Europejski kryzys energetyczny: popyt ze strony centrów danych, deindustrializacja i luka w polityce
Ceny energii elektrycznej na największej amerykańskiej sieci wzrosły w pierwszym kwartale 2026 roku o 75,5% rok do roku. Te same mechanizmy przekształcają europejski przemysł, gdzie Playmobil właśnie zakończył produkcję w Niemczech, wskazując na wysokie ceny energii.

Dwa punkty danych, opublikowane w odstępie kilku tygodni, opisują ten sam problem z przeciwnych stron.
W Stanach Zjednoczonych, na wschodzie kraju, monitor rynku dla PJM Interconnection odnotował skok hurtowych kosztów energii elektrycznej. Łączna kwota wzrosła z 77,78 dolara za megawatogodzinę w pierwszych trzech miesiącach 2025 roku do 136,53 dolara w tym samym okresie roku bieżącego. To wzrost o 75,5%, a Monitoring Analytics wskazał bezpośrednio na centra danych jako sprawcę. Raport jest niezwykle dosłowny w kwestii przyczyny i skutku. Nie przynosi jednak pocieszenia co do tego, co nastąpi dalej.
W Bawarii ostatnia zmiana w zakładzie Playmobil w Dietenhofen zakończyła się pod koniec czerwca. Odeszło z nim około 350 miejsc pracy.
Grupa Horst Brandstätter, właściciel marki, poinformowała, że przeniesie produkcję plastikowych figurek do istniejących zakładów na Malcie i w Czechach. Jako decydujący czynnik wskazała wysokie ceny energii, a także podwyższone płace i dodatkowe koszty pracy. Jeden dokument to raport rynkowy. Drugi to zamknięcie fabryki. Oba wskazują na ten sam mechanizm. Ceny energii elektrycznej i gazu przestały być tłem decyzji przemysłowych. Stały się czynnikiem rozstrzygającym.
Co faktycznie mówi raport PJM
PJM Interconnection obsługuje całość lub część 13 stanów oraz Dystrykt Kolumbii. Należy do nich Północna Wirginia, która według The Register ma najgęstsze skupisko centrów danych na świecie. Monitoring Analytics pełni funkcję oficjalnego monitora rynku tej sieci.
Wzrost obciążenia ze strony centrów danych jest głównym powodem obecnych i przewidywanych warunków na rynku mocy, w tym całkowitego prognozowanego wzrostu obciążenia, napiętej równowagi podaży i popytu oraz wysokich cen. Gdyby nie rozwój centrów danych, zarówno faktyczny, jak i prognozowany, rynek mocy nie odnotowałby tak napiętych warunków podaży i popytu.
Raport stwierdza, że wpływ cen na odbiorców był bardzo duży i nieodwracalny. W najbliższym czasie będzie jeszcze większy, jeśli problemy związane z obciążeniem ze strony centrów danych nie zostaną rozwiązane w odpowiednim czasie. Jak wynika z dowodów przedstawionych przez sam monitor, szybkie rozwiązanie wydaje się mało prawdopodobne. PJM zaktualizował oprogramowanie do zobowiązań i dyspozycji mocą, ale kolejne planowane aktualizacje przesunięto już wielokrotnie, bez wyznaczonej daty wdrożenia.
Monitoring Analytics krytykuje również proponowaną jednorazową aukcję zabezpieczającą. Ma ona na celu pozyskanie nowych mocy wytwórczych dla projektów centrów danych, o co wnioskowała administracja Trumpa oraz gubernatorzy stanów PJM. Monitor twierdzi, że proponowana struktura aukcji generalnie przeniosłaby znaczące ryzyko na innych odbiorców PJM. Tej pokusie należy się oprzeć.
Alternatywa jest jednoznaczna. Centra danych powinny być zobowiązane do zapewnienia sobie własnej energii, a te, które to zrobią, powinny otrzymać przyspieszone przyłączenie. Pozostałe trafiłyby do kolejki, w której przyłączenie następuje tylko wtedy, gdy dostępna jest wystarczająca moc. PJM poinformował The Register, że współpracuje ze stanami i spółkami członkowskimi w sprawie wpływu na odbiorców. Wymienił limity rynkowe obowiązujące od aukcji na lata 2025/2026, projekty rozbudowy sieci przesyłowej oraz reformę zasad rynku hurtowego. Monitoring Analytics nie odpowiedział na pytania.
Europejska wersja tego samego rachunku
Obraz w Europie jest bardziej skomplikowany, ponieważ szok cenowy ma więcej niż jedno źródło.
W maju pv magazine poinformował, że sprzedaż domowych pomp ciepła wzrosła o 17% rok do roku w 11 krajach europejskich w pierwszym kwartale 2026 roku. Według Europejskiego Stowarzyszenia Pomp Ciepła sprzedano około 575 000 jednostek wobec 494 000 rok wcześniej. Francja, Niemcy i Polska odnotowały średni wzrost o 25%. EHPA przypisało ten skok gwałtownemu wzrostowi cen gazu i ropy po zamknięciu przez Iran Cieśniny Ormuz 2 marca. To reakcja popytu, nie rozwiązanie problemu podaży.
