy w USA dodali w lipcu 44 000 miejsc pracy, z czego 36 000 w edukacji i usługach zdrowotnych. Dwa różne mierniki płac, dwa różne znaki. Ktoś, kto buduje tezę na jednym z nich, powinien powiedzieć na którym i dlaczego.
Zapowiedziane zwolnienia to osobny miernik, zestawiany przez Challenger, Gray & Christmas i opublikowany 6 sierpnia. Spadły w lipcu do 33 429, o 27 proc. mniej niż w czerwcu i najmniej w ujęciu miesięcznym od dwóch lat. Zapowiedziane plany zatrudnienia wzrosły do 16 095, o 47 proc. więcej niż w czerwcu i najwięcej od 2022 roku. Andy Challenger z tej firmy powiedział, że popyt pojawia się w „lotnictwie, energetyce i produkcji, pracy wykonywanej na hali, a nie na ekranie”. Piąty miesiąc z rzędu sztuczna inteligencja była najczęściej podawanym przez firmy powodem zwolnień, głównie w technologii i transporcie. To powód deklarowany przez same firmy, nie zmierzona przyczyna, i tak należy go traktować.
Absolwenci są przypadkiem testowym
Jeśli AI gdziekolwiek przyciska, powinno to najpierw widać u ludzi bez doświadczenia. CNBC podało 25 września, że stopa bezrobocia wśród absolwentów uczelni w wieku od 22 do 27 lat wynosiła w czerwcu 2026 roku 5,7 proc., według Banku Rezerwy Federalnej w Nowym Jorku. To o pełny punkt procentowy więcej niż dwa lata wcześniej. Wskaźnik dla wszystkich młodych pracowników wynosił 7,2 proc. Niedozatrudnienie, czyli absolwenci pracujący w zawodach niewymagających licencjatu, sięgnęło 42 proc. wśród świeżych absolwentów, wobec 33,7 proc. wśród wszystkich absolwentów uczelni.
Ten sam raport zawiera przeciwwagę. Nowojorski Fed zbadał oferty pracy i doszedł do wniosku, że „choć AI może przyczyniać się do ostatnich zmian na rynku pracy, nie jest głównym motorem spowolnienia zatrudnienia”. Jego badania pracodawców wykazały, że firmy „w większości zamierzają wdrażać AI głównie przez przekwalifikowanie, z ograniczonym wpływem na zatrudnianie”.
Jednoznaczna jest warstwa selekcji. Badanie LinkedIn, które przytacza CNBC, wykazało, że 66 proc. rekruterów na początku 2026 roku planowało zwiększyć użycie AI do rozmów wstępnych. Tymczasem 81 proc. osób szukających pracy przyznało, że używało lub planowało użyć AI w poszukiwaniach. Obie strony pierwszego filtra są już zautomatyzowane.
Dane o umiejętnościach jeszcze bardziej komplikują opowieść o wypieraniu. Platforma Handshake dla osób na początku kariery ustaliła, że absolwenci kończący studia w 2026 roku wymieniali umiejętności AI w CV dwa razy częściej niż rocznik 2022. Stwierdziła też, że 74 proc. tych wzmianek dotyczyło rzeczywistych projektów, a nie zajęć. National Association of Colleges and Employers podało, że wiosną umiejętności AI pojawiały się w 16,5 proc. ogłoszeń o pracę, wobec 10,5 proc. poprzedniej jesieni, a 28 proc. pracodawców szukało osób na początku kariery, które potrafią korzystać z AI. NACE niepokoi się luką między tym popytem a postawami studentów. W swoim badaniu studentów z 2026 roku blisko jedna trzecia kończących studia uznała, że umiejętności AI będą miały niewielkie znaczenie lub żadne dla ich kariery. Ponad połowa powiedziała, że ich nie rozwija i nie używa AI w szukaniu pracy. Prezes NACE Shawn VanDerziel nazwał to „uderzającym rozjazdem”: „Pracodawcy coraz częściej oczekują, że absolwenci będą gotowi na AI, a znaczna część studentów zastanawia się, czy AI w ogóle ma miejsce w ich pracy”.
