Badacze z CERN potwierdzają smugi kwarków w pierwotnej zupie
6 października fizycy z CERN poinformowali o najwyraźniejszym jak dotąd dowodzie, że plazma kwarkowo-gluonowa zachowuje się jak ciecz. Obserwowali pojedyncze kwarki, które zostawiały fale i wiry, przechodząc przez materię.

Kwarki zachowują się jak kaczki w wodzie
Przez dziesięciolecia teoretycy spierali się, jak gorąca i gęsta materia wczesnego wszechświata potraktuje szybko poruszające się cząstki. Czy je wyhamuje, czy pozwoli im przelecieć bez zakłóceń? Zespół kierowany przez fizyków z MIT rozstrzygnął tę kwestię bezpośrednią obserwacją. W Wielkim Zderzaczu Hadronów w CERN badacze śledzili kwarki pędzące przez plazmę kwarkowo-gluonową, które zostawiały wyraźne smugi, podobnie jak kaczka płynąca przez staw. Ta obserwacja kończy długotrwały spór teoretyczny o podstawową naturę najwcześniejszego stanu materii. Dowód jest teraz konkretny, a nie wywnioskowany z pośrednich modeli zachowania cząstek.
Plazma jest niezwykle gęsta.
Reaguje zbiorowo jak jednolity płyn, tworząc fale i rozbryzgi. Nie zachowuje się jak zbiór niezależnych cząstek. To pierwszy bezpośredni dowód takiego zachowania w tym konkretnym pierwotnym stanie. Zbiorowa reakcja wskazuje na lepkość, którą wcześniej tylko zakładano w złożonych symulacjach zderzeń wysokich energii.
„Teraz widzimy, że plazma jest niezwykle gęsta, tak że potrafi wyhamować kwark i wywołuje rozbryzgi i wiry jak ciecz” – powiedział Yen-Jie Lee, profesor fizyki w MIT.
Plazma kwarkowo-gluonowa istnieje w przyrodzie tylko przez kilka milionowych części sekundy. Powstała w pierwszych mikrosekundach po Wielkim Wybuchu. Żeby ją badać, naukowcy zderzają ciężkie jony z prędkością bliską prędkości światła. Te zderzenia na chwilę rozdzielają kwarki i gluony, odtwarzając warunki nowo narodzonego wszechświata w niewielkich ilościach. Nowe dane dają migawkę tego ulotnego stanu.
Metoda i detekcja
Lee wraz z kolegami opracował nową metodę wykrywania tych smug kwarkowych. Mierząc rozmiar, prędkość i czas trwania zaburzeń, naukowcy mogą teraz określić kluczowe właściwości plazmy. Wśród nich jest to, jak szybko smugi się przemieszczają i jak daleko sięgają, zanim zanikną.
Badanie przeprowadziła współpraca CMS. To ogólnoświatowa grupa fizyków cząstek korzystająca z detektora Compact Muon Solenoid. Detektor jest jednym z uniwersalnych przyrządów Wielkiego Zderzacza Hadronów w Szwajcarii. Zespół planuje zastosować tę technikę do kolejnych danych ze zderzeń, żeby znaleźć więcej przykładów i zbadać je dokładniej.
Zrozumienie tych właściwości pomaga badaczom wnioskować, jak plazma zachowywała się w pierwszych mikrosekundach istnienia wszechświata. Gdy temperatury spadały, kwarki i gluony łączyły się w protony i neutrony, tworząc cegiełki całej widzialnej materii. Nowe ustalenia łączą fizykę cząstek wysokich energii z kosmologią.
Kontekst w dziedzinie
Wynik pojawia się równolegle z innymi ważnymi wydarzeniami w fizyce cząstek. 6 października Francis Halzen otrzymał Nagrodę Nobla w dziedzinie fizyki 2 026 za prace nad neutrinami wysokich energii. Badania Halzena, prowadzone za pomocą detektora IceCube w lodzie Antarktydy, dotyczą wykrywania „cząstek widm” nadciągających z głębokiego kosmosu.
Prace Halzena patrzą na zewnątrz, w kosmos. Zespół z CERN patrzy do wewnątrz, w najbardziej energetyczne momenty historii. Obie dziedziny opierają się na zaawansowanych detektorach, które obserwują trudno uchwytne zjawiska. Komitet noblowski uhonorował Halzena za zamienienie ogromnego bloku lodu w instrument naukowy. To przedsięwzięcie ma podobną skalę ambicji co precyzyjna inżynieria wymagana w LHC.
Inne niedawne odkrycia w tej dziedzinie obejmują prace nad czujnikami kwantowymi do eksperymentów fizyki cząstek oraz badania zachowania fotonów. Te wysiłki razem poszerzają zestaw narzędzi dostępnych fizykom. Potwierdzenie cieczopodobnego zachowania plazmy kwarkowo-gluonowej to duży krok w rozumieniu podstawowych sił, które ukształtowały wczesny wszechświat.
Wyniki sugerują, że „pierwotna zupa” nie była chaotycznym bałaganem. Była uporządkowanym płynem o mierzalnej lepkości i czasach reakcji. Ma to znaczenie dla modeli ewolucji wczesnego wszechświata. Gdy zespół analizuje kolejne dane, obraz tych pierwszych mikrosekund staje się coraz wyraźniejszy.
Źródła
15- 01Physicists just saw quarks make waves in the Big Bang’s primordial soupEN
- 02OpenAI just posted hundreds more results on major math problemsEN
- 03Physicists just found the ‘ghost’ of superconductivityEN
- 04Haiqu Unveils AgenticOS, a System of Agents Solving Some of Physics’ Toughest ProblemsEN
- 05Pegasus 1.6 brings video understanding to physical AI, says TwelveLabsEN
- 06Sovereign AI, same landlord — thoughts on the physical AI raceEN
- 07Mirror Particle is building a ‘world model’ of human behaviorEN
- 08Event-Driven ML Pipeline Orchestration for Manufacturing: An AWS Industry ExperienceEN
- 09A forgotten 30-year forest experiment just delivered a huge surpriseEN
- 10Inference-Time Projection for Physically Valid Biomolecular Diffusion ModelsEN
- 11Internalizing Agent Experience into Diffusion Model Weights via On-Policy Context DistillationEN
- 12Adaptive Gait Biofeedback With Participant-Held-Out Modeling and Participant-Specific Updating in Chronic Ankle InstabilityEN
- 13Cooperating with Future Collaborators: Multi-Agent RL under Staggered ParticipationEN
- 14How robotics and physical AI can responsibly tackle key physical security challengesEN
- 15The physical AI race will be won in the patent officeEN
Wszystkie liczby i cytaty w tym tekście pochodzą z poniższych źródeł. Nie dopisujemy danych, których w źródłach nie ma.
Materiały zostały przygotowane przez zespół redakcyjny wspierane przez AI.
Komentarze
0- Brak komentarzy — bądź pierwszy.