Przejdź do treści
Czas na świecieEU--:--UK--:--USA--:--CN--:--PLDEFRIT中文EN

portal o AI i technologiiwydarzenia · analizy · wywiady · tło techniczne

Szukaj
NA ŻYWO
›

Fuzja w 2026 roku: plazma D-T w Helionie, opóźnienia ITER i 100 mln dolarów na stellarator

Helion twierdzi, że jego prototyp Polaris jako pierwsza prywatna maszyna fuzyjna pracował na paliwie deuterowo-trytowym i osiągnął temperaturę plazmy 150 mln stopni Celsjusza. Firma ogłosiła to 13 lutego 2026 roku. W tym samym roku pojawiły się dwa zupełnie inne punkty odniesienia: budowa ITER za 22 mld dolarów w południowej Francji oraz 100 mln dolarów w rundzie Series B dla Thea Energy, która rozwija stellarator.

NaukaWyjaśnienieRenata PawlakOpublikowano: 28 września 20267 min czytaniaŹródła 3
Fuzja w 2026 roku: plazma D-T w Helionie, opóźnienia ITER i 100 mln dolarów na stellarator

W 2026 roku równolegle toczyły się trzy historie o fuzji. Nie opowiadają tego samego. W jednej prywatna firma ogłasza branżowy pierwszy raz. W drugiej największy na świecie publicznie finansowany reaktor wciąż zmaga się z przekroczeniami kosztów. W trzeciej startup z New Jersey przekonuje, że właściwa maszyna jeszcze nie powstała.

Polaris pracuje na deuterze i trycie

Helion z Everett w stanie Waszyngton poinformował 13 lutego 2026 roku, że jego siódmy z kolei prototyp Polaris wykazał mierzalną fuzję deuterowo-trytową (D-T) i osiągnął temperaturę plazmy 150 mln stopni Celsjusza. Firma przedstawia oba wyniki jako pierwsze w prywatnym sektorze fuzji. Polaris zaczął działać pod koniec 2024 roku, a według Heliona w styczniu stał się pierwszą i obecnie jedyną prywatną maszyną fuzyjną zasilaną paliwem D-T.

Ta liczba ma znaczenie ze względu na próg, o który chodzi. Zgodnie z komunikatem Heliona 100 mln stopni Celsjusza jest w branży uznawane za temperaturę plazmy potrzebną do komercyjnego reaktora fuzyjnego. Rekord ten ustanowił szósty prototyp firmy, Trenta. Polaris go pobił. Helion podaje też, że jako pierwszy dostał zgodę regulatora na posiadanie i wykorzystywanie trytu w celu demonstracji produkcji energii z fuzji.

D-T nie jest jednak paliwem, na którym Helion zamierza prowadzić działalność komercyjną. Firma zapowiada dalsze testy Polarisa, żeby dojść do optymalnych temperatur dla fuzji deuteru z helem-3, a to paliwo ma trafić do jej komercyjnych instalacji. Kampanię z D-T opisuje jako jeden z etapów programu testów Polarisa, który ma pokazać, że firma potrafi pracować na różnych paliwach i skalować tę pracę.

"Wierzymy, że najpewniejsza droga do komercjalizacji fuzji to budowanie, uczenie się i jak najszybsze iterowanie" - powiedział David Kirtley, współzałożyciel i dyrektor generalny Heliona. "Zbudowaliśmy i uruchomiliśmy siedem prototypów, za każdym razem stawiając sobie ambitniejsze cele techniczne i inżynieryjne i za każdym razem je przekraczając."

W tym samym komunikacie cytowani są dwaj zewnętrzni badacze. Jean Paul Allain, zastępca dyrektora ds. nauk o energii fuzyjnej w Biurze Nauki Departamentu Energii, powiedział, że dane z Polarisa, "w tym rekordowe temperatury i zyski z mieszanki paliwowej w ich systemie, wskazują na wyraźny postęp". Ryan McBride, który pracował nad fuzją inercyjną i techniką impulsów dużej mocy w Sandia National Laboratories oraz wykładał na Uniwersytecie Michigan, oświadczył, że przejrzał dane diagnostyczne i że "ekscytujące jest widzieć dowody fuzji D-T i temperatury przekraczające 13 keV, czyli 150 mln stopni Celsjusza".

