Crew-13 dotarła na orbitę. W tym samym tygodniu badania jelit i pogody kosmicznej pokazały ryzyka misji na Marsa
Czteroosobowa załoga SpaceX pod dowództwem Jessiki Watkins wystartowała w czwartek 1 października 2026 roku z Cape Canaveral na półroczny pobyt na ISS. W tym samym tygodniu nowe badania powiązały długie loty ze zmianami w jelitach i ryzykiem złamań biodra.

SpaceX wystrzelił Crew-13 z kompleksu startowego 40 w Cape Canaveral Space Force Station w czwartek 1 października 2026 roku o 11:10 czasu EDT (15:10 UTC). Ars Technica podała, że dowódczyni Jessica Watkins, 38-letnia geolożka, zostaje pierwszą czarną kobietą dowodzącą statkiem kosmicznym. The Guardian zauważył, że załoga dotarła na orbitę po trzech tygodniach opóźnienia, które poszły na naprawę nieszczelnego układu paliwowego w kapsule Dragon. Podróż na stację ma zająć około ośmiu godzin, najkrócej jak dotąd w przypadku amerykańskiego statku. Załoga jest nieliczna. Stawka nie. Pilot Luke Delaney, kanadyjski astronauta Joshua Kutryk i rosyjski kosmonauta Siergiej Teteriatnikow lecą po raz pierwszy.
NASASpaceflight podał 29 września, że okno startowe Falcona 9 było natychmiastowe. Booster B1101 leciał po raz trzeci. Dragon Grace zadokował do przedniego portu modułu Harmony 1 października o 20:00 czasu EDT. Misja dołączy do Expedition 75, a jej powrót zaplanowano na marzec 2027 roku.
Gdy załoga się zadomowi, zaczynają się badania. Opublikowane 28 września badanie Uniwersytetu w Kopenhadze objęło próbki krwi 52 astronautów, którzy spędzili miesiące na ISS. Wynika z niego, że bakterie jelitowe zaczynają fermentować białko intensywniej niż zwykle w ciągu kilku tygodni od przybycia na orbitę. ScienceDaily opisało te wyniki. Badacze przypuszczają, że mikrograwitacja spowalnia przesuwanie się pokarmu przez jelita, więc bakterie mają więcej czasu na rozkładanie białka. To może tłumaczyć, dlaczego zaparcia są w kosmosie tak częste. Ma to znaczenie nie tylko dla trawienia. Lars Ove Dragsted, autor korespondencyjny, powiedział, że produkty fermentacji białka często wiążą się z uszkodzeniem nerek, zmianami nastroju i gorszą koncentracją. Podczas misji na Marsa załogi byłyby znacznie dłużej poza ziemską grawitacją niż dzisiejsi astronauci ISS. Może być potrzebne przeciwdziałanie. ISS jest stale zamieszkana od 2000 roku, podaje Ars Technica. NASA i jej partnerzy planują utrzymać ją co najmniej do 2030 roku.
„Widzimy w próbkach krwi astronautów zmiany, które wskazują, że bakterie jelitowe zaczynają w większym stopniu niż zwykle fermentować białko w ciągu kilku tygodni od przybycia w kosmos, i ta zmiana utrzymuje się aż do powrotu na Ziemię” – powiedziała współpierwsza autorka Giorgia La Barbera z Uniwersytetu w Kopenhadze.
Osobny nurt badań wskazuje ten sam kierunek. Microsoft Research opublikował 30 września model uczenia maszynowego, który prognozuje ryzyko pogody kosmicznej dla 66 935 stacji elektroenergetycznych w kontynentalnych Stanach Zjednoczonych. Łączy dane o wietrze słonecznym, prognozy Auroral Electrojet i Disturbance Storm Time, lokalną geologię i infrastrukturę sieci. W okresie oceny system wykrył blisko 80% poważnych zdarzeń pogody kosmicznej. Operatorzy sieci mogą dostać ostrzeżenie 30 do 60 minut wcześniej, czytamy we wpisie na blogu. Punktem odniesienia jest burza geomagnetyczna z maja 2024 roku, która pogorszyła działanie GPS i satelitów.
Sprzęt, finansowanie i daleka droga na Marsa
Pogoda kosmiczna to nie jedyne ryzyko, które dostaje cenę. W raporcie z 1 października TechCrunch opisał Project Suncatcher firmy Google. Pierwszy prototypowy satelita, zbudowany przez Planet Labs, wystartował tego samego dnia rakietą SpaceX z Kalifornii. Satelita będzie uruchamiał układ Google Tensor Processing Unit w 15-minutowych seriach, żeby nie obciążać systemów zasilania i chłodzenia. Google opublikował też recenzowany artykuł o centrach danych na orbicie, który ma się ukazać w Joule. Autorzy zakładają, że SpaceX osiągnie ceny startu blisko 200 dolarów za kilogram do 2035 roku, opierając się na spadku kosztów o około 20% rocznie od czasów Falcona 1. Zastrzegają, że to nie jest analiza opłacalności ekonomicznej. Satlyt, firma z Sunnyvale i Nairobi założona przez byłego menedżera produktu Google i SpaceX Ramę Afullo, zebrała 8 mln dolarów w rundzie zalążkowej i wysłała swoje oprogramowanie na tym samym starcie, podał TechCrunch 1 października. Afullo powiedział portalowi, że Satlyt uruchomił wcześniej w tym roku model Gemma od Google DeepMind na statku Momentus. Zmniejszyło to rozmiar jednej transmisji o błędach oprogramowania pokładowego o ponad 60%. Wśród klientów firmy w tej misji są NASA, Stellerian i TakeMe2Space. Informacja, że NASA płaci Satlytowi za testowanie protokołów chmury obliczeniowej w kosmosie, pochodzi z rozmowy TechCrunch z Afullo.
