PLD Space i CNES zbadają drugi pas startowy w Gujanie, rosyjska kapsuła załogowa przesuwa się na 2028 r.
PLD Space i francuskie CNES poinformowały w czwartek 1 października, że zbadają drugi pas startowy w Gujańskim Centrum Kosmicznym. Ars Technica podała 30 września, że rosyjski statek załogowy, od dawna opóźniany, ma teraz wystartować po raz pierwszy w 2028 albo 2029 r.

PLD Space podała w czwartek, że zawarła umowę z CNES, francuską agencją kosmiczną. Obie strony sprawdzą, czy drugi pas startowy zmieści się na terenie ELM-Diamant w Gujańskim Centrum Kosmicznym w Kourou, podał The Next Web. Pas obsługiwałby MIURA 5 i większą MIURA 9. Powstałby na obszarze dawnego kompleksu rakiet Diamant, który CNES zamienia we wspólną bazę dla kilku prywatnych firm startowych.
Obie rakiety obejmuje umowa PLD Space z Europejską Agencją Kosmiczną w ramach European Launcher Challenge. Program ma zmniejszyć zależność Europy od rakiet z zagranicy. ESA podpisała kontrakt w sierpniu. Jest wart 158,9 mln euro i finansuje go głównie Hiszpania, z wkładem Niemiec.
PLD Space ma już swoją obecność w tym miejscu. W czerwcu 2025 r. została pierwszą prywatną firmą, która podpisała z CNES umowę na budowę własnego kompleksu startowego. MIURA 5 wystartuje po raz pierwszy właśnie z niego. Firma podaje, że pierwszy lot odbędzie się w 2026 r.. Jedynym startem do tej pory był MIURA 1 w październiku 2023 r..
„Ta umowa z CNES umacnia długoterminowe zaangażowanie PLD Space w Gujańskie Centrum Kosmiczne i w autonomiczny dostęp Europy do kosmosu”, powiedział Ezequiel Sánchez, prezes wykonawczy PLD Space, cytowany przez The Next Web.
Co nowa umowa obejmuje, a czego nie
Sformułowania mają znaczenie. Obie strony zbadają, czy nowy pas zmieści się na terenie ELM-Diamant. Nie będą go budować. Ogłoszenie nie podało kosztów, harmonogramu ani możliwości startowych, nie wyznaczono też daty decyzji. Jedyną twardą liczbą związaną z European Launcher Challenge jest kontrakt ESA na 158,9 mln euro podpisany w sierpniu. Finansuje go głównie Hiszpania, z niemieckim wkładem.
To mniej niż kwoty, które pojawiały się w nagłówkach wokół europejskich programów startowych. Rozkłada się też na przedsięwzięcie, które nie wykonało jeszcze żadnego lotu MIURA 5. Własny harmonogram PLD Space zakłada pierwszy start w 2026 roku. Zostaje wąskie okno, biorąc pod uwagę, że jedyną dotychczasową próbą firmy był suborbitalny MIURA 1 w październiku 2023 roku.
Rosyjska kapsuła załogowa zachowuje nazwę i opóźnienia
Rosyjska historia jest starsza i bardziej zagmatwana. Ars Technica podała 30 września, że szef Roskosmosu Dmitrij Bakanow, stosunkowo nowy na stanowisku, najwyraźniej porzucił nazwę „Eagle” dla statku preferowanego przez poprzednika, Dmitrija Rogozina. Opublikowany niedawno tekst Interfaksu nazywa go PTK NP.
Bakanow powiedział tej publikacji, że testy systemu spadochronowego statku zaczną się tej jesieni. „Pierwszym krokiem jest start i testy nowego, obiecującego, wielokrotnego użytku załogowego statku transportowego”, powiedział. „A jesienią odbędzie się zrzut spadochronowy i testy na Dalekim Wschodzie”.
