Przejdź do treści
Czas na świecieEU--:--UK--:--USA--:--CN--:--PLDEFRIT中文EN

portal o AI i technologiiwydarzenia · analizy · wywiady · tło techniczne

Szukaj
NA ŻYWO
›

Cztery wyniki fuzji w cztery miesiące: co naprawdę pokazał sektor prywatny

Helion twierdzi, że jego prototyp Polaris jest pierwszą prywatnie zbudowaną maszyną, która pracowała na paliwie deuterowo-trytowym i osiągnęła 150 000 000 stopni Celsjusza. To jeden z kilku wyników prywatnych firm ogłoszonych między lutym a lipcem 2026 roku.

NaukaAnalizaRenata PawlakOpublikowano: 27 września 20265 min czytaniaŹródła 4
Cztery wyniki fuzji w cztery miesiące: co naprawdę pokazał sektor prywatny

Helion Energy podaje, że jego siódmy z kolei prototyp Polaris jest pierwszą prywatnie opracowaną maszyną fuzyjną, w której widać mierzalną fuzję deuterowo-trytową (D-T). Firma twierdzi też, że urządzenie osiągnęło temperaturę plazmy 150 000 000 stopni Celsjusza. Oba kamienie milowe opisano w notce na firmowej stronie z 13 lutego 2026 roku.

Liczba dotycząca temperatury ma znaczenie, bo bije poprzedni rekord Helionu. Firma podaje, że jej szósty prototyp, maszyna Trenta, osiągnął 100 000 000 stopni Celsjusza. Branża fuzyjna zwykle uznaje ten poziom za próg, od którego maszyna ma sens komercyjny. Polaris zaczął działać pod koniec 2024 roku. Według Helionu w styczniu 2026 roku po raz pierwszy uruchomiono go na paliwie D-T i była to pierwsza prywatna maszyna, która to zrobiła.

David Kirtley, prezes Helionu, nazwał te wyniki efektem kolejnych iteracji, a nie jednym przełomem. "Zbudowaliśmy i uruchomiliśmy siedem prototypów, za każdym razem stawiając sobie coraz ambitniejsze cele techniczne i inżynieryjne i za każdym razem je przekraczając" - powiedział w ogłoszeniu. Firma przypomina też, że jako pierwsza dostała zgodę regulatora na posiadanie i wykorzystywanie trytu do pokazowej produkcji energii z fuzji.

Co oznacza kamień milowy z D-T, a czego nie oznacza

D-T nie jest paliwem komercyjnym Helionu. Firma zapowiada, że będzie dalej testować Polaris, żeby dojść do optymalnych temperatur dla fuzji deuteru z helem-3, czyli mieszanki, którą zamierza stosować w działalności komercyjnej. Kampania z D-T to jeden etap programu testów, nie jego koniec.

Wyniki skomentowali ludzie spoza firmy. Ryan McBride zajmuje się fuzją inercyjną i techniką impulsów wysokiej mocy, pracował w Sandia National Laboratories i na University of Michigan. Powiedział, że zapoznał się z danymi z diagnostyki. "To ekscytujące widzieć dowody fuzji D-T i temperatury przekraczające 13 keV, czyli 150 000 000 stopni Celsjusza" - stwierdził i dodał, że czeka na dalsze postępy. Jean Paul Allain, zastępca dyrektora ds. nauk o energii fuzyjnej w Office of Science w Departamencie Energii, powiedział, że dane z Polarisa wskazują na "duży postęp". Dodał, że fuzja w sieci energetycznej wymaga podejść pozwalających szybko zmieniać projekty i testy.

Helion także buduje. W lipcu 2025 roku firma rozpoczęła prace na działce pod Orion, swoją pierwszą maszynę komercyjną, w Malaga w stanie Waszyngton. Helion zapowiada, że Orion będzie dostarczać Microsoftowi energię elektryczną z fuzji do sieci.

"Jestem pod wrażeniem pomysłowości naszego narodu i tempa, w jakim zmniejszamy ryzyko na drodze do komercjalizacji fuzji." Jean Paul Allain, DOE Office of Science

Trzy inne wyniki, trzy inne podejścia

Thea Energy ogłosiła 27 maja 2026 roku, że pozyskała 100 mln dolarów w rundzie finansowania Series B. Rundę poprowadził US Innovative Technology Fund Thomasa Tulla, a udział wzięły General Innovation Capital Partners i Linse Capital. Firma z Kearny w New Jersey komercjalizuje konstrukcję stellaratora, architekturę magnetycznego utrzymania plazmy, którą wyodrębniła z Princeton University i Princeton Plasma Physics Laboratory w 2022 roku. Thea podaje, że pieniądze pójdą na rozbudowę produkcji magnesów, w tym na drugi zakład w północnym New Jersey. Mają też wesprzeć wybór lokalizacji i budowę Eos, dużego zintegrowanego stellaratora.

Thea ogłasza również dwa pierwsze techniczne. Twierdzi, że zbudowała i uruchomiła pierwszy na świecie układ nadprzewodzących magnesów zdolny wytwarzać złożone pola magnetyczne, jakich potrzebują komercyjne stellaratory. Podaje też, że ryzyko przy jej pełnowymiarowych magnesach do planarnego kształtowania pola, przeznaczonych dla Eos, zostało usunięte. Gaetano Crupi z USIT przekonywał, że ta architektura przenosi złożoność "z precyzyjnego wytwarzania mechanicznego na sterowanie definiowane programowo". Firma mówi, że rozmawia z ponad dwunastoma odbiorcami energii, operatorami dużych centrów danych i partnerami z branży energetycznej.

