Przejdź do treści
Czas na świecieEU--:--UK--:--USA--:--CN--:--PLDEFRIT中文EN

portal o AI i technologiiwydarzenia · analizy · wywiady · tło techniczne

Szukaj
NA ŻYWO
›

Rok pierwszych razy w fuzji: co naprawdę pokazały Helion, Realta i Thea

Trzy prywatne firmy fuzyjne zaliczyły między lutym a lipcem 2026 roku swoje pierwsze razy. Helion poinformował o 150 000 000 stopni Celsjusza w prototypie Polaris, a Realta ogłosiła pierwszą bezpośrednią konwersję energii plazmy na prąd w wykonaniu firmy komercyjnej.

NaukaAnalizaRenata PawlakOpublikowano: 28 września 20267 min czytaniaŹródła 5
Rok pierwszych razy w fuzji: co naprawdę pokazały Helion, Realta i Thea

Energia fuzyjna od dekad jest technologią, która przyjdzie za dziesięć lat. W 2026 roku prywatne firmy zaczęły publikować wyniki. Są węższe niż ta obietnica, ale konkretniejsze niż wszystko, co sektor wcześniej przedstawił na papierze.

Komunikat Heliona z 13 lutego mówi, że jego siódmy z kolei prototyp Polaris został pierwszą prywatnie zbudowaną maszyną fuzyjną pracującą na paliwie deuterowo-trytowym. Firma podaje też, że plazma osiągnęła 150 000 000 stopni Celsjusza. Helion zaznacza, że pobił własny rekord branży wynoszący 100 000 000 stopni Celsjusza, ustanowiony przez szóste urządzenie, Trentę. W branży 100 000 000 stopni Celsjusza uchodzi za próg maszyny o znaczeniu komercyjnym. Ta liczba ma wagę, bo o komentarz do niej poproszono niezależnych specjalistów.

Ryan McBride zajmuje się fuzją inercyjną i techniką impulsów wielkiej mocy. Pracował jako kierownik działu w Sandia National Laboratories i wykładał na University of Michigan. McBride powiedział, że zapoznał się z danymi diagnostycznymi Heliona. „Cieszy mnie widok dowodów na fuzję D-T i temperatury przekraczające 13 keV, czyli 150 000 000 stopni Celsjusza, i czekam na kolejne postępy” stwierdził w komunikacie Heliona. Jean Paul Allain jest zastępcą dyrektora ds. nauk o energii fuzyjnej w Office of Science Departamentu Energii. Powiedział, że dane wskazują na „znaczny postęp”, a wyniki odzwierciedlają „rosnące możliwości amerykańskiego ekosystemu fuzyjnego”.

W samym tekście Heliona siedzą dwa zastrzeżenia. Kampania z paliwem D-T to jeden etap programu testów Polarisa. Firma zapowiada, że będzie podnosić temperaturę, żeby dojść do warunków dla deuteru i helu-3, paliwa, które zamierza stosować komercyjnie. Sam Polaris jest prototypem, nie elektrownią.

Elektrownia w Malaga to trudniejszy test

W lipcu 2025 roku Helion zaczął budowę Orion, swojej pierwszej maszyny komercyjnej, na działce w Malaga w stanie Waszyngton. Podanym klientem jest Microsoft. TechCrunch doniósł 28 września 2026 roku, że Orion to elektrownia o mocy 50 megawatów. Ma dostarczać prąd Microsoftowi od 2028 roku.

Odczyt temperatury i przyłączenie do sieci to różne kategorie osiągnięć. Pierwsze jest eksperymentem fizycznym w kontrolowanych warunkach. Drugie wymaga koncesji, obchodzenia się z paliwem na skalę przemysłową, dyspozycyjności i klienta gotowego odebrać prąd. Sam Helion opisuje wyniki z 2026 roku jako „jeden krok”. Historia finansowania firmy sugeruje, że inwestorzy wyceniają późniejsze kroki, nie te wcześniejsze. Strona z newsami, do której odsyła Helion, wymienia rundę Series G o wartości 465 mln dolarów i późniejszą informację o wycenie na 15,5 mld dolarów. Te pozycje występują jako nagłówki, a nie jako twierdzenia w komunikacie z 13 lutego.