Według Interfaksu statek przejdzie w tym roku także testy w trybach ratunkowych podczas awarii na pasie startowym. W 2027 roku testy odbędą się w strefie maksymalnego ciśnienia dynamicznego. Ars Technica zauważa, że z relacji nie wynika, czy w testach weźmie udział prawdziwy sprzęt lotny, makieta technologiczna czy atrapy. Odwołanie do maksymalnego ciśnienia dynamicznego wskazuje zapewne na Max-Q i sugeruje jakiś test przerwania startu.
Artykuł podaje, że rosyjscy urzędnicy kosmiczni trzymają się terminu pierwszego lotu załogowego w 2028 albo 2029 roku, prawdopodobnie na rakiecie Angara A5M. Ars Technica mówi wprost, że tego terminu raczej nie należy zapisywać atramentem. Cztery lata temu prezydent Rosji Władimir Putin pewnie mówił o statku Eagle i wznowieniu rosyjskiego programu księżycowego.
Projekt przeszedł od 2009 roku kilka nazw: od PPTS przez PTK NP i Federatsiję do Orela. Ars Technica opisuje go jako coś, co zawsze wyglądało bardziej na wioskę Potiomkinowską niż na przedsięwzięcie z prawdziwym sprzętem. Jakkolwiek ostatecznie się nazwie, statek ma zastąpić Sojuza w lotach kosmonautów na niską orbitę okołoziemską. Ma być też wystarczająco uniwersalny, by wozić ludzi na Księżyc.
Litewski Blackswan zbiera pieniądze na autonomiczną nawigację
Po stronie komercyjnej litewski Blackswan Space zamknął drugą rundę inwestycyjną, prowadzoną przez Iron Wolf Capital, i pozyskał 2,5 mln euro, podał 30 września Tech.eu. Razem z rundą pre-seed finansowanie wynosi teraz 3,2 mln euro. Wśród innych inwestorów znaleźli się Lemonade Stand i Linas Sargautis, współzałożyciel NanoAvionics, obaj wcześniej wspierali spółkę, a także NGL Ventures i Tomas Žalandauskas.
Blackswan, założony w 2019 roku, rozwija oprogramowanie Mission Design Simulator do misji autonomicznych. Pracuje też nad RPO Kit, modułem ładunku typu plug-and-play, który ma prowadzić operacje zbliżania i manewrowania w pobliżu celu, wykorzystując wykrywanie, identyfikację i śledzenie obiektów na podstawie obrazu. Firma urosła z dwóch ekspertów technicznych do zespołu 25 osób w Wilnie, Londynie i Denver.
Kolejnym krokiem będą testy RPO Kit na orbicie w przyszłym roku, start zaplanowano na czwarty kwartał 2027 roku. Potem przyjdzie pierwsza europejska misja tankowania w kosmosie, ASTRAL, planowana na 2028 rok. Brytyjska Agencja Kosmiczna i ESA wspierają ją kwotą do 3,3 mln euro.
Jake Geer, dyrektor zarządzający Orbit Fab UK, powiedział: „Ten zespół od samego początku pokazywał, że jest bardzo zdolny i zdeterminowany. To oraz ich silne relacje z ESA sprawiły, że wybraliśmy Blackswan na dostawcę jednego z najważniejszych elementów, RPO Kit, do naszej pierwszej europejskiej misji demonstracyjnej tankowania ASTRAL, która poleci w 2028 roku”.
Viktoras Jucikas, partner założycielski Iron Wolf Capital, ujął zakład w kategoriach europejskiej zależności. „Satelita na orbicie jest dziś ślepy i głuchy bez łączności z ziemią”, powiedział. „Nie potrafi powiedzieć, co zaparkowało obok niego, nie umie sam uniknąć kolizji i nie da się go łatwo naprawić ani zatankować. Blackswan Space pracuje nad tym, żeby to zmienić”.
