Systemy open source: Vinix wydaje obraz pulpitu, a OpenBSD odrzuca port w Ruście
Vinix, system operacyjny pisany w języku V, opublikował 4 października rozruchowe obrazy pulpitu dla amd64 i arm64, podaje jego repozytorium na GitHubie. To wciąż oprogramowanie pre-alpha, nieprzeznaczone do codziennego użytku.
Nota wydania w repozytorium Vinixa z 4 października opisuje rozruchowy obraz pulpitu dla każdej architektury: vinix-arm64.iso dla maszyn wirtualnych arm64 pod UEFI oraz kompilację amd64. Projekt wymaga co najmniej 4 GiB pamięci i pustego dysku o pojemności 4 GiB lub większej, a 16 GiB zostawia miejsce na aplikacje.
Pierwszy rozruch instaluje Vinixa na dysku. Potem maszyna startuje z niego i zachowuje użytkowników, pliki i zainstalowane aplikacje. Uruchomienie nowszego ISO na tym samym dysku aktualizuje system i zostawia /root, gdzie mieszczą się katalogi domowe użytkowników. Vinix formatuje tylko dysk całkowicie pusty, więc maszyna bez takiego dysku działa z pamięci i po restarcie wraca do czystego obrazu.
Repozytorium mówi o dojrzałości bez ogródek: „Vinix is still pre-alpha software not meant for daily or production usage”. Obsługuje dyski IDE i SATA na amd64 oraz urządzenia blokowe VirtIO na arm64, a na arm64 uruchamia binarne pliki Alpine. Deklarowany cel to zgodność z Linuksem na poziomie kodu źródłowego, żeby programy można było przenosić, a nie przepisywać.
Małe jądra, duże ambicje
Vinix nie jest jedynym projektem, który traktuje system operacyjny jako ćwiczenie dydaktyczne z działającym artefaktem na końcu. Repozytorium Operating System in 1,000 Lines, również zaktualizowane 4 października, hostuje stronę i implementację referencyjną książki, która omawia tylko podstawy, i wymienia rozszerzenia społeczności: polecenie shutdown autorstwa @calvera oraz tworzenie plików o dowolnych nazwach autorstwa @CagriAtalar.
Goran Damnjanovic z How-To Geek opublikował 3 października tekst o sześciu systemach, które ukształtowały Windowsa i Linuksa. Przypomina, że Multics, zbudowany przez MIT, General Electric i Bell Labs, po raz pierwszy ruszył w MIT w 1969 roku, a Bell Labs odeszło z projektu w tym samym roku. Ken Thompson i Dennis Ritchie zbudowali potem Uniksa jako mniejszy projekt poboczny. Artykuł przypisuje też Multicsowi listy kontroli dostępu, czyli pomysł stojący za uprawnieniami NTFS, a także powłokę i jądro odseparowane od zwykłych aplikacji.
Ta historia ma znaczenie, bo w 2026 roku spory praktyczne dotyczą mniej nowości, a bardziej zachowania systemu. 30 września LavX News podał, że deweloperzy OpenBSD odrzucili proponowany port uutils coreutils opartych na Ruście, zgłoszony przez Davida Uhdena Collado 20 września. Port instalowałby nazwy z przedrostkiem g, takie jak gcat, gls i gsort, jako symlinki do jednego binarium multicall w libexec/uutils, z których każdy kolidowałby z odpowiednikiem GNU.
Stuart Henderson, wieloletni deweloper OpenBSD, napisał, że nie uważa tego za „a usable approach for ports”, przyznając jednocześnie, że Ubuntu 26.10 przyjęło uutils coreutils, a inne reimplementacje nazwał pracami w toku, podaje LavX. Theo de Raadt był bardziej dosadny: „Smells like agenda” napisał, argumentując, że system bazowy OpenBSD już zawiera narzędzia na permisywnych licencjach, a drugi zestaw o subtelnie innym zachowaniu zaskoczyłby każdego, kto przekazuje wyniki między narzędziami.
„Noone wants subtly different behaving binaries as part of their workflow” napisał de Raadt, według LavX News.
Kiedy Collado wskazał na niepewność co do instalowania pojedynczych narzędzi, de Raadt odpowiedział: „Oh, because it is written in Rust. Your agenda is showing.”
Nowy kod, stare spory
Gdzie indziej nowa praca nad systemami dotyczy sprzętu, którego nie było, gdy projektowano Uniksa. Projekt UberDDR4, opisany we wpisie OpenIPHub z 4 października, to otwarty kontroler pamięci DDR4, następca UberDDR3 autora z 2023 roku. Testowano go do DDR4-2400 na płytce AXKU3 UltraScale+ FPGA, a wpis kończy się demem UberDDR4, LiteX i VexRiscv uruchamiających Linuksa na tej płytce.
Kontroler pracuje w stosunku 1:4, więc DDR4-2400 potrzebuje zegara pamięci 1.2 GHz i zegara kontrolera 300 MHz, a odświeża co tREFI równe 7.8 mikrosekundy. Dla układów UltraScale+ są dostępne dwa PHY: projekt w trybie komponentowym do prędkości DDR4-1250 i natywny bitslice powyżej tej granicy.
Po stronie pulpitu Linuxiac poinformował 4 października, że PhotoSuite, edytor obrazów na licencji GPL-3.0 zbudowany jako aplikacja Tauri 2, używa PSD i PSB jako natywnych formatów dokumentu, a nie celów importu i eksportu. Deweloper twierdzi, że zachowuje zgodność 1:1, łącznie z rekordami warstw, maskami, stosami Smart Filter i edytowalnym tekstem. Linuxiac zastrzega, że twierdzenie nie zostało niezależnie zweryfikowane.
Nic z tego nie rozstrzyga, które z tych projektów będą się liczyć za pięć lat. Tydzień pokazuje podział: jedne zespoły wydają obrazy i proszą o testerów, inne bronią systemu bazowego, który już mają. README Vinixa stawia ambicję wprost: nowoczesny i użyteczny system, który działa na prawdziwym sprzęcie, a nie tylko w emulatorach. Rozruchowe ISO to pierwsza połowa tego zdania. Druga wciąż jest otwarta.
Źródła
12- 01Vinix is an effort to write a modern, fast, and useful operating systemEN
- 02Writing an Operating System in 1k LinesEN
- 03Six operating systems that inspired Windows and LinuxEN
- 04OpenBSD Developers Reject uutils Coreutils Port Over Licensing and Compatibility ConcernsEN
- 05UberDDR4: The Open-Source DDR4 ControllerEN
- 06PhotoSuite Is an Open Source Photoshop-Like Editor with Native PSD SupportEN
- 07Just Dashboard – open-source dashboard for everythingEN
- 08Docent: An Open Source Private AI assistant in your terminalEN
- 09Skyfall – open-source WebGPU aircombat game that runs in your browserEN
- 10Explainer videos and product demos made by your AI agentEN
- 11A Distributed Systems Reading ListEN
- 12Google freezes open-source bug bounty program amid flood of invalid AI slopEN
Wszystkie liczby i cytaty w tym tekście pochodzą z poniższych źródeł. Nie dopisujemy danych, których w źródłach nie ma.
Materiały zostały przygotowane przez zespół redakcyjny wspierane przez AI.
Komentarze
0- Brak komentarzy — bądź pierwszy.