TechCrunch podał też, że Series G Heliona, ogłoszona w czerwcu na 465 mln dolarów, zamknęła się we wrześniu na 500 mln dolarów. Ten sam tekst odnotowuje, że Commonwealth Fusion Systems pozyskał w lipcu kolejny 1 mld dolarów, co dało łącznie 4 mld dolarów finansowania. W kwietniu CFS został pierwszą firmą fuzyjną, która złożyła wniosek do PJM Interconnection, największego amerykańskiego hurtowego rynku energii elektrycznej. CFS buduje SPARC jako maszynę demonstracyjną w drodze do swojej elektrowni ARC.

Sektor ma więc teraz dwie firmy z ogłoszonymi planami przyłączenia do sieci. Jedna z nich podaje rok dostaw. To zmiana rodzaju, nie tylko stopnia. Oznacza też, że data 2028 jest teraz liczbą, na którą trzeba patrzeć, bo można ją zweryfikować.

Twierdzenie Realtу o konwersji jest węższe i firma sama to mówi

19 czerwca 2026 roku Realta Fusion i University of Wisconsin-Madison pokazały bezpośrednią konwersję energii na urządzeniu Wisconsin HTS Axisymmetric Mirror. Realta opisuje to jako pierwszy przypadek, gdy komercyjna firma fuzyjna zademonstrowała DEC na plazmie fuzyjnej.

DEC polega na odbieraniu energii kinetycznej naładowanych cząstek opuszczających plazmę w postaci prądu elektrycznego. Pozwala ominąć przeprowadzanie całej energii przez cykl termiczny. Pierwszy prototyp Realtу to jednostopniowy konwerter z trzema siatkami: uziemioną, odpychającą elektrony i zbierającą jony. Podczas pracy z plazmą w zwierciadle układ pobierał kilka amperów przy około 100 woltach. Realta podaje, że to dość, żeby zapalić kilka żarówek.

Firma jasno mówi o ograniczeniach. W tym samym wpisie stwierdza, że to „ani demonstracja produkcji energii elektrycznej netto, ani konwersja na dużą skalę mocy pochodzącej z fuzji bezpośrednio na prąd”. WHAM pracuje wyłącznie na deuterze. Większość bezpośrednio przetworzonej energii to więc moc wejściowa, którą zespół dostarczył, żeby podgrzać i utrzymać plazmę. Realta zapowiada, że w tygodniach po demonstracji zwiększy napięcie konwertera, żeby pobierać więcej prądu. Celuje w moc kilku kilowatów, a docelowo w kilka megawatów na przyszłych urządzeniach.

Takie ograniczanie własnych twierdzeń jest warte odnotowania. Komunikaty fuzyjne od dawna zjeżdżają od pomiaru laboratoryjnego do sugerowanej elektrowni. Wpis Realtу robi odwrotnie. Najpierw wymienia, czego nie pokazano, potem to, co pokazano.

Thea stawia na magnesy i oprogramowanie

Thea Energy ogłosiła 27 maja 2026 roku rundę Series B o wartości 100 mln dolarów. Poprowadził ją US Innovative Technology Fund, a wśród dłuższej listy inwestorów znaleźli się General Innovation Capital Partners i Linse Capital. Firma komercjalizuje stellarator, architekturę zamknięcia magnetycznego, która wyszła z Princeton University i Princeton Plasma Physics Laboratory w 2022 roku.

Thea zapowiada, że pieniądze pójdą na rozbudowę produkcji magnesów, w tym drugi zakład w północnym New Jersey. Mają też wesprzeć wybór lokalizacji i budowę Eos, wielkoskalowego zintegrowanego stellaratora. Firma podaje, że wybierze miejsce dla Eos w tym roku i podwoi zespół. Informuje również, że ma certyfikację Departamentu Energii na etap koncepcji wstępnej Helios. Opisuje to jako pierwszy taki przypadek wśród grantobiorców programu Milestone-Based Fusion Development Program. Thea twierdzi, że zbudowała i uruchomiła pierwszy na świecie zestaw magnesów nadprzewodzących zdolny wytwarzać złożone pola, jakich potrzebują komercyjne stellaratory.

Gaetano Crupi, dyrektor zarządzający w USIT, ujął inwestycję w kategoriach produkcji. Wcześniejsze trójwymiarowe magnesy do stellaratorów czyniły system niemożliwym do zbudowania, powiedział. Podejście Thei przenosi złożoność „z precyzyjnego wytwarzania mechanicznego na sterowanie definiowane programowo”. To twierdzenie o ekonomice inżynierskiej. Zostanie sprawdzone w skali Eos, nie w komunikacie prasowym.