Inne pieniądze idą w stronę medycyny. Varda zebrała 251 mln dolarów w rundzie Series D na rozwój produkcji leków w kosmosie, poinformował Endpoints News 30 września. Tego samego dnia SpaceNews podał, że Quantum Space podpisała z All Points Logistics zlecenie na przygotowanie startu w ramach misji Prime. Start ma się odbyć w drugiej połowie 2027 roku z Vandenberg Space Force Base. Blackswan Space zamknęła rundę 2,5 mln euro pod przewodnictwem Iron Wolf Capital, co daje łącznie 3,2 mln euro finansowania, podał Tech.eu 30 września. Jej RPO Kit ma trafić na orbitę w 2027 roku.
Problem łańcucha dostaw w Europie i rosnący rynek startów
Wyniki badań naukowych pojawiają się w momencie, gdy Europa martwi się o sprzęt, na którym one stoją. Na konferencji prasowej Pretzl Connect 2026 w Budapeszcie Kate Underhill, architektka napędu przyszłego transportu kosmicznego w ESA, powiedziała EE Times, że systemy kosmiczne działają zwykle „co najmniej 10 lat za elektroniką użytkową”. Opisała próbę zamówienia przez ESA 20 diod laserowych u niemieckiego dostawcy, który wymagał minimalnego zamówienia 10 000 sztuk. Underhill dodała, że europejscy twórcy satelitów muszą spełniać amerykańskie przepisy ITAR, ilekroć na pokładzie jest komponent z USA. To ograniczenie od dawna utrudnia prace nad satelitami wolnymi od ITAR. Popyt na starty nie maleje. Światowy Tydzień Kosmosu 2026 zaczyna się 4 października w 100 krajach pod hasłem „Rocket Revolution”, podał SpaceNews, powołując się na 50 000 wydarzeń w 102 krajach rok wcześniej. Osobno Agile Space Industries poinformowała, że Jason Wright dołączy na stanowisko prezesa na początku października. Firma spodziewa się, że do końca 2026 roku osiągnie około pięciokrotność przychodów z 2022 roku, i zatrudnia ponad 165 osób. Galileo Space, jak zauważył profil w SpaceNews z 1 października, jest w końcowej fazie zabezpieczania pierwszego kontraktu rządowego. Ma satelitę demonstracyjnego zaplanowanego na czwarty kwartał 2027 roku.
Ludzki wymiar pozostaje najważniejszy. Kutryk i jego żona Heather spodziewają się trzeciego dziecka pod koniec listopada, gdy on będzie na orbicie. „Zostawienie tej trójki (plus jednego w drodze) to najtrudniejsza rzecz, jaką kiedykolwiek zrobiłem. Ale taka zawsze była natura eksploracji” – napisał na X, cytowany przez Ars Technicę.
Menedżerka NASA Dana Weigel powiedziała w przeddzień startu, że agencja zrobi, co w jej mocy, żeby Kutryk miał kontakt z rodziną, podał The Guardian. Robiono to już wcześniej: Randy Bresnik dzwonił z orbity w 2009 roku, a w 2004 roku NASA połączyła astronautę Mike'a Finckego z salą porodową jego żony. Różnica jest teraz taka, że nauka zaczyna wyjaśniać, co pół roku w mikrograwitacji robi z organizmem, jedna próbka krwi po drugiej.
Źródła
14- 01SpaceX describes surgical intervention before launch of latest crew missionEN
- 02SpaceX launches crew to ISS successfully: 'Thanks for an amazing ride'EN
- 03Launch Preview: Crew-13 to head to ISS, Falcon Heavy mission for the NROEN
- 04Blood tests reveal why astronauts get constipated in spaceEN
- 05Forecasting space weather risks on power gridsEN
- 06Google thinks SpaceX's Starship has to launch 1,800 times before space data centers get off the groundEN
- 07Satlyt, founded by a former Google and SpaceX product manager, raises $8M to run AI on satellitesEN
- 08Varda gets $251M to make medicines in space, a long-sought area for drugsEN
- 09Quantum Space Executes Launch Processing Agreement with All Points Logistics for Prime MissionEN
- 10Blackswan Space raises €2.5M to take autonomous spacecraft navigation into orbitEN
- 11Europe's Space Industry Seeks Greater Supply Chain ControlEN
- 12World Space Week 2026 Celebrates the "Rocket Revolution"EN
- 13Agile Space Industries Expands Leadership Structure to Support Next Phase of GrowthEN
- 14Galileo Space Is Building Satellites That Turn Signals Into Answers in OrbitEN
Wszystkie liczby i cytaty w tym tekście pochodzą z poniższych źródeł. Nie dopisujemy danych, których w źródłach nie ma.
Materiały zostały przygotowane przez zespół redakcyjny wspierane przez AI.
Komentarze
0- Brak komentarzy — bądź pierwszy.