Cytowany jest także Alan Hoffman, specjalista od plazmy FRC z ponad 40-letnim stażem, który prowadzi linię badawczą od Los Alamos, przez prywatną firmę Math Sciences North West, po urządzenie Large S na Uniwersytecie Waszyngtońskim, zbudowane z funduszy Departamentu Energii. Komunikat nie opisuje niezależnej weryfikacji wyników Polarisa. Twierdzenia opierają się na diagnostyce samego Heliona i na badaczach, którzy mówią, że ją przejrzeli.

Po stronie komercyjnej Helion podaje, że w lipcu 2025 roku zaczął budowę w miejscu, gdzie stanie Orion, jego pierwsza maszyna komercyjna, w Malaga w stanie Waszyngton. Zakład ten ma, według firmy, dostarczać do sieci energię z fuzji dla Microsoftu.

ITER: 22 mld dolarów i pęknięta osłona cieplna

W południowej Francji powstaje International Thermonuclear Experimental Reactor, projekt innego rodzaju. CNET, który odwiedził budowę, szacuje koszt na 22 mld dolarów i opisuje toroidalną komorę próżniową, zaprojektowaną do utrzymywania plazmy 10 razy gorętszej niż jądro Słońca. Aby zamknąć plazmę o temperaturze 150 mln stopni, potrzebne są nadprzewodzące magnesy trzymane zaledwie kilka stopni powyżej zera absolutnego, a oddziela je cienka osłona cieplna. Rozdziela ona jedno z najgorętszych środowisk, jakie kiedykolwiek powstały, od jednego z najzimniejszych.

Pęknięcia w rurach tej osłony znaleziono w 2020 roku, podaje CNET, podobnie jak odkształcenia spowodowane spawaniem i zakłócenia wywołane pandemią COVID-19. Skutkiem było opóźnienie o kilka lat i dodatkowe 5 mld dolarów na naprawy. Na tym tle mnożyły się prywatne startupy fuzyjne, a kilka z nich liczy na osiągnięcie ważnych kamieni milowych przed ITER.

Obrońcy ITER inaczej tłumaczą przekroczenia. Javier Artola, naukowiec modelujący zachowanie plazmy w ITER, powiedział CNET: "To projekt finansowany ze środków publicznych. To wiedza całego świata". Argument jest taki, że publicznie finansowane prace zmniejszają ryzyko badań i rozwoju potrzebnych komercyjnej fuzji, dzięki czemu prywatne firmy mogą stawiać większe zakłady. Każdy problem rozwiązany w ITER to o jeden problem mniej dla nich. W porozumieniu ITER uczestniczy ponad 30 krajów, a CNET podaje, że każde państwo członkowskie dostanie dostęp do wyników naukowych projektu, a sama budowa rozwija globalny łańcuch dostaw dla fuzji.

"To, że Chiny i Rosja miały współpracować ze Stanami Zjednoczonymi i Europą, a do tego Korea, Indie i Japonia, to albo geniusz, albo szaleństwo" - powiedział Laban Coblentz, główny doradca strategiczny ITER.

Reporter CNET wyjechał z budowy większym optymistą, niż sugerowałaby reputacja projektu. Napisał, że zobaczenie budowy na własne oczy kazało mu pomyśleć, iż fuzja może mieć za sobą ostatnią dekadę jako odległe marzenie. To ocena, nie dana.

Thea Energy stawia na stellarator

Thea Energy z Kearny w New Jersey ogłosiła 27 maja 2026 roku, że zebrała 100 mln dolarów w rundzie Series B. Rundę poprowadził US Innovative Technology Fund Thomasa Tulla, a udział wzięli General Innovation Capital Partners, Linse Capital, Calm Ventures, Climate Capital, Divergent Capital, Emerald Technology Ventures, Gaingels, Idemitsu Kosan, Overlay Capital, Timescale Ventures i Whatif Ventures. Dołączyli też dotychczasowi inwestorzy, w tym Alumni Ventures, Hitachi Ventures, Lowercarbon Capital, Mercator Partners, Orion Industrial Ventures, Prelude Ventures i Starlight Ventures. Firma nazywa rundę nadsubskrybowaną.