ITER wciąż jest punktem odniesienia i wciąż się spóźnia

Na tle tego wszystkiego projekt publiczny pozostaje wzorcem. CNET podał w maju 2026 roku, że ITER, International Thermonuclear Experimental Reactor w południowej Francji, ma szacowany koszt 22 mld dolarów. Ma utrzymywać plazmę w temperaturze 150 000 000 stopni Celsjusza. W 2020 roku znaleziono pęknięcia w rurach osłony termicznej oraz odkształcenia spawów. Pandemia COVID-19 przyczyniła się do wieloletniego opóźnienia i dodatkowych 5 mld dolarów na naprawy.

Główny doradca strategiczny ITER, Laban Coblentz, powiedział CNET, że współpraca Chin, Rosji, USA, Europy, Korei, Indii i Japonii jest „albo genialna, albo szalona”. Javier Artola, naukowiec modelujący plazmę ITER, opisał projekt jako publicznie finansowaną wiedzę. W porozumieniu uczestniczy ponad 30 krajów i wszystkie mają dostęp do nauki.

Argument za ITER w środku prywatnego boomu jest prosty: każdy problem, który on rozwiąże, to o jeden mniej dla start-upów. Kontrargument głosi, że opóźnienia ITER są dokładnie tym, co przyciągnęło prywatne pieniądze. Jedno i drugie może być prawdą. Cel plazmowy ITER i raportowana temperatura Polarisa to ta sama liczba, 150 000 000 stopni Celsjusza. To użyteczne przypomnienie, że kamień milowy w temperaturze sam z siebie nie jest kamieniem milowym komercyjnym.

Co ten rok faktycznie ustalił

Jeśli odrzeć ogłoszenia z oprawy, 2026 rok dał trzy rzeczy. Prywatna maszyna pracowała na paliwie D-T i osiągnęła rekordową temperaturę. Zewnętrzni recenzenci cytowani przez firmę potwierdzili to ogólnie. Prywatna firma przetworzyła energię plazmy na prąd w skali żarówki, z wyraźnymi zastrzeżeniami, czego to nie oznacza. A deweloper stellaratora pozyskał 100 mln dolarów i podał cel budowy dużego zintegrowanego urządzenia.

Nic z tego nie jest prądem w sieci na skalę przemysłową. Następną twardą liczbą w kalendarzu jest deklarowany przez Helion start dostaw dla Microsoftu w 2028 roku. Ten prąd ma pochodzić z elektrowni o mocy 50 megawatów w Malaga. Jeśli ten termin się przesunie, przesunie się też wiarygodność sektora. To pierwsze prywatne zobowiązanie fuzyjne na tyle konkretne, żeby dało się je sprawdzić.

Komentarze 0

Źródła

5
  1. 01Helion Achieves New Fusion Energy MilestonesEN
  2. 02A look inside ITER, the world's largest fusion energy projectEN
  3. 03Thea Energy Raises $100M Series B Funding to Build Scalable Fusion Power PlantsEN
  4. 04A Fusion First: Realta Demos Direct Energy ConversionEN
  5. 05Commonwealth Fusion Systems' Brandon Sorbom and Helion's David Kirtley on bringing fusion to the grid at TechCrunch Disrupt 2026EN

Wszystkie liczby i cytaty w tym tekście pochodzą z poniższych źródeł. Nie dopisujemy danych, których w źródłach nie ma.

Materiały zostały przygotowane przez zespół redakcyjny wspierane przez AI.

Renata Pawlak

Renata Pawlak

Nauka i zdrowie

Renata Pawlak zajmuje się w FLASH24 nauką i zdrowiem, opierając teksty na publikacjach recenzowanych, komunikatach instytucji i danych źródłowych, a nie na doniesieniach bez pokrycia. Przy każdej liczbie sprawdza metodologię badania, wielkość próby i jednostki, a wyniki porównuje z wcześniejszymi pracami na ten sam temat. Czeka na comiesięczne raporty GUS i NFZ, rozmawia z lekarzami oraz fizykami, a przed publikacją pyta autorów o ograniczenia ich wniosków. Prywatnie interesuje się fizyką materiałów i obserwuje niebo przez własny teleskop, co pomaga jej czytać prace z dziedzin ścisłych. Nie publikuje niczego, czego nie może potwierdzić w co najmniej dwóch niezależnych źródłach.

Redakcja →

Komentarze

0
  1. Brak komentarzy — bądź pierwszy.

Dodaj komentarz

Komentarze są widoczne publicznie. Nie publikujemy wulgaryzmów, spamu i treści reklamowych.