Europejski rachunek za energię staje się polityką: centra danych, fabryka zabawek i pompy ciepła
Ceny energii hurtowej na największym rynku w USA wzrosły w pierwszym kwartale 2026 roku o 75,5% rok do roku. W Europie zniknęło 350 miejsc pracy w Playmobil, a sprzedaż pomp ciepła wzrosła o 17%. Ceny energii dyktują teraz decyzje przemysłowe po obu stronach Atlantyku.

Liczby przychodzą z różnych stron, ale opisują to samo ciśnienie. W Stanach Zjednoczonych na wschodzie operator sieci PJM Interconnection odnotował wzrost całkowitego kosztu energii hurtowej z 77,78 dolara za megawatogodzinę w pierwszym kwartale 2025 roku do 136,53 dolara w tym samym okresie 2026 roku. To skok o 75,5%. Monitoring Analytics, oficjalny nadzorca rynku PJM, opublikował te dane w czwartek w raporcie o stanie rynku za pierwszy kwartał 2026 roku. Przyczyny nie owijał w bawełnę.
"Wzrost obciążenia ze strony centrów danych jest głównym powodem obecnych i przewidywanych warunków na rynku mocy, w tym całkowitego prognozowanego wzrostu obciążenia, napiętej równowagi podaży i popytu oraz wysokich cen" - czytamy w raporcie.
To amerykańska historia, ale mechanizm nie jest amerykański. Europa przez cztery lata uczyła się tej samej lekcji w innej skali. Dla decydentów w Brukseli, Berlinie i Paryżu pytanie nie brzmi już, czy wysokie ceny energii szkodzą przemysłowi. Brzmi, które branże jeszcze je zniosą, a które nie.
Playmobil: faktura, która zamknęła zakład
Playmobil, niemiecki producent zabawek należący do Horst Brandstätter Group, zakończył w tym tygodniu ostatnią zmianę w zakładzie w Dietenhofen w Bawarii. Pracę traci tam około 350 osób. Zakład specjalizował się w produkcji plastikowych figurek. Pozostali pracownicy zostali wysłani na płatne urlopy przed oficjalnym zamknięciem pod koniec czerwca, podało Brussels Signal, które poinformowało o zamknięciu 24 czerwca.
Produkcja jest przenoszona do istniejących zakładów na Malcie i w Czechach. Firma wskazała na gwałtownie rosnące koszty produkcji w Niemczech. Wymieniła wprost wysokie ceny energii obok podwyższonych płac i dodatkowych kosztów pracy. Zarząd dał jasno do zrozumienia, że otoczenie kosztowe stało się nie do utrzymania dla pracochłonnego wtrysku tworzyw sztucznych.
Funkcje administracyjne i logistyczne zostaną w Niemczech. Sama produkcja figurek Playmobil nie.
Związki zawodowe nazwały decyzję "katastrofą" dla regionu, podało Brussels Signal. Organizacje biznesowe odnotowały ją jako kolejny przykład przenoszenia się średniej wielkości przedsiębiorstwa. Ceny energii elektrycznej w niemieckich gospodarstwach domowych pozostają jednymi z najwyższych na świecie, podał serwis. Są obecnie piąte najdroższe na świecie i drugie najwyższe wśród głównych krajów przemysłowych. Procesy energochłonne są szczególnie narażone od kryzysu energetycznego z 2022 roku, mimo częściowych programów pomocowych rządu.
Playmobil nie jest odosobnionym przypadkiem. Ten sam serwis zauważa rosnącą listę firm, które przenoszą działalność za granicę w poszukiwaniu niższych kosztów. Niemieccy producenci samochodów ogłosili własne cięcia. Ale fabryka zabawek jest dobrym przypadkiem testowym, bo produkt jest prosty, marże cienkie, a wkład energii bezpośredni. Kiedy rachunek przestaje się zgadzać, zakład się zamyka.
Pompy ciepła: popyt, który reaguje na cenę
Po drugiej stronie bilansu wysokie ceny paliw kopalnych robią to, z czym polityka klimatyczna od dawna sobie nie radziła: zmieniają to, co kupują europejskie gospodarstwa domowe.
Sprzedaż pomp ciepła w gospodarstwach domowych wzrosła o 17% rok do roku w 11 krajach europejskich w pierwszym kwartale 2026 roku, według Europejskiego Stowarzyszenia Pomp Ciepła. Od stycznia do marca sprzedano około 575 000 sztuk, w porównaniu z 494 000 w tym samym okresie 2025 roku. Francja, Niemcy i Polska średnio odnotowały 25% wzrostu w kwartale. Krajowi eksperci w tych państwach wymienili rosnące ceny energii i obawy o bezpieczeństwo energetyczne jako główne czynniki.
Bezpośrednim bodźcem była geopolityka. Iran zamknął Cieśninę Ormuz 2 marca, gwałtownie podnosząc ceny gazu i ropy w całej Europie. EHPA podało, że efekt był szczególnie wyraźny od marca. Austria zaniżyła ogólną średnią, bo sprzedaż spadła tam o 30% z powodu braku rządowych dopłat.
"Gdyby twój serwis streamingowy podwoił cenę, a potem zablokował filmy, znalazłbyś lepszy" - powiedział Paul Kenny, dyrektor generalny EHPA, w komunikacie organizacji. "Konsumenci zdali sobie sprawę, że pompy ciepła są rozwiązaniem, gdy ceny i dostawy gazu i ropy są niestabilne".