Pieniądze idą na produkcję magnesów, w tym na drugi zakład w północnym New Jersey, oraz na wybór lokalizacji i budowę Eos, wielkoskalowego zintegrowanego stellaratora. Thea zapowiada, że w tym roku wybierze miejsce dla Eos i podwoi zespół. Podaje też, że rozmawia z ponad tuzinem odbiorców energii, firm z sektora hyperscale i partnerów z branży energetycznej, i chce rozpocząć budowę pierwszej elektrowni Helios przed końcem dekady.

Argument techniczny opiera się na konkretnym twierdzeniu. Stellaratory są, zdaniem firmy, z natury stabilniejsze niż inne konstrukcje z magnetycznym zamknięciem plazmy, ale ich złożone trójwymiarowe magnesy przez długi czas czyniły je niepraktycznymi w budowie. Thea twierdzi, że przeniosła tę złożoność z precyzyjnego wykonania mechanicznego do sterowania programowego, wykorzystując układy płaskich magnesów nadających się do masowej produkcji. Firma podaje również, że zbudowała i uruchomiła pierwszy na świecie układ nadprzewodzących magnesów zdolny wytworzyć pola potrzebne komercyjnym systemom stellaratorowym oraz że ograniczyła ryzyko związane z pełnowymiarowymi płaskimi magnesami kształtującymi dla Eos.

"Nasza architektura jest prostsza w produkcji, szybsza w budowie i bardziej odporna na rzeczywiste warunki niż wszystkie inne podejścia" - powiedział Brian Berzin, współzałożyciel i dyrektor generalny Thea Energy.

Jest jeszcze przypis regulacyjny. Thea podaje, że Departament Energii zatwierdził jej kamień milowy wstępnej koncepcji Helios, co czyni ją pierwszym laureatem z takim wyróżnieniem. Firma wyodrębniła się z Uniwersytetu Princeton i Princeton Plasma Physics Laboratory w 2022 roku, była jednym z pierwszych laureatów programu Milestone-Based Fusion Development Program Departamentu Energii i podaje, że ma sześć nagród DOE INFUSE.

Co z tego wynika

Helion donosi o maszynie, która pracowała na paliwie używanym w większości eksperymentów fuzyjnych, i o rekordzie temperatury w sektorze prywatnym. ITER to duża, powolna, publicznie finansowana próba rozwiązania problemów raz, dla wszystkich. Thea spiera się o architekturę, nie tylko o tempo, i zebrała pieniądze na maszynę, która ten spór sprawdzi.

Żadna z tych trzech firm nie wprowadziła energii z fuzji do sieci na skalę komercyjną. Orion Heliona jest w budowie i ma kontrakt z Microsoftem. ITER to projekt badawczy. Helios Thea ma powstać przed końcem dekady. Kamienie milowe są prawdziwe, harmonogramy pozostają deklaracjami.

Komentarze 0

Źródła

3
  1. 01Helion Achieves New Fusion Energy MilestonesEN
  2. 02A look inside ITER, the world's largest fusion energy projectEN
  3. 03Thea Energy Raises $100M Series B Funding to Build Scalable Fusion Power PlantsEN

Wszystkie liczby i cytaty w tym tekście pochodzą z poniższych źródeł. Nie dopisujemy danych, których w źródłach nie ma.

Materiały zostały przygotowane przez zespół redakcyjny wspierane przez AI.

Renata Pawlak

Renata Pawlak

Nauka i zdrowie

Renata Pawlak zajmuje się w FLASH24 nauką i zdrowiem, opierając teksty na publikacjach recenzowanych, komunikatach instytucji i danych źródłowych, a nie na doniesieniach bez pokrycia. Przy każdej liczbie sprawdza metodologię badania, wielkość próby i jednostki, a wyniki porównuje z wcześniejszymi pracami na ten sam temat. Czeka na comiesięczne raporty GUS i NFZ, rozmawia z lekarzami oraz fizykami, a przed publikacją pyta autorów o ograniczenia ich wniosków. Prywatnie interesuje się fizyką materiałów i obserwuje niebo przez własny teleskop, co pomaga jej czytać prace z dziedzin ścisłych. Nie publikuje niczego, czego nie może potwierdzić w co najmniej dwóch niezależnych źródłach.

Redakcja →

Komentarze

0
  1. Brak komentarzy — bądź pierwszy.

Dodaj komentarz

Komentarze są widoczne publicznie. Nie publikujemy wulgaryzmów, spamu i treści reklamowych.