Biały Dom wstrzymuje modele dla Londynu. Testowanie AI staje się dźwignią

Dostęp do modeli frontier stał się instrumentem polityki zagranicznej. Jak podał amerykański portal Politico, Biały Dom poprosił OpenAI i Anthropic o wstrzymanie przekazywania nowych modeli brytyjskiemu instytutowi bezpieczeństwa AI, dopóki Stany Zjednoczone nie zakończą własnej oceny. Żądanie wyszło z Biura Krajowego Dyrektora ds. Cyberbezpieczeństwa.

Firma między dwoma rządami

Brytyjski instytut (AI Safety Institute) należy do najlepiej finansowanych rządowych ośrodków testowych na świecie i dotąd korzystał z przywileju wcześniejszego dostępu do modeli. Postawienie go za Waszyngtonem w kolejce stawia firmy w trudnej sytuacji: odmowa oznacza utratę relacji z Londynem, zgoda niezadowolenie administracji amerykańskiej. Według wysokiego urzędnika USA polityka jest jasna: najpierw ocena amerykańska, potem udostępnianie partnerom.

Anthropic zdaje się na to przystać. Firma nie przekazała brytyjskiemu instytutowi modelu Claude Mythos 5.1. Poinformowała, że jest on dostępny „tylko dla wybranych instytucji amerykańskich”, i zapowiedziała koordynację z rządem USA w sprawie rozszerzenia dostępu. Szef brytyjskiego instytutu Henry de Zoete potwierdził w piśmie do komisji parlamentarnej, że nie ma dostępu do modeli Anthropic. Zaznaczył jednak, że instytut zachowuje wcześniejszy dostęp do części modeli. OpenAI przekazało mu na przykład GPT-6 Astra do testów przed oficjalną premierą.

Kto ma pisać standardy

Spór ma drugie dno instytucjonalne. OpenAI przekonuje, że to amerykańskie Centrum Standardów i Innowacji AI (CAISI) powinno przewodzić tworzeniu międzynarodowych standardów monitorowania rozwoju i bezpieczeństwa AI, współpracując z narodowymi instytutami, w tym brytyjskim. CAISI jest jednak instytucją niedokończoną: nie ma stałego szefa, a kilkudziesięciu pracowników technicznych ma oceniać nieprzerwany strumień nowych modeli. Kongres i Biały Dom zabiegają o zwiększenie jej zasobów.

Europa patrzy na ten spór z dystansem, ale nie bez konsekwencji. Londyn traci pozycję uprzywilejowanego recenzenta. Francja nie podpisała wrześniowej deklaracji o wzmocnieniu nadzoru nad systemami frontier, a Niemcy i Hiszpania tak. Równolegle OpenAI szykuje na 29 września, na konferencji deweloperskiej w San Francisco, prezentację modelu GPT-6 Cyber. To czwarty w tym roku model firmy przeznaczony do zadań cyberbezpieczeństwa, udostępniany w ramach programu Daybreak o dwóch poziomach dostępu. Regulacja, testowanie i standaryzacja stają się więc jednym polem rywalizacji, na którym modele są jednocześnie produktem i kartą przetargową.

Mechanizm nacisku jest subtelny. Waszyngton nie zakazuje współpracy z Londynem formalnie, prosi firmy o wstrzymanie nowych modeli do czasu własnej oceny. Skutek jest jednak ten sam: instytut testujący przestaje być pierwszym recenzentem, a premier Wielkiej Brytanii musi interweniować telefonicznie, aby uzyskać wyjaśnienia. Zaufanie sojusznika okazuje się zasobem, którym można zarządzać tak samo jak dostępem do chipów.

Standardy stają się zatem kolejnym towarem eksportowym. Ten, kto testuje model najwcześniej, kształtuje wymagania techniczne dla całego rynku. Ten, kto jest z tego obiegu wyłączony, dostaje normy gotowe. W tym sporze Unia Europejska ma atut w postaci własnego prawa, ale jej zdolność do testowania modeli frontier jest nadal mniejsza niż skala obiegu, który chce oceniać.