Przejdź do treści
Czas na świecieEU--:--UK--:--USA--:--CN--:--PLDEFRIT中文EN

portal o AI i technologiiwydarzenia · analizy · wywiady · tło techniczne

Szukaj
NA ŻYWO
›

Badacze z CERN potwierdzają smugi kwarków w pierwotnej zupie

6 października fizycy z CERN poinformowali o najwyraźniejszym jak dotąd dowodzie, że plazma kwarkowo-gluonowa zachowuje się jak ciecz. Obserwowali pojedyncze kwarki, które zostawiały fale i wiry, przechodząc przez materię.

NaukaWyjaśnienieRenata PawlakOpublikowano: 7 października 20263 min czytaniaŹródła 15
Badacze z CERN potwierdzają smugi kwarków w pierwotnej zupie

Kwarki zachowują się jak kaczki w wodzie

Przez dziesięciolecia teoretycy spierali się, jak gorąca i gęsta materia wczesnego wszechświata potraktuje szybko poruszające się cząstki. Czy je wyhamuje, czy pozwoli im przelecieć bez zakłóceń? Zespół kierowany przez fizyków z MIT rozstrzygnął tę kwestię bezpośrednią obserwacją. W Wielkim Zderzaczu Hadronów w CERN badacze śledzili kwarki pędzące przez plazmę kwarkowo-gluonową, które zostawiały wyraźne smugi, podobnie jak kaczka płynąca przez staw. Ta obserwacja kończy długotrwały spór teoretyczny o podstawową naturę najwcześniejszego stanu materii. Dowód jest teraz konkretny, a nie wywnioskowany z pośrednich modeli zachowania cząstek.

Plazma jest niezwykle gęsta.

Reaguje zbiorowo jak jednolity płyn, tworząc fale i rozbryzgi. Nie zachowuje się jak zbiór niezależnych cząstek. To pierwszy bezpośredni dowód takiego zachowania w tym konkretnym pierwotnym stanie. Zbiorowa reakcja wskazuje na lepkość, którą wcześniej tylko zakładano w złożonych symulacjach zderzeń wysokich energii.

„Teraz widzimy, że plazma jest niezwykle gęsta, tak że potrafi wyhamować kwark i wywołuje rozbryzgi i wiry jak ciecz” – powiedział Yen-Jie Lee, profesor fizyki w MIT.

Plazma kwarkowo-gluonowa istnieje w przyrodzie tylko przez kilka milionowych części sekundy. Powstała w pierwszych mikrosekundach po Wielkim Wybuchu. Żeby ją badać, naukowcy zderzają ciężkie jony z prędkością bliską prędkości światła. Te zderzenia na chwilę rozdzielają kwarki i gluony, odtwarzając warunki nowo narodzonego wszechświata w niewielkich ilościach. Nowe dane dają migawkę tego ulotnego stanu.

Metoda i detekcja

Lee wraz z kolegami opracował nową metodę wykrywania tych smug kwarkowych. Mierząc rozmiar, prędkość i czas trwania zaburzeń, naukowcy mogą teraz określić kluczowe właściwości plazmy. Wśród nich jest to, jak szybko smugi się przemieszczają i jak daleko sięgają, zanim zanikną.

Badanie przeprowadziła współpraca CMS. To ogólnoświatowa grupa fizyków cząstek korzystająca z detektora Compact Muon Solenoid. Detektor jest jednym z uniwersalnych przyrządów Wielkiego Zderzacza Hadronów w Szwajcarii. Zespół planuje zastosować tę technikę do kolejnych danych ze zderzeń, żeby znaleźć więcej przykładów i zbadać je dokładniej.

Zrozumienie tych właściwości pomaga badaczom wnioskować, jak plazma zachowywała się w pierwszych mikrosekundach istnienia wszechświata. Gdy temperatury spadały, kwarki i gluony łączyły się w protony i neutrony, tworząc cegiełki całej widzialnej materii. Nowe ustalenia łączą fizykę cząstek wysokich energii z kosmologią.

Kontekst w dziedzinie

Wynik pojawia się równolegle z innymi ważnymi wydarzeniami w fizyce cząstek. 6 października Francis Halzen otrzymał Nagrodę Nobla w dziedzinie fizyki 2 026 za prace nad neutrinami wysokich energii. Badania Halzena, prowadzone za pomocą detektora IceCube w lodzie Antarktydy, dotyczą wykrywania „cząstek widm” nadciągających z głębokiego kosmosu.

