Akt o sztucznej inteligencji wchodzi w trudną fazę: przepisy dla modeli ogólnego przeznaczenia zderzają się z luką finansową
Obowiązki unijnego Aktu o sztucznej inteligencji wobec modeli ogólnego przeznaczenia mają wejść w życie 2 sierpnia, jak podaje Biuro ds. AI przy Komisji Europejskiej. Unijna próba narzucenia światowego standardu w przepisach o AI rozbija się jednak o brak pieniędzy i zbyt małą liczbę firm gotowych do szybkiego wzrostu.

Unijny Akt o sztucznej inteligencji wszedł w życie 1 sierpnia 2024 roku. Jest pierwszym kompleksowym ramem prawnym dla AI na świecie, wynika z przeglądu zgodności opublikowanego przez GDPR Local 22 czerwca 2026 roku. Rozporządzenie dzieli systemy AI na cztery poziomy ryzyka, a obowiązki rosną wraz z potencjalną szkodą, jaką system może wyrządzić prawom podstawowym, konkurencji i bezpieczeństwu publicznemu.
Na szczycie tej drabiny stoją modele ogólnego przeznaczenia. Ich kluczowe przepisy miały być gotowe 2 sierpnia, a Biuro ds. AI zapowiedziało, że sfinalizuje je w lipcu, zanim Parlament Europejski przyjmie stanowisko w sprawie standardów. "To duża, wyrafinowana technologia i chcemy zrobić to dobrze" - powiedział Eoghan O'Neill, starszy urzędnik ds. polityki w Biurze ds. AI, na konferencji TNW w Amsterdamie 20 czerwca. "Potrzebujemy konkretnych obowiązków, które obejmą niektóre z najbardziej wpływowych lub potencjalnie szkodliwych modeli w ramach Aktu o AI."
O'Neill powiedział, że wytyczne przygotowała szeroka grupa ds. kodeksu postępowania. Zasiedli w niej przedstawiciele największych dostawców modeli, organizacji społeczeństwa obywatelskiego, NGO, środowiska akademickiego, ekspertów ds. bezpieczeństwa AI, małych i średnich firm oraz europejskich gigantów przemysłowych. "To wielki namiot, w którym mieszczą się wszystkie te głosy ze społeczności zainteresowanych stron" - stwierdził.
Opóźnienie zamieniło się w polityczną walkę. Wezwania do przesunięcia wdrożenia przybrały na sile ze strony szwedzkiego premiera Ulfa Kristerssona, prezesa Boscha Stefana Hartunga i grupy lobbingowej branży technologicznej CCIA Europe, do której należą Alphabet, Meta i Apple, informował The Next Web 2 lipca 2025 roku.
Przepisy, kapitał i problem firm w fazie wzrostu
Liderzy branży technologicznej przekonują, że problem nie tkwi wyłącznie w treści Aktu o AI. Fabrizio Del Maffeo, prezes holenderskiej firmy chipowej Axelera AI, mówi, że liczne języki, rynki i warstwy regulacji tworzą w Europie granice, które utrudniają ekspansję. Jego firma podpisała petycję na rzecz EU Inc, propozycji ujednoliconej formy prawnej dla startupów, która działałaby w państwach członkowskich w ramach 28. reżimu unijnego. Przewodnicząca Komisji Ursula von der Leyen powiedziała w styczniu w Davos, że przepisy połączą prawo spółek, prawo upadłościowe, prawo pracy i podatki w jedne ramy. Del Maffeo podkreślił, że regulacje to nie jedyna przeszkoda: nacisk na zakładanie startupów trzeba zrównoważyć ich skalowaniem, a to, jego zdaniem, wymaga kapitału bardziej niż polityki.
