Przejdź do treści
Czas na świecieEU--:--UK--:--USA--:--CN--:--PLDEFRIT中文EN

portal o AI i technologiiwydarzenia · analizy · wywiady · tło techniczne

Szukaj
NA ŻYWO
›

FALCON ze Starlinga sam wyznacza orbitę bez GPS. Teraz zrobi to cały rój

Misja Starling należąca do NASA wyznaczyła orbitę statku kosmicznego, dopasowując zdjęcia innych satelitów i śmieci kosmicznych do publicznego katalogu około 20 000 obiektów. To pierwszy taki przypadek nawigacji optycznej. W tym roku eksperyment ma objąć rój czterech statków.

NaukaWyjaśnienieRenata PawlakOpublikowano: 28 września 20266 min czytaniaŹródła 4
FALCON ze Starlinga sam wyznacza orbitę bez GPS. Teraz zrobi to cały rój

Misja Starling należąca do NASA zaliczyła kolejny etap w autonomiczności statków kosmicznych. Nowy system wyznacza położenie satelity na orbicie, odwołując się do innych obiektów w kosmosie, a nie do sieci nawigacyjnej. Agencja ogłosiła wynik we wpisie na blogu swojego serwisu Small Satellites z 17 sierpnia 2026 roku.

Ładunek FALCON, czyli Fast Autonomous Lost-in-space Catalog-based Optical Navigation, to wspólny eksperyment lotniczy NASA i firmy EraDrive, startupu wywodzącego się ze Stanford University. Łączy oprogramowanie pokładowe Era-Core firmy EraDrive z kamerami Starlinga i katalogiem znanych satelitów zapisanym na pokładzie. Pokaz sprawdził dwie rzeczy. W eksperymentach z pozycjonowaniem, nawigacją i pomiarem czasu FALCON dopasowywał obiekty widziane przez kamery śledzące gwiazdy, w tym inne statki i śmieci orbitalne, do katalogu utrzymywanego i publicznie udostępnianego przez Departament Wojny USA. Potem używał tych potwierdzonych obiektów jako punktów odniesienia, żeby wyznaczyć własną orbitę Starlinga. W osobnych testach zespół wgrał na pokład cały katalog około 20 000 obiektów kosmicznych wraz z przewidywanymi orbitami. FALCON zestawił te dane z obserwacjami kamer i oszacował położenia z większą precyzją, niż dawał sam katalog. Przez trzy dni poprawił znane orbity ponad 200 obiektów, bez udziału operatorów na ziemi.

Samodzielne wyznaczenie orbity to pierwszy taki przypadek, gdy statek kosmiczny nawiguje kamerami optycznymi na podstawie położenia względem innych obiektów w kosmosie, jak podaje NASA. Eksperymenty z aktualizacją katalogu dały na pokładzie Starlinga lepsze przewidywania położenia obiektów niż te dostarczane przez stacje naziemne.

"FALCON to kolejny sukces misji demonstracyjnej Starling. Wyniki mogą mieć daleko idące znaczenie dla monitorowania ruchu na orbicie, unikania kolizji i alternatywnej nawigacji", powiedział Roger Hunter, kierownik programu Small Spacecraft and Distributed Systems w NASA Ames Research Center w Dolinie Krzemowej w Kalifornii. "Liczba 'pierwszych razów' w Starlingu wciąż rośnie".

Dlaczego to ma znaczenie? GPS działa dobrze na niskiej orbicie okołoziemskiej, gdzie latają zarówno Swift, jak i Starling, ale planiści misji nie mogą na niego liczyć w okolicach Księżyca ani dalej. NASA przedstawia FALCON jako podstawę dla księżycowych rojów satelitów, rozproszonych misji naukowych i eksploracji załogowej, gdzie każdy statek musi wiedzieć, gdzie jest, żeby pomiary z wielu punktów dało się ze sobą zestawić.

