NRC wydała TVA pierwsze w USA pozwolenie na budowę reaktora BWRX-300

Pozwolenie, nie łopata

Dokument podpisano na uroczystości w siedzibie TVA w Knoxville. Wśród obecnych byli gubernator Tennessee Bill Lee i senator Marsha Blackburn [8][10]. TVA jest pierwszą amerykańską spółką energetyczną, która dostała pozwolenie na budowę BWRX-300, a samo pozwolenie to dopiero drugie pozwolenie na budowę reaktora zaawansowanego wydane w tym kraju [2][8][11]. Pierwsze dostał reaktor Natrium firmy TerraPower w Wyoming w marcu 2026 r. [1][11].

TVA nie ogłosiła daty rozpoczęcia budowy [8][9][10].

Spółka podała, że trwają prace inżynierskie dla konkretnej lokalizacji i przygotowanie projektu, a przed rozpoczęciem zasadniczej budowy trzeba dokończyć dodatkowe prace [10]. Pozwolenie dotyczy wyłącznie budowy. Nie pozwala TVA załadować paliwa ani uruchomić reaktora: po zakończeniu budowy potrzebna jest osobna licencja eksploatacyjna NRC [1][12]. Ta różnica dzieli kamień milowy w licencjonowaniu od elektrowni. Blok o mocy 300 MW nie wyśle prądu do sieci na podstawie tego dokumentu.

Pozwolenie dla Clinch River to druga w 2026 r. duża zgoda NRC na budowę nowego reaktora, po pozwoleniu dla Natrium w marcu, i oba przeglądy zakończyły się przed terminem [1]. TVA jest największym publicznym dostawcą energii w kraju i obsługuje ponad 10 mln ludzi w siedmiu stanach na południowym wschodzie [10]. Przedstawiciele władz mówili tego dnia, że pozwolenie tworzy powtarzalną ścieżkę licencjonowania dla przyszłych wnioskodawców BWRX-300 [8][9].

Czternaście miesięcy wobec trzydziestu sześciu

NRC zakończyła przegląd w 14 miesięcy, cztery miesiące przed podanym wcześniej terminem 18 miesięcy [1][6]. Jeszcze w 2025 r. agencja szacowała, że wydanie pozwolenia na budowę nowego reaktora zajmie 36 miesięcy [6]. Jeremy Bowen, dyrektor Biura Reaktorów Zaawansowanych NRC, przedstawił na uroczystości kolejność działań. Decyzja o ocenie bezpieczeństwa zapadła dziewięć miesięcy po wpłynięciu wniosku, przegląd bezpieczeństwa prowadzony przez personel zajął 12 miesięcy, a podpis złożono w niespełna 14 miesięcy [10].

Sama data złożenia wniosku jest nieco sporna.

WilmingtonBiz, powołując się na komunikat GE Vernova Hitachi, datuje wniosek na kwiecień 2025 r. [3]. ConstructConnect podał w lipcu, że TVA złożyła go w maju 2025 r. [4].

Przeglądowi pomogło pozwolenie na lokalizację (Early Site Permit), które TVA ma już dla Clinch River, z łącznym limitem 800 MWe [1]. Spółka wystąpiła o to pozwolenie w 2016 r. i dostała je w 2019 r. [11][12]. Adam Stein, dyrektor ds. innowacji w energetyce jądrowej w Breakthrough Institute, powiedział, że Clinch River pokazuje, iż wstępne przygotowanie lokalizacji może skrócić późniejszy przegląd pozwoleniowy [1]. Przewidywalność liczy się tak samo jak szybkość, dodał, a „kolejnym wyzwaniem jest to, by sprawne licencjonowanie było powtarzalne w rosnącej kolejce wniosków dotyczących różnych typów reaktorów” [1].

Kto płaci za pierwszy egzemplarz technologii

TVA szacowała wcześniej, że pierwszy reaktor o mocy 300 MW może kosztować około 5,4 mld dol. przed kosztami odsetek i ulgami podatkowymi, a kolejne bloki mogą tanieć wraz ze skalą wdrożenia [4].

Warunki podziału kosztów nie są jawne.