Prace Halzena patrzą na zewnątrz, w kosmos. Zespół z CERN patrzy do wewnątrz, w najbardziej energetyczne momenty historii. Obie dziedziny opierają się na zaawansowanych detektorach, które obserwują trudno uchwytne zjawiska. Komitet noblowski uhonorował Halzena za zamienienie ogromnego bloku lodu w instrument naukowy. To przedsięwzięcie ma podobną skalę ambicji co precyzyjna inżynieria wymagana w LHC.

Inne niedawne odkrycia w tej dziedzinie obejmują prace nad czujnikami kwantowymi do eksperymentów fizyki cząstek oraz badania zachowania fotonów. Te wysiłki razem poszerzają zestaw narzędzi dostępnych fizykom. Potwierdzenie cieczopodobnego zachowania plazmy kwarkowo-gluonowej to duży krok w rozumieniu podstawowych sił, które ukształtowały wczesny wszechświat.

Wyniki sugerują, że „pierwotna zupa” nie była chaotycznym bałaganem. Była uporządkowanym płynem o mierzalnej lepkości i czasach reakcji. Ma to znaczenie dla modeli ewolucji wczesnego wszechświata. Gdy zespół analizuje kolejne dane, obraz tych pierwszych mikrosekund staje się coraz wyraźniejszy.

Komentarze 0

Źródła

15
  1. 01Physicists just saw quarks make waves in the Big Bang’s primordial soupEN
  2. 02OpenAI just posted hundreds more results on major math problemsEN
  3. 03Physicists just found the ‘ghost’ of superconductivityEN
  4. 04Haiqu Unveils AgenticOS, a System of Agents Solving Some of Physics’ Toughest ProblemsEN
  5. 05Pegasus 1.6 brings video understanding to physical AI, says TwelveLabsEN
  6. 06Sovereign AI, same landlord — thoughts on the physical AI raceEN
  7. 07Mirror Particle is building a ‘world model’ of human behaviorEN
  8. 08Event-Driven ML Pipeline Orchestration for Manufacturing: An AWS Industry ExperienceEN
  9. 09A forgotten 30-year forest experiment just delivered a huge surpriseEN
  10. 10Inference-Time Projection for Physically Valid Biomolecular Diffusion ModelsEN
  11. 11Internalizing Agent Experience into Diffusion Model Weights via On-Policy Context DistillationEN
  12. 12Adaptive Gait Biofeedback With Participant-Held-Out Modeling and Participant-Specific Updating in Chronic Ankle InstabilityEN
  13. 13Cooperating with Future Collaborators: Multi-Agent RL under Staggered ParticipationEN
  14. 14How robotics and physical AI can responsibly tackle key physical security challengesEN
  15. 15The physical AI race will be won in the patent officeEN

Wszystkie liczby i cytaty w tym tekście pochodzą z poniższych źródeł. Nie dopisujemy danych, których w źródłach nie ma.

Materiały zostały przygotowane przez zespół redakcyjny wspierane przez AI.

Renata Pawlak

Renata Pawlak

Nauka i zdrowie

Renata Pawlak zajmuje się w FLASH24 nauką i zdrowiem, opierając teksty na publikacjach recenzowanych, komunikatach instytucji i danych źródłowych, a nie na doniesieniach bez pokrycia. Przy każdej liczbie sprawdza metodologię badania, wielkość próby i jednostki, a wyniki porównuje z wcześniejszymi pracami na ten sam temat. Czeka na comiesięczne raporty GUS i NFZ, rozmawia z lekarzami oraz fizykami, a przed publikacją pyta autorów o ograniczenia ich wniosków. Prywatnie interesuje się fizyką materiałów i obserwuje niebo przez własny teleskop, co pomaga jej czytać prace z dziedzin ścisłych. Nie publikuje niczego, czego nie może potwierdzić w co najmniej dwóch niezależnych źródłach.

Redakcja →

Komentarze

0
  1. Brak komentarzy — bądź pierwszy.

Dodaj komentarz

Komentarze są widoczne publicznie. Nie publikujemy wulgaryzmów, spamu i treści reklamowych.