Dół drabiny w jednym kraju
Turcja pokazuje najostrzej, co dzieje się na poziomie wejścia, bo jej branża gier opierała się na zatrudnianiu juniorów. Windows Central, powołując się na reportaż Rest of World, opisuje kraj, który w szczycie miał ponad 800 studiów. Te studia działały jak rurociąg: absolwenci wchodzili na stanowiska juniorskie i pieli się w górę. Jeden z deweloperów, z którymi rozmawiało Rest of World, odszedł z dużego studia i założył własne. Odkrył, że z Claude Code potrzebuje dwóch pracowników, by osiągnąć podobną produktywność.
Wynik, według tego reportażu: stanowiska na poziomie wejścia znikają w mniejszych studiach, a większe niechętnie zatrudniają niedoświadczonych deweloperów. Dyrektor uczelni w Turcji ostrzega teraz studentów, żeby nie szli tradycyjną ścieżką. Radzi im tworzyć własne gry już w trakcie studiów.
Zestawmy to z górą tej samej branży. W lipcu Xbox ogłosił największą w historii redukcję, likwidując 3200 miejsc pracy w latach 2026 i 2027. Double Fine Productions ogłosiło 23 zwolnienia wkrótce po usamodzielnieniu się. Windows Central zauważa, że Microsoft twierdzi, iż AI nie służy do zastępowania ostatnio zwolnionych pracowników Xbox. Ten sam artykuł wskazuje, że narzędzia AI obniżają próg wejścia do tworzenia gry, nie pomagając jej wcale w znalezieniu odbiorców. Dodaje też, że etapy, na których deweloperzy uczą się rzemiosła, są pomijane.
Miejsca pracy, które AI najpierw musi zbudować
Jest jeszcze drugi, rzadziej omawiany efekt: rozbudowa AI zatrudnia ludzi. CNBC podało 26 września, że spawacze, hydraulicy, technicy HVAC i elektrycy są poszukiwani przy budowie centrów danych. Bachaud z ZipRecruiter powiedziała, że średnie minimalne wynagrodzenie na stanowiskach związanych z centrami danych wzrosło o 125,1 proc. rok do roku, do niemal 208 000 dolarów. Przypisała tę kwotę wysoce wyspecjalizowanym stanowiskom inżynierskim, które podciągają średnią. Liczba ogłoszeń dla spawaczy i monterów rur wzrosła o 164 proc. rok do roku.
Justin Sinkovich z Columbia College Chicago wskazał Luizjanę. Tam, jak powiedział, Amazon zobowiązał się do 12 mld dolarów na centrum danych z 540 miejscami pracy na miejscu, w tym 1700 elektryków, techników i pracowników ochrony, a projekt Hyperion firmy Meta jest wart 27 mld dolarów. Badanie firmy Cushman & Wakefield, przytoczone w tym samym tekście, szacuje, że każde 100 MW nowej rozbudowy centrów danych tworzy blisko 1300 lokalnych miejsc pracy.
To prace budowlane i utrzymaniowe, wiele z nich tymczasowych. To także ta część gospodarki AI, która jest najbardziej wystawiona na politykę. Gallup ustalił, że 70 proc. Amerykanów sprzeciwia się budowie centrum danych w ich okolicy. Data Center Watch naliczył co najmniej 75 projektów o wartości około 130 mld dolarów, zablokowanych lub opóźnionych w tym roku.
Brakuje czystego oszacowania przyczynowego wpływu AI na zatrudnienie ogółem. Jest za to słaby miesiąc na listach płac. Spowolnienie zatrudnienia skupione wśród młodych absolwentów, którego zdaniem nowojorskiego Fed AI głównie nie napędza. Zawalony rurociąg juniorów w branży gier jednego kraju. I boom budowlany, od którego opinia publiczna zaczyna się odsuwać. To cztery różne historie i uczciwa wersja tego artykułu trzyma je osobno.
Źródła
4- 01US economy loses 23,000 jobs in July as labor market weakensEN
- 02How recent grads and college students should be thinking about AI, the CV, and the job marketEN
- 03Turkey's AI dilemma, the impact on entry level jobs for game developmentEN
- 04The blue-collar AI job market is booming. Will data center backlash make it go bust?EN
Wszystkie liczby i cytaty w tym tekście pochodzą z poniższych źródeł. Nie dopisujemy danych, których w źródłach nie ma.
Materiały zostały przygotowane przez zespół redakcyjny wspierane przez AI.
Komentarze
0- Brak komentarzy — bądź pierwszy.