Tymczasem strona przemysłowa się kurczy. Brussels Signal poinformował, że zamknięcie Playmobil nastąpiło w sytuacji, gdy ceny energii elektrycznej dla gospodarstw domowych w Niemczech pozostają jednymi z najwyższych na świecie. Są piąte najdroższe globalnie i drugie najwyższe wśród głównych krajów uprzemysłowionych. Procesy energochłonne są narażone od kryzysu energetycznego z 2022 roku, mimo częściowej pomocy rządowej. Portal przedstawił decyzję jako kolejny symboliczny cios dla niemieckiego przemysłu, a związki zawodowe nazwały ją katastrofą dla regionu.
Playmobil nie jest odosobnionym przypadkiem. Spadek sprzedaży i presja finansowa dotknęły firmę już wcześniej. Zarząd jasno jednak dał do zrozumienia, że otoczenie kosztowe w Niemczech stało się nie do utrzymania dla pracochłonnego wtryskowego formowania plastiku. Funkcje administracyjne i logistyczne pozostają w Niemczech. Same figurki będą teraz produkowane w całości poza krajem, który je stworzył.
Polityka wokół ceny
Ceny energii zderzają się także z debatą o sztucznej inteligencji, choć nie w sposób, który sugerują najgłośniejsze głosy.
POLITICO poinformowało 24 września, że europejscy liderzy technologiczni i eksperci ds. cyberbezpieczeństwa mocno odpierają ostrzeżenia o zagładzie wywołanej przez AI, pochodzące ze Stanów Zjednoczonych. James Wise, partner w Balderton Capital i przewodniczący brytyjskiego rządowego funduszu suwerennej AI, powiedział portalowi: „Niestety, to przekształciło się w »nadchodzi Terminator«. Nie sądzę, żeby Terminator nadchodził”.
Sceptycy przekonują, że panika wypiera praktyczną pracę. Marcus Hutchins, badacz zagrożeń cybernetycznych znany z powstrzymania WannaCry, stwierdził, że materiał o zagładzie jest bardzo kontrproduktywny. Wskazał na zmęczenie katastrofami, które uniemożliwia podstawowe kroki, takie jak aktualizacje bezpieczeństwa. Vincent Strubel, szef francuskiej agencji cyberbezpieczeństwa ANSSI, napisał na LinkedIn, że AI stwarza znaczące ryzyka i szanse wymagające poważnej pracy w ograniczonym czasie, ale nie wymaga rozpoczynania nowej paniki co drugi tydzień. Ten argument ma znaczenie dla historii energetycznej. Rozbudowa centrów danych napędzająca kryzys mocy w PJM jest częściowo uzasadniana tą samą narracją o modelach frontier. Jeśli krótkoterminowe możliwości są przeceniane, prognozy obciążenia oparte na nich zasługują na więcej krytycznej analizy, niż otrzymują.
Luka między diagnozą a polityką
To, co łączy obie sytuacje, to rosnący dystans między tym, jak jasno opisano problem, a tym, jak niewiele się z nim robi. Monitoring Analytics twierdzi, że obecna moc w PJM nie wystarcza do zaspokojenia popytu ze strony dużych centrów danych. Nie wystarczy też w przewidywalnej przyszłości. Niemieccy energochłonni producenci mówią coś podobnego od lat.
Proponowane rozwiązania budzą spory. W USA monitor chce, aby centra danych płaciły za własne wytwarzanie energii, zamiast uspołeczniać ryzyko. W Niemczech trwa odchodzenie od energii jądrowej i węgla bez wystarczających alternatyw dla mocy podstawowej. Dochodzi do tego biurokracja i presja płacowa. Część ekonomistów opisuje wynik jako pełzającą deindustrializację. Żaden z problemów nie ma taniego rozwiązania i żaden nie czeka.
Jest jeszcze jedna liczba, którą warto zapamiętać. Monitoring Analytics zauważa, że Amerykanie stają się coraz bardziej wrogo nastawieni do nowych projektów centrów danych. 71% respondentów badania Gallupa zadeklarowało sprzeciw wobec projektów w ich okolicy, a wiele projektów porzucono po lokalnym sprzeciwie. Prognozy obciążenia, na których opiera się rynek mocy, zakładają, że te projekty zostaną zbudowane. Jeśli tak się nie stanie, napięta równowaga podaży i popytu opisana w raporcie może się poluzować z powodów, których nikt na rynku nie planował.
Źródła
4- 01Datacenters slurping juice help drive 75% jump in PJM power pricesEN
- 02High energy prices force Playmobil to end production in GermanyEN
- 03Don't believe the doomers: Europe's tech industry slams AI panicEN
- 04Heat pump sales rise 17% across Europe in Q1 as energy prices surgeEN
Wszystkie liczby i cytaty w tym tekście pochodzą z poniższych źródeł. Nie dopisujemy danych, których w źródłach nie ma.
Materiały zostały przygotowane przez zespół redakcyjny wspierane przez AI.
Komentarze
0- Brak komentarzy — bądź pierwszy.