Wdrożenie unijnego aktu o AI zderza się z luką w testowaniu i presją na opóźnienie
Przepisy UE o sztucznej inteligencji są już egzekwowane, ale grunt pod nimi się zmienia. Regulatorzy wciąż nie mają uzgodnionych metod testowania zaawansowanych systemów, Komisja zaproponowała przesunięcie pełnego wdrożenia na 2027, a wielkie firmy technologiczne naciskają na Brukselę, by zmieniła prawo.
4 października Cybersecurity Insiders opublikował tekst, którego autorzy przekonują, że akt nie może regulować tego, czego regulatorzy nie nauczyli się testować. To dziś ważniejsze pytanie niż jakikolwiek pojedynczy przepis.
Unijny akt o sztucznej inteligencji nie jest już projektem. To system zgodności z terminami, a spór przeniósł się na to, czy ktokolwiek potrafi sprawdzić, czego on wymaga.
W tym samym tygodniu pojawiła się mniejsza i dziwniejsza dana. Komisja potwierdziła zakaz aplikacji do rozbierania zdjęć od 2 grudnia, według Pasquale'a Pillitteriego. Zakaz skierowany do konsumentów łatwo ogłosić. Zweryfikowanie zachowania modelu ogólnego przeznaczenia już nie. Bruksela i tak budowała instytucje. Komisja przedstawiła swój zespół nadzorczy do spraw AI, gdy pod koniec lipca przepisy weszły w życie. Unijna komisarz ds. technologii mówiła, że akt może powstrzymać niezdyscyplinowanych agentów, w komentarzach cytowanych w październiku. To deklaracje instytucji, nie wyniki testów. Między jednym a drugim rozegra się przyszły rok europejskiej polityki technologicznej. Harmonogram aktu sprawia, że tę lukę trudniej zasypać z każdym miesiącem.
Czego akt naprawdę wymaga i kiedy
Akt o AI wszedł w życie w 2024 roku i obowiązuje etapami. Obowiązki dla modeli ogólnego przeznaczenia zaczęły obowiązywać w sierpniu 2025. Większość pozostałych, w tym przepisy o systemach wysokiego ryzyka, miała wejść w sierpniu 2026. W listopadzie 2025 Komisja zaproponowała przesunięcie pełnego wdrożenia na 2027. To przesunięcie przeniosłoby najtrudniejsze obowiązki poza punkt, w którym wiele krajowych organów deklaruje gotowość.
Ta propozycja jest dziś najważniejszym otwartym pytaniem w unijnej regulacji technologii. Decyzja zapada, gdy firmy już przystępują do tych części, które obowiązują. Google podpisał unijny kodeks postępowania w sprawie przejrzystości pod koniec lipca, dołączając do Microsoftu i OpenAI, według doniesień z tego tygodnia. Kodeks ma formę dobrowolną, ale działa jak sygnał. Sygnatariusze składają publiczne zobowiązanie, a Komisja dostaje listę firm, na którą może się powołać, gdy przekonuje, że system da się stosować. Brak podpisu mówi równie wiele. Apple i Meta nie podpisały w momencie publikacji tych doniesień, co warto zapamiętać jako fakt, a nie wyrok.
Kodeks nie mówi jednak krajowemu organowi nadzoru rynku, jak audytować model pod kątem ryzyk, które wymienia akt. To problem techniczny. Rozwiązuje się go powoli, publicznie, wśród ludzi, którzy się ze sobą nie zgadzają.
Problem testowania nie jest retoryczny
Argument Cybersecurity Insiders z 4 października jest taki, że UE zbudowała ramy regulacyjne wokół metod oceny, które jeszcze nie istnieją w formie użytecznej dla regulatorów. Akt opiera się na normach, ocenie zgodności i monitorowaniu po wprowadzeniu na rynek. Każdy z tych elementów wymaga mierzenia czegoś w powtarzalny sposób. W przypadku filtra antyspamowego to proste. W przypadku modelu ogólnego przeznaczenia, którego zachowanie zmienia się z kontekstem, promptami i dostrajaniem, już nie.
