Podróżny opisał błędny wpis w EES o przekroczeniu pobytu

Relacja z 2 listopada

Relacja z pierwszej osoby datowana na 2 listopada opisuje 2,5-godzinną kolejkę do kontroli paszportowej po 41-minutowym locie z Heathrow do Brukseli. Kioski EES były wyłączone [14].

Kiedy wpis jest błędny

Ta sama relacja opisuje awarię gorszą niż kolejka. Wyjazd podróżnego z Rzymu w czerwcu nigdy nie został zarejestrowany, więc EES wciąż pokazywał pobyt we Włoszech, który przekroczył limit 90 dni [14]. Rozpatrzenie wniosku o korektę do włoskiej policji krajowej może potrwać 30 dni, a kolejna podróż była zarezerwowana za tydzień [14]. Błąd wyszedł na jaw przypadkiem. Podróżny znalazł go tylko dlatego, że planując kolejny wyjazd, wpisał przyszłe daty na oficjalnej stronie UE, a ta pokazała werdykt „not OK” [14]. Relacja podaje drugi przypadek. Brytyjski podróżny został zawrócony i deportowany z Włoch, bo system odnotował wcześniejsze przekroczenie pobytu [14].

Stawkę wyznacza okres przechowywania danych. Dane osobowe są trzymane trzy lata i jeden dzień od daty ostatniego wyjazdu danej osoby [5]. Odmowa przekazania danych biometrycznych oznacza odmowę wjazdu do strefy Schengen [5].

System, który działa już w pełni

Według dyrekcji Komisji Europejskiej ds. migracji i spraw wewnętrznych EES działa w pełni na wszystkich zewnętrznych przejściach granicznych strefy Schengen od 10 kwietnia 2026 r. [4]. Od startu zarejestrowano ponad 145 mln wjazdów i wyjazdów [4]. EES jest więc domyślną procedurą dla każdego odwiedzającego spoza UE na krótki pobyt. System obejmuje Brytyjczyków i Amerykanów [5][12]. Rejestracja odbywa się przy pierwszym wjeździe, a każda kolejna podróż to szybka weryfikacja [3].

Zakres jest wąski. System obejmuje obywateli państw spoza UE, którzy przyjeżdżają na maksymalnie 90 dni w dowolnym okresie 180 dni [1][3], i działa w 29 krajach Schengen [1][9]. Wdrażanie zaczęło się 12 października 2025 r. i miało potrwać sześć miesięcy, a na końcu ręczne stemplowanie paszportów miało zostać wycofane [1][3]. W okresie przejściowym każde państwo samo decydowało, kiedy i gdzie włączy system na swoich przejściach granicznych, i stemplowanie trwało równolegle [3]. Rzecznik Komisji Europejskiej w czerwcu powiedział USA TODAY, że system zarejestrował do tego czasu blisko 90 mln wjazdów i wyjazdów i oznaczył 1 000 osób jako zagrożenie bezpieczeństwa [12]. Liczba 145 mln to późniejsze dane, opublikowane w lipcu [4].

System zapisuje dane z paszportu, obraz twarzy i odciski palców, datę i miejsce każdego wjazdu i wyjazdu oraz każdą odmowę wjazdu [1][3]. Rejestracja odbywa się przy pierwszym wjeździe i pierwszym wyjeździe, potem każde przekroczenie granicy to szybka weryfikacja wobec zapisanego wpisu [3]. Wpis jest przechowywany centralnie przez UE [8].

Komisja deklarowała szybsze kontrole, lepszą weryfikację tożsamości i sposób na wychwytywanie przekroczeń pobytu, które umykały ręcznym stemplom [3]. EES rejestruje też odmowy wjazdu, czego stary stempel nie potrafił [1]. EES nie wymaga wniosku ani opłaty [10].