Liczby wskazują w tę samą stronę. Europa odpowiada za zaledwie 8% światowych firm w fazie wzrostu, wobec 60% w Ameryce Północnej, a żaden startup założony w UE w ciągu ostatnich 50 lat nie przekroczył wyceny 100 mld euro, podaje The Next Web. Europejskie startupy pozyskały w zeszłym roku około 52 mld dolarów (44 mld euro) kapitału venture, znacznie mniej niż 209 mld dolarów (177 mld euro), które przyciągnęły ich odpowiedniki w USA.
Peter van der Putten, dyrektor AI Lab i główny naukowiec w firmie software'owej Pegasystems, powiedział, że UE musi stać się atrakcyjniejsza zarówno dla inwestycji krajowych, jak i zagranicznych. "Można by dostosować przepisy tak, żeby pieniądze odpływające z USA łatwiej i chętniej trafiały do Europy" - stwierdził. Del Maffeo podobnie mieszanie ocenia europejską bazę przemysłową: prowadzi w budowie maszyn, radzi sobie dobrze, ale traci pozycję w motoryzacji i robotyce.
Nie wszyscy widzą rozwiązanie w deregulacji. Elise de Reus, współzałożycielka Cradle, wskazała na europejskich inżynierów wracających z pracy w wielkich firmach technologicznych w USA, których przyciąga praca z poczuciem celu i lepsza jakość życia. "Jesteśmy też chyba trochę zbyt skromni. Powinniśmy mierzyć szczęście, a nie PKB, które nie jest zrównoważonym wskaźnikiem. Nie sądzę, żebyśmy powinni kopiować i wklejać amerykańskiego systemu" - powiedziała.
Egzekwowanie rozproszone po 27 stolicach
Akt o AI nie działa w izolacji. RODO, akt o usługach cyfrowych, akt o rynkach cyfrowych, dyrektywa NIS2, akt o danych i akt o cyberodporności nakładają odrębne, ale częściowo pokrywające się obowiązki, podaje GDPR Local. Model, który przetwarza dane osobowe, musi spełniać zarówno Akt o AI, jak i RODO; jeśli działa w infrastrukturze krytycznej, obowiązują go także wymogi cyberbezpieczeństwa z NIS2. Grzywny sięgają 7% światowego obrotu w ramach całego zestawu przepisów, a samo naruszenie RODO może kosztować w najpoważniejszych przypadkach do 20 mln euro lub 4% rocznego światowego obrotu.
Egzekwowanie ma kilka warstw. Komisja Europejska sprawuje bezpośredni nadzór nad największymi platformami, wyznaczaniem strażników rynku w ramach DMA i modelami ogólnego przeznaczenia w ramach Aktu o AI. Biuro ds. AI, utworzone w strukturach Komisji, koordynuje egzekwowanie Aktu o AI z Radą ds. AI, panelem naukowym i forum doradczym. Mniejsze podmioty obsługują krajowe organy nadzoru: koordynatorzy ds. usług cyfrowych w przypadku DSA, organy ochrony danych w przypadku RODO, krajowe organy cyberbezpieczeństwa w przypadku NIS2.
Ciała koordynacyjne, w tym Europejska Rada Ochrony Danych i grupa współpracy ds. NIS2, mają zapewnić spójne stosowanie przepisów w 27 państwach członkowskich. GDPR Local zauważa, że niespójność egzekwowania pozostaje realnym wyzwaniem, zwłaszcza tam, gdzie państwa członkowskie różnią się tempem transpozycji i zdolnościami nadzorczymi. Do czerwca 2026 roku wszystkie główne unijne regulacje cyfrowe były albo w pełni w mocy, albo w aktywnej fazie stopniowego wdrażania.
Źródła
2- 01EU Tech Regulations: Compliance Deadlines and Obligations for 2026EN
- 02'Europe is not the US': Tech insiders call for smarter AI rulesEN
Wszystkie liczby i cytaty w tym tekście pochodzą z poniższych źródeł. Nie dopisujemy danych, których w źródłach nie ma.
Materiały zostały przygotowane przez zespół redakcyjny wspierane przez AI.
Komentarze
0- Brak komentarzy — bądź pierwszy.