Kenny powiedział, że Komisja Europejska nakreśliła kroki wspierające zakup pomp ciepła w swoim planie kryzysu energetycznego. Chodzi o obniżki VAT i podatków oraz programy leasingu społecznego dla gospodarstw o niższych dochodach. Zaapelował do rządów UE o szybkie wdrożenie tych rozwiązań.
Problem centrów danych przekracza Atlantyk
Nadzorca PJM jest mniej dyplomatyczny niż lobby pomp ciepła. Monitoring Analytics twierdzi, że wpływ cen na klientów "był bardzo duży i nie jest odwracalny". Dodaje, że "w krótkim okresie będzie jeszcze większy, jeśli kwestie związane z obciążeniem ze strony centrów danych nie zostaną rozwiązane na czas".
Raport wykazał, że planowane przez PJM aktualizacje oprogramowania sieci były wielokrotnie opóźniane i nie mają wyznaczonej daty wdrożenia. "Obecna podaż mocy w PJM nie wystarcza, by zaspokoić popyt dużych centrów danych, i nie wystarczy w dającej się przewidzieć przyszłości" - stwierdził Monitoring Analytics.
PJM planuje jednorazową aukcję rezerwową, by pozyskać nowe moce dla projektów centrów danych. Działa na wniosek administracji Trumpa i gubernatorów stanów, którym służy. Nadzorca twierdzi, że proponowana struktura "zasadniczo przeniosłaby znaczące ryzyko na innych klientów PJM", a tej pokusie "należy się oprzeć".
"Inni klienci PJM, czy to gospodarstwa domowe, firmy czy przemysł, nie powinni być traktowani jako darmowe źródło ubezpieczenia, zabezpieczenia czy finansowania dla centrów danych" - czytamy dalej w raporcie. "A właśnie to robi większość propozycji związanych z aukcją rezerwową".
Monitoring Analytics zaleca, by centra danych zapewniały sobie własną energię. Chce szybkiej ścieżki przyłączenia dla tych, które to zrobią, oraz kolejki, która przyłącza je tylko wtedy, gdy moce są dostępne. Zapytany o odpowiedź, PJM powiedział The Register, że pracuje ze stanami i spółkami członkowskimi nad wpływem na konsumentów. Prace obejmują przedłużenie limitów rynkowych wprowadzonych od aukcji na lata 2025/2026 i reformę zasad rynku hurtowego. Monitoring Analytics nie odpowiedział na pytania.
Tło polityczne nie sprzyja nowym projektom. Badanie Gallupa wykazało, że 71% respondentów sprzeciwia się projektom centrów danych w swojej okolicy. Projekty w kilku stanach porzucono po lokalnym oporze wobec cen energii elektrycznej, hałasu i szkód środowiskowych, podało The Register.
Co Europa z tego bierze
Europejska debata energetyczna przez lata koncentrowała się na bezpieczeństwie dostaw i celach dekarbonizacji. Raport PJM dodaje trzecią zmienną, którą trudniej kontrolować. Wzrost popytu pochodzi od jednej nowej klasy klientów, skupionej w kilku regionach, i przychodzi szybciej, niż sieć potrafi zareagować.
Północna Wirginia, najgęstsze skupisko centrów danych na świecie, leży w obszarze PJM. Europa ma swoje odpowiedniki w Dublinie, Amsterdamie, Frankfurcie i coraz częściej w krajach nordyckich. Komisja Europejska podjęła już działania, by ograniczyć rozwój centrów danych w niektórych państwach członkowskich. Ten sam argument, który Monitoring Analytics podnosi w sprawie przenoszenia kosztów, pojawi się w stolicach UE, gdy aukcje mocy się zaostrzą.
Zamknięcie Playmobil i dane o pompach ciepła wskazują w przeciwne strony, ale pochodzą z tego samego sygnału cenowego. Dla gospodarstw domowych wysokie ceny paliw kopalnych są zachętą do zmiany. Dla energochłonnego przemysłu są zachętą do wyjazdu. Reakcja polityczna jak dotąd celowała głównie w pierwszą grupę, przez dopłaty i ulgi podatkowe. Druga grupa decyduje w krótszym terminie.
Monitoring Analytics formułuje swoją rekomendację językiem, który można by przenieść do europejskich konsultacji. Niech nowe obciążenie płaci za nowe moce, których wymaga, zamiast rozkładać koszt na klientów, którzy o nie nie prosili. To, czy PJM albo UE przyjmie tę zasadę, jest teraz pytaniem politycznym, nie inżynierskim. Autorzy raportu nie mają wątpliwości co do alternatywy: spodziewają się, że wpływ na ceny będzie rósł, zanim zacznie maleć.
Źródła
3- 01Datacenters slurping juice help drive 75% jump in PJM power pricesEN
- 02High energy prices force Playmobil to end production in GermanyEN
- 03Heat pump sales rise 17% across Europe in Q1 as energy prices surgeEN
Wszystkie liczby i cytaty w tym tekście pochodzą z poniższych źródeł. Nie dopisujemy danych, których w źródłach nie ma.
Materiały zostały przygotowane przez zespół redakcyjny wspierane przez AI.
Komentarze
0- Brak komentarzy — bądź pierwszy.