Varda pozyskuje 251 mln dol. na leki w kosmosie
Endpoints News podał 30 września, że kalifornijski startup Varda pozyskał 251 mln dol. w rundzie serii D na rozwój produkcji farmaceutyków w kosmosie. Relacja opisuje tę dziedzinę jako od dawna wskazywany kolejny obszar produkcji leków. Finansowanie pojawia się, gdy sektor nadal przyciąga kapitał, mimo mieszanej koniunktury w szerszym rynku biotechnologicznym.
Lista inwestorów Vardy, jej wycena i konkretne terminy programów nie są publiczne. Tekst Endpoints jest częściowo za paywallem, więc tych szczegółów nie da się tu potwierdzić. Z nagłówka i widocznego tekstu jasno wynika rozmiar rundy i deklarowany cel firmy: produkcja leków na orbicie.
Wąskim gardłem jest też oprogramowanie, nie tylko sprzęt
Dwa mniejsze tematy dopełniają tydzień. 1 października Tech.eu podał, że łotewski startup Trace.Space uruchomił Trinity. To platforma do inżynierii sprzętu dla zespołów robotyki, lotnictwa, motoryzacji, obronności i innych, które przechodzą od prototypów do produktów wytwarzanych na skalę. Trinity łączy w jednym systemie wymagania, testy, parametry projektu i warianty produktu. Daje też agentom AI dostęp do tych danych inżynieryjnych.
Trace.Space powstał w 2022 roku w Rydze i ma biura na Łotwie oraz w USA. Firma szacuje, że Trinity obejmuje obecnie około 40% cyklu rozwoju produktu, wobec mniej więcej 10% na początku. Docelowo chce zarządzać nawet 80%. Współzałożyciel Janis Vavere powiedział: „Więc choć na początku może się to nie wydawać oczywiste, wszystko zaczyna się od wymagań i w nich tkwi rdzeń własności intelektualnej”.
Osobno Vespper opublikował 28 września tekst o narzędziu DOCX MCP. Twierdzi, że jest ono 3 razy szybsze, 2 razy tańsze i dokładniejsze dla agentów edytujących dokumenty Worda. Firma przekonuje, że agenci marnują kontekst na mechanikę Worda. Rozwiązaniem ma być bezstratne przetwarzanie w obie strony, zapożyczone z podejścia infrastructure-as-code. To test samego dostawcy, nie niezależne sprawdzenie. Vespper wymienia Harvey wśród firm, które trafiły na tę samą klasę problemu.
Na co patrzeć
Najświeższa wiadomość tygodnia to badanie PLD Space i CNES z 1 października. To umowa o analizie wykonalności. Takie umowy w europejskich programach startowych mają zwyczaj żyć dłużej niż rakiety, których dotyczą. Testy rosyjskiego statku obiecane na tę jesień i prace w reżimie Max-Q wpisane na 2027 rok będą pierwszym realnym dowodem, że PTK NP to sprzęt, a nie renderingi. Start Blackswan w czwartym kwartale 2027 roku i ASTRAL w 2028 roku dają Europie dwa datowane kamienie milowe dla operacji autonomicznych. 251 mln dol. Vardy to największa pojedyncza liczba w tygodniowych wiadomościach, a zarazem ta z najmniejszą liczbą szczegółów.
Źródła
6- 01PLD Space and CNES to study a second launch pad in French GuianaEN
- 02So what's happening with Russia's new, long-delayed crewed spacecraft?EN
- 03Blackswan Space raises €2.5M to take autonomous spacecraft navigation into orbitEN
- 04Varda gets $251M to make medicines in space, a long-sought area for drugsEN
- 05Trace.Space launches Trinity to tackle hardware engineering's next bottleneckEN
- 06Launching Vespper DOCX MCP: 3× faster, 2× cheaper, more accurateEN
Wszystkie liczby i cytaty w tym tekście pochodzą z poniższych źródeł. Nie dopisujemy danych, których w źródłach nie ma.
Materiały zostały przygotowane przez zespół redakcyjny wspierane przez AI.
Komentarze
0- Brak komentarzy — bądź pierwszy.