Kolejki przy kioskach

Zestawmy to z oficjalnym punktem odniesienia. W raporcie Komisji o stanie Schengen z 2026 r. średni czas obsługi to nieco ponad minuta na podróżnego [9]. Komisja ocenia, że system ogólnie działa skutecznie [9]. Operatorzy lotnisk, policja krajowa i doradcy ds. podróży zgłaszają lokalne opóźnienia w szczytach przylotów w Brukseli, Madrycie-Barajas, Lizbonie, Mediolanie Linate, Mediolanie Bergamo, Paryżu Charles de Gaulle, Frankfurcie i na terminalach Eurostar w Wielkiej Brytanii [9].

Do tego dochodzą kontrole wewnętrzne. Osiem państw Schengen przywróciło czasowe kontrole na granicach lądowych: Dania, Francja, Niemcy, Austria, Polska, Szwecja, Włochy i Norwegia [13]. Niemcy kontrolują wszystkie dziewięć swoich granic lądowych [13]. Dania sprawdza granice lądowe i morskie z Niemcami, a Francja granice lądowe z Belgią, Luksemburgiem, Niemcami, Szwajcarią, Hiszpanią i Włochami [13].

Kto jest rejestrowany, a kto nie

Lista wyłączeń jest dłuższa, niż sądzi większość podróżnych. Nie są rejestrowani obywatele Andory, Monako i San Marino oraz posiadacze paszportów Watykanu lub Stolicy Apostolskiej [4]. Nie są też rejestrowani obywatele państw spoza UE z wizą długoterminową lub zezwoleniem na pobyt wydanym przez kraj obsługujący EES, choć zezwolenia wydane przez Cypr lub Irlandię są rejestrowane [4]. Zwolnieni są członkowie rodzin obywateli UE, Islandii, Liechtensteinu, Norwegii lub Szwajcarii spoza UE, jeśli mają kartę pobytu, niezależnie od tego, czy podróżują z tym krewnym [4]. Dyplomaci i akredytowani urzędnicy są z reguły zwolnieni, a kierowcom ciężarówek i osobom z podwójnym obywatelstwem zaleca się sprawdzenie szczegółowych wytycznych [1].

Brytyjczycy nie są zwolnieni. Dla obywateli Wielkiej Brytanii zwolnionych z wiz zapisuje się cztery odciski palców i obraz twarzy [5]. Podróżnym wymagającym wizy zapisuje się tylko obraz twarzy, bo odciski pobrano na etapie wizowym [5]. W porcie Dover dzieci poniżej 12 lat dają zdjęcie, ale nie odciski palców [6]. Irlandia i Cypr są poza Schengen, a obywatele Irlandii jako obywatele UE nie podlegają EES [5].

Co dalej

Część problemów ma już rozwiązanie. Podróżni do Szwecji i Portugalii mogą wstępnie zarejestrować dane z paszportu i obraz twarzy w aplikacji Travel to Europe w ciągu 72 godzin przed przekroczeniem granicy, a kolejne kraje mogą dołączyć [12]. W Dover pasażerowie autokarów i piesi przechodzą przez terminal Western Docks, a kto nie podróżuje ponownie w ciągu trzech lat, musi zarejestrować się od nowa [6].

W innych miejscach system działa dłużej, niż trwają skargi. Lotnisko w Zurychu wprowadziło EES 17 listopada 2025 r., z kioskami w hali kontroli paszportowej i w Dock B [8]. Wstępna rejestracja nie jest tam możliwa, bo UE wymaga weryfikacji i utworzenia wpisu na granicy [8].

Nie opublikowano daty naprawy problemów z kioskami i wpisami. Osobny system ETIAS wciąż nie działał na 17 sierpnia 2026 r., a ostatnia ogłoszona data startu to koniec 2026 r. [12]; potwierdzonej daty startu nie ma [10]. The Portugal News, powołując się na Guardiana, podał, że ponad 150 zewnętrznych stron twierdzi, że pomaga podróżnym w złożeniu wniosku o ETIAS [10]. UE zapowiada, że oficjalną datę startu ogłosi z kilkumiesięcznym wyprzedzeniem, żeby podróżni mieli czas na złożenie wniosku [10]. Do tego czasu naprawy należą do samego podróżnego: zachowuj karty pokładowe, sprawdź wpis o wjeździe przed rezerwacją i zaplanuj czas na kolejkę [14].