Starling wystartował w 2023 roku. W tym roku misja rozszerzy eksperyment FALCON z użyciem Era-Core, tak aby rój czterech statków wymieniał dane o śledzeniu i wspólnie doprecyzowywał swoje położenie. Agencja opisuje to jako następny krok: jeden satelita nawigujący według katalogu to pokaz, cztery satelity sprawdzające się nawzajem są bliżej działającej konstelacji. Eksperyment pokazuje też rolę NASA we wspieraniu innowacji w firmach. Projekt, który zaczął się w ramach University SmallSat Technology Partnerships, przekształcił się w EraDrive, a firma komercjalizuje teraz oprogramowanie Era-Core i powiązany sprzęt do szerszych zastosowań. Starling dał jej platformę do testów w realnych warunkach.

Misją Starling kieruje NASA Ames Research Center. Program Small Spacecraft and Distributed Systems, działający w Ames w ramach Research and Technology Mission Directorate, finansuje ją i zarządza nią.

Tymczasem misja ratunkowa dla starszego satelity zakończyła się niepowodzeniem

Wynik Starlinga pojawia się w miesiącu, w którym NASA musiała też odpuścić sobie zupełnie inny eksperyment. NASA i Katalyst Space Technologies ogłosiły w środę 19 sierpnia, że rezygnują z robotycznej misji ratunkowej dla teleskopu promieniowania gamma Swift, zanim spadnie z orbity. Pisały o tym Ars Technica i NBC News.

Satelita ratunkowy o nazwie Link wystartował 3 lipca na rakiecie Pegasus XL firmy Northrop Grumman. Miał dolecieć do Obserwatorium Neila Gehrelsa Swift należącego do NASA, chwycić je trzema ramionami robotycznymi i podnieść orbitę na tyle wysoko, żeby uniknąć wejścia w atmosferę. Link ma rozmiary mniej więcej lodówki, dwa panele słoneczne i trzy silniki elektryczne na ksenon.

Misja Swift wystartowała w 2004 roku i miała trwać dwa lata, ale astronomowie nadal polegają na niej przy wykrywaniu i badaniu rozbłysków gamma. Obserwatorium nie ma silników do utrzymywania orbity, więc ratunek był jedynym sposobem, żeby przedłużyć jego pracę.

NASA przyznała Katalystowi kontrakt o wartości 30 mln dolarów mniej niż rok przed startem. Agencja podała, że ratunek musiał wystartować do tego lata, żeby dotrzeć do Swifta, zanim ten wróci w atmosferę. Ars Technica podała, że Katalyst zbudował statek w dziewięć miesięcy, co wymusiło trudne kompromisy. Scientific American pisał, że Katalyst miał tylko dziewięć miesięcy na zaprojektowanie, budowę i start Linka.

Problemy zaczęły się pod koniec lipca. NASA podała 28 lipca, że systemy kontroli położenia Linka zawiodły, przez co statek zaczął się obracać i łączność stała się nieregularna. NBC News podał, że statek obracał się z prędkością około 9 stopni na sekundę; kierownicy misji odpalili silniki, żeby w tym miesiącu zwolnić obrót. Ars Technica podała, że dwa z trzech kół reakcyjnych satelity przestały działać i że były też problemy z silnikami na zimny gaz, używanymi do dokładniejszego celowania.

We wpisie na LinkedInie Katalyst poinformował, że firma i NASA uzgodniły, iż z powodu trwających problemów z kontrolą statku "misja nie obejmie przechwycenia i podniesienia orbity Obserwatorium Neila Gehrelsa Swift należącego do NASA".

"Katalyst zaprojektował, zbudował i wysłał eksperymentalny statek kosmiczny, żeby zmierzyć się z ambitną misją w napiętym terminie", powiedział dyrektor generalny firmy Ghonhee Lee. "Podjęliśmy to ryzykowne wyzwanie i jesteśmy dumni z kamieni milowych, które po drodze osiągnęliśmy. Nauczyliśmy się już bardzo dużo, a teraz naszym zadaniem jest zamienić te lekcje w coś trwałego, zbudować powtarzalny scenariusz dla przyszłych operacji zbliżania i serwisowania satelitów".