Praca opublikowana przez Knight First Amendment Institute przy Columbia University, przedrukowana 4 października, proponuje ujęcie, które przeczy zarówno odczytaniu alarmistycznemu, jak i zadowolonemu z siebie. Autorzy opisują AI jako zwykłą technologię: narzędzie ogólnego przeznaczenia, którego skutki gospodarcze i społeczne będą nadchodzić przez dziesięciolecia, nie miesiące. Ich zdaniem ryzyka najlepiej obsługiwać przez istniejące instytucje, a nie przez jedną dramatyczną interwencję. Twierdzą, że kontrola nie wymaga drastycznych działań politycznych ani przełomów technicznych. To teza o zarządzaniu i da się ją pogodzić z luką w testowaniu. Jeśli AI jest zwykłą technologią, zadaniem regulatora jest zwykły nadzór rynkowy, prowadzony cierpliwie, metodami, które się poprawiają.
Praca nie mówi, że harmonogram UE jest właściwy. Mówi, że wpływ rozłoży się w długim czasie. To dwie różne rzeczy, a propozycja opóźnienia Komisji tkwi niewygodnie między nimi.
Presja branży i kwestia opóźnienia
Wielkie firmy technologiczne naciskają na Brukselę, by zmieniła prawo, według doniesień z połowy października. Presja nie jest subtelna ani nowa. Zmieniło się to, że akt obowiązuje już na tyle, by firmy wiedziały, ile kosztuje zgodność. Dzięki temu ich skargi są konkretniejsze i trudniej odrzucić je jako wyprzedzający lobbing.
Komisja broni ram, zostawiając sobie otwarte drzwi w kwestii terminu. Unijna komisarz ds. technologii mówiła, że ograniczenia są nieuniknione także dla USA, w komentarzach z początku września. To tyleż linia dyplomatyczna, co regulacyjna. Bruksela chce być postrzegana jako pierwsza, nie jako odstępstwo.
Prawodawcy równolegle zajęli się odpowiedzialnością. Pod koniec września unijni prawodawcy przedstawili zasady odpowiedzialności za produkt, które mają pomóc zapobiegać katastrofom związanym z AI. Odpowiedzialność to część systemu najważniejsza dla poszkodowanych, a najmniej dla dostawców, dlatego zwykle idzie wolniej. Jeśli obowiązki dla systemów wysokiego ryzyka przesuną się na 2027, akta odpowiedzialności staną się w najbliższym czasie jedyną częścią pakietu z zębami.
Nic z tego nie dzieje się w próżni. Unijny omnibus cyfrowy przyciągnął uwagę daleko poza Europą. Kenijski komentarz opublikowany 2 listopada przekonywał, że podejście bloku daje lekcje regulatorom w innych krajach. To przypomnienie, że rządy bez własnych przepisów przyglądają się debacie o opóźnieniu.
Na co patrzeć od teraz do grudnia
Liczy się kilka terminów. Zakaz aplikacji do rozbierania zdjęć wchodzi w życie 2 grudnia. Propozycja opóźnienia Komisji, wysunięta w listopadzie 2025, musi jeszcze przejść zwykłą procedurę legislacyjną, zanim cokolwiek zmieni. Sygnatariusze kodeksu postępowania staną przed pierwszym prawdziwym sprawdzianem, gdy krajowe organy zaczną pytać o dowody.
Uczciwe podsumowanie wygląda tak: UE ma ramy, zespół nadzorczy, dobrowolny kodeks z kilkoma dużymi sygnatariuszami i co najmniej jednym dużym nieobecnym, propozycję opóźnienia oraz brak publicznie uzgodnionej metody testowania systemów, którymi ramy mają zarządzać. Akt nie zawodzi. Powstaje otwarcie, pod presją, w tempie, które krytycy i obrońcy uznają za niewygodne.
Amerykańska debata daje kontrast, który warto odnotować. W USA spór dotyczy tego, czy regulować w ogóle. W Europie o to, czy regulację da się wykonać. To lepszy spór, ale nierozstrzygnięty.
Źródła
1Wszystkie liczby i cytaty w tym tekście pochodzą z poniższych źródeł. Nie dopisujemy danych, których w źródłach nie ma.
Materiały zostały przygotowane przez zespół redakcyjny wspierane przez AI.
Komentarze
0- Brak komentarzy — bądź pierwszy.