Realta Fusion poszła zupełnie inną drogą. 19 czerwca 2026 roku firma razem z University of Wisconsin-Madison pracowała na urządzeniu Wisconsin HTS Axisymmetric Mirror. Wspólnie pokazali bezpośrednią konwersję energii kinetycznej plazmy na prąd elektryczny. Realta opisuje to jako pierwszy taki przypadek w firmie komercyjnej zajmującej się fuzją.

Zasada nie jest nowa, nowy jest pokaz. Jednostopniowy konwerter z trzema zazębionymi siatkami zastąpił środkowy dysk w układzie pierścienia końcowego WHAM. Spowalnia cząstki naładowane opuszczające stożek strat zwierciadła i zamienia ich energię kinetyczną na prąd. Realta podaje, że układ pobiera kilka amperów przy około 100 woltach, czyli tyle, ile wystarczy na kilka żarówek.

Własna notka firmy jest nietypowo szczera co do ograniczeń. Realta wprost pisze, że to nie jest pokaz produkcji energii netto ani konwersji energii pochodzącej z fuzji na dużą skalę. Zaznacza też, że WHAM pracuje tylko na deuterze, więc większość zamienionej energii pochodzi z mocy wejściowej, a nie z fuzji. Firma planuje skalowanie do kilku kilowatów, a docelowo do kilku megawatów. Dla pierwszej generacji elektrowni D-T szacuje, że 80 procent uzysku przychodzi w postaci neutronów, a 20 procent jako naładowane cząstki alfa, czyli ta część, którą jej konwerter mógłby teoretycznie wychwycić.

Projekt publiczny w tle

Te prywatne wyniki funkcjonują obok ITER, publicznie finansowanego projektu międzynarodowego na południu Francji. CNET podał w maju 2026 roku, że maszyna ma szacowany koszt 22 mld dolarów. To komora próżniowa w kształcie oponki, zaprojektowana tak, by utrzymać plazmę dziesięć razy gorętszą niż jądro Słońca. Nadprzewodzące magnesy utrzymywane kilka stopni powyżej zera absolutnego utrzymają plazmę o temperaturze 150 000 000 stopni.

Harmonogram ITER przesunął się o lata, gdy w 2020 roku znaleziono pęknięcia w rurach osłony cieplnej - podał CNET. Odkształcenia spawów i zakłócenia związane z COVID-19 dodatkowo opóźniły prace, a naprawy wymagały dodatkowych 5 mld dolarów. Główny doradca strategiczny projektu, Laban Coblentz, opisał współpracę Chin, Rosji, USA, Europy, Korei, Indii i Japonii jako "geniusz albo szaleństwo". Javier Artola, naukowiec modelujący plazmę ITER, przedstawił kontrargument za otwartością: "To projekt finansowany ze środków publicznych. To wiedza całego świata."

To użyteczny kontekst dla prywatnych ogłoszeń. Każda firma raportuje własne kamienie milowe, według własnego kalendarza i własnych definicji sukcesu. Helionowe 150 000 000 stopni padło na paliwie, którego firma nie użyje komercyjnie. Konwerter Realty dał ampery, nie moc netto. Finansowanie Thei przyszło po certyfikacji wstępnego projektu od DOE, a nie po działającej elektrowni.

To nie czyni tych wyników bez znaczenia. Czyni je częściowymi. Między lutym, majem, czerwcem i lipcem 2026 roku branża raportowała postęp fragmentami, podsystem po podsystemie. Maszyna, która dowiodłaby całości, wciąż nie powstała.

Komentarze 0

Źródła

4
  1. 01Helion Achieves New Fusion Energy MilestonesEN
  2. 02A look inside ITER, the world's largest fusion energy projectEN
  3. 03Thea Energy Raises $100M Series B Funding to Build Scalable Fusion Power PlantsEN
  4. 04A Fusion First: Realta Demos Direct Energy ConversionEN

Wszystkie liczby i cytaty w tym tekście pochodzą z poniższych źródeł. Nie dopisujemy danych, których w źródłach nie ma.

Materiały zostały przygotowane przez zespół redakcyjny wspierane przez AI.

Renata Pawlak

Renata Pawlak

Nauka i zdrowie

Renata Pawlak zajmuje się w FLASH24 nauką i zdrowiem, opierając teksty na publikacjach recenzowanych, komunikatach instytucji i danych źródłowych, a nie na doniesieniach bez pokrycia. Przy każdej liczbie sprawdza metodologię badania, wielkość próby i jednostki, a wyniki porównuje z wcześniejszymi pracami na ten sam temat. Czeka na comiesięczne raporty GUS i NFZ, rozmawia z lekarzami oraz fizykami, a przed publikacją pyta autorów o ograniczenia ich wniosków. Prywatnie interesuje się fizyką materiałów i obserwuje niebo przez własny teleskop, co pomaga jej czytać prace z dziedzin ścisłych. Nie publikuje niczego, czego nie może potwierdzić w co najmniej dwóch niezależnych źródłach.

Redakcja →

Komentarze

0
  1. Brak komentarzy — bądź pierwszy.

Dodaj komentarz

Komentarze są widoczne publicznie. Nie publikujemy wulgaryzmów, spamu i treści reklamowych.