Administrator NASA Jared Isaacman przyznał, że wynik nie jest taki, na jaki liczono. "To nie jest wynik, do którego dążyliśmy, ale nie zmienia to tego, dlaczego warto było tę misję podjąć", powiedział w oświadczeniu. "Zespół działał z niezwykłą szybkością, żeby dać Swiftowi szansę na więcej nauki i jednocześnie rozwinąć zdolności, których Ameryka będzie potrzebować do serwisowania satelitów w przyszłości".

Shawn Domagal-Goldman, dyrektor wydziału astrofizyki NASA, powiedział, że misja była "pierwszą próbą tego rodzaju, opracowaną w bezprecedensowym tempie wymuszonym przez aktywność Słońca". NBC News podał, że kłopoty Swifta zaczęły się w 2024 roku, w okresie silnej aktywności słonecznej: wszystkie satelity na niskiej orbicie tracą wysokość przez opór atmosfery, a gdy Słońce jest aktywne, podgrzewa atmosferę, zwiększa opór i orbity obniżają się szybciej.

Link wciąż działa. Katalyst zapowiedział, że spróbuje wykorzystać resztki możliwości statku, które mogą jeszcze pozwolić na zbliżenie się do Swifta na tyle, żeby pokazać system nawigacji bliskiej. Firma jest jedną z kilku amerykańskich spółek pracujących nad serwisowaniem satelitów, czyli zdolnością, która mogłaby kiedyś pozwolić na tankowanie, naprawę lub modernizację satelitów. Czujniki zbliżania i ramiona robotyczne to technologie istotne dla tych przyszłych misji.

Bez podniesienia orbity Swift ma wejść w atmosferę jeszcze w tym roku. Ars Technica podała, że obserwatorium kosztowało 500 mln dolarów. Scientific American pisał, że obserwatorium już wstrzymało pracę przed próbą ratunkową, co zostawiło lukę w obserwacjach wysokoenergetycznych.

Komentarze 0

Źródła

4
  1. 01NASA's Starling Mission Opens New Frontiers in Space NavigationEN
  2. 02NASA calls off mission to rescue Swift gamma-ray observatoryEN
  3. 03NASA mission to save its sinking space telescope failsEN
  4. 04NASA calls off rescue mission for its falling Swift space telescopeEN

Wszystkie liczby i cytaty w tym tekście pochodzą z poniższych źródeł. Nie dopisujemy danych, których w źródłach nie ma.

Materiały zostały przygotowane przez zespół redakcyjny wspierane przez AI.

Renata Pawlak

Renata Pawlak

Nauka i zdrowie

Renata Pawlak zajmuje się w FLASH24 nauką i zdrowiem, opierając teksty na publikacjach recenzowanych, komunikatach instytucji i danych źródłowych, a nie na doniesieniach bez pokrycia. Przy każdej liczbie sprawdza metodologię badania, wielkość próby i jednostki, a wyniki porównuje z wcześniejszymi pracami na ten sam temat. Czeka na comiesięczne raporty GUS i NFZ, rozmawia z lekarzami oraz fizykami, a przed publikacją pyta autorów o ograniczenia ich wniosków. Prywatnie interesuje się fizyką materiałów i obserwuje niebo przez własny teleskop, co pomaga jej czytać prace z dziedzin ścisłych. Nie publikuje niczego, czego nie może potwierdzić w co najmniej dwóch niezależnych źródłach.

Redakcja →

Komentarze

0
  1. Brak komentarzy — bądź pierwszy.

Dodaj komentarz

Komentarze są widoczne publicznie. Nie publikujemy wulgaryzmów, spamu i treści reklamowych.