Mike Skaggs, pełniący obowiązki prezesa i dyrektora generalnego TVA, powiedział, że priorytetem jest to, by mieszkańcy Doliny nie ponosili kosztów pierwszej tego typu technologii [2]. Spółka negocjuje umowy o podziale kosztów z partnerami komercyjnymi. Skaggs nazwał to „wspólną odpowiedzialnością, wspólną wartością i wspólnym postępem” powiązanym z bezpieczeństwem energetycznym i celami związanych z AI [2].

TVA nie otrzymuje środków z budżetu Kongresu, a większość finansowania pochodzi od odbiorców w jej regionie [12]. Korzysta też ze wsparcia federalnego: 400 mln dol. od Departamentu Energii, czyli udział TVA w programie wdrażania SMR o wartości 800 mln dol., ogłoszonym w styczniu [4][12]. TVA przekonuje, że takie porozumienia publiczno-prywatne są niezbędne, by zwiększać czystą moc podstawową, gdy zużycie rośnie za sprawą centrów danych i obciążeń związanych z AI [2].

Co daje 300 megawatów

BWRX-300 ma moc do 300 MW, około jednej trzeciej tradycyjnego bloku jądrowego, według TVA [2][10]. Wcześniejsze materiały o projekcie podawały, że pierwszy blok wystarczy do zasilenia około 175 tys. domów [4].

TVA podaje, że konstrukcja wykorzystuje pasywne systemy bezpieczeństwa, które chłodzą reaktor bez udziału ludzi i bez stałego zasilania zewnętrznego [2]. Główne komponenty można wytwarzać w fabrykach i dostarczać na plac budowy, co według spółki skraca czas budowy, obniża koszty i zmniejsza złożoność prac [2][10]. Projekt opiera się na starszych modelach reaktorów wodnych wrzących, ale zużywa mniej materiałów niż starsze reaktory, podał WilmingtonBiz [3]. Matt Rasmussen, dyrektor ds. energetyki jądrowej TVA, przypisał zasługi „przywództwu, przejrzystości i zaangażowaniu w bezpieczny, skuteczny rozwój energetyki jądrowej” NRC [2][8].

Na terenie zmieszczą się nawet cztery małe reaktory [4].

Pozwolenie obejmuje jeden [4][12]. Co do terminu, TVA prognozowała rozpoczęcie eksploatacji komercyjnej w grudniu 2033 r. [12], a wcześniejsze doniesienia mówiły o 2032 r. [4]. TVA planuje budowę BWRX-300, mniejszej wersji reaktora wodnego wrzącego, który eksploatuje w elektrowni Browns Ferry w Alabamie [11].

World Energy Outlook 2025 Międzynarodowej Agencji Energetycznej prognozuje wzrost popytu na energię elektryczną o 40–50% do 2035 r. [4]. ConstructConnect zauważa, że TVA i jej partnerzy przedstawiają energetykę jądrową jako część długoterminowej odpowiedzi na rosnące obciążenie sieci ze strony centrów danych i AI [4].

Co dalej

Inni wnioskodawcy już działają. Blue Energy złożyła we wrześniu pierwszą część wniosku o pozwolenie na budowę BWRX-300 w Teksasie, w projekcie łączącym gaz i energetykę jądrową [3].

Ontario Power Generation buduje BWRX-300 w Darlington, z ukończeniem oczekiwanym do końca dekady, a wniosek o licencję eksploatacyjną złożyła w marcu [3][6].

Jason Cooper, prezes GE Vernova Hitachi Nuclear Energy, powiedział, że „wdrożenie seryjne jest niezbędne do skalowania energetyki jądrowej w Stanach Zjednoczonych” [3]. Standardowy projekt i przewidywalny regulator pozwalają firmie przenosić doświadczenie licencyjne i lekcje z łańcucha dostaw z jednego projektu do następnego [3].

W przypadku Clinch River najbliższe pytania dotyczą podziału kosztów i daty startu. Skaggs powiedział, że TVA nie ma jeszcze konkretnej liczby miejsc pracy związanych z projektem i że szacunki staną się jaśniejsze, gdy spółka ustali, jakich obiektów i prac wymaga teren [10].