MeerKAT wykrywa sygnały radiowe z egzoplanety Beta Pictoris b, po raz pierwszy
Astronomowie donoszą o pierwszym bezpośrednim wykryciu emisji radiowej z planety spoza Układu Słonecznego. Sygnał pochodzi od gazowego olbrzyma Beta Pictoris b i zarejestrowała go południowoafrykańska sieć MeerKAT, według pracy przesłanej 15 września.

Praca opublikowana 15 września na arXiv opisuje szybkie, powtarzające się impulsy o wysokiej polaryzacji kołowej oraz stałą emisję w zakresie od 0,85 do 3,5 GHz. Autorzy, Kevin N. Ortiz Ceballos, Edo Berger i Yvette Cendes, uznają ten sygnał za promieniowanie maserowe cyklotronowe elektronów. To ten sam mechanizm, który odpowiada za radiowe impulsy zorzy na Jowiszu i innych planetach Układu Słonecznego. Taka interpretacja oznacza pole magnetyczne o indukcji co najmniej 1,25 kG na planecie. Autorzy nazywają to pierwszym bezpośrednim pomiarem natężenia pola dla egzoplanety.
Wynik jest istotny, bo pole magnetyczne decyduje o tym, jak ucieka atmosfera planety i jak oddziałuje ona z wiatrem gwiazdy. Dotąd żadnego sygnału radiowego nie udało się jednoznacznie przypisać planecie pozasłonecznej, a nie jej gwieździe, piszą autorzy.
Doniesienia o pracy MeerKAT krążą szeroko od końca września, między innymi w The New York Times i Futurism. Samo twierdzenie opiera się jednak na preprincie z arXiv, przesłanym do publikacji.
Zimny świat lawy z atmosferą
Osobno badacze opisali HD 3167 b, skalistą super-Ziemię krążącą wokół gwiazdy odległej o 154 lata świetlne. Według relacji t3n z 1 października to najzimniejszy świat lawy z atmosferą, jaki dotąd zaobserwowano. Rok na planecie trwa jeden dzień ziemski, jedna jej półkula stale patrzy w stronę gwiazdy, a druga pozostaje ciemna.
„Te planety są zbyt gorące dla życia, ale badając je, możemy wyciągać wnioski o procesach, które mają znaczenie także dla innych skalistych planet” powiedział Edwin Kite, profesor nadzwyczajny geofizyki na Uniwersytecie Chicagowskim i jeden z autorów pracy, w komunikacie prasowym cytowanym przez t3n. „Te wyniki otwierają możliwość badania warunków, jakie mogły panować w pierwszych kilku milionach lat historii Ziemi”. Główny autor Brandon Park Coy zauważył, że bez atmosfery dzienna strona planety byłaby „tak gorąca, jak to teoretycznie możliwe”. Praca ukazała się w The Astrophysical Journal.
Od potwierdzenia pierwszej egzoplanety minęło ponad 30 lat, a od tego czasu odkryto ponad 6300 planet poza Układem Słonecznym, zauważa t3n. Planety lawy to niewielka część tego zbioru. Kite powiedział redakcji, że zagadką jest, dlaczego tak wiele z tych światów w ogóle zachowuje atmosfery, skoro mierzą się z wiatrem gwiazdowym i wysokoenergetycznymi fotonami.
Teleskopy zbudowane do patrzenia
Prace detekcyjne zależą od instrumentów, które albo już lecą, albo mają zapewnione finansowanie. NASA ogłosiła w tygodniu 21 września, że przystępuje do realizacji PRIMA, Probe far-Infrared Mission for Astrophysics, pierwszego teleskopu nowej klasy Probe Explorers, podało Ars Technica. Misja ma limit kosztów 1,2 mld dolarów bez wydatków na start i ma zostać wyniesiona w 2033 roku, siedem lat po ogłoszeniu.
PRIMA będzie obserwować w zakresie od 24 do 235 mikrometrów. Jej optyka zostanie schłodzona do 4,5 kelwina (minus 451 stopni Fahrenheita) za pomocą zapasowego kriochłodziarza pozostałego po Kosmicznym Teleskopie Jamesa Webba, zmodyfikowanego tak, by działał na helu-3 zamiast helu-4. Ogniskowe płaszczyzny detektorów indukcyjności kinetycznej zostaną schłodzone do 100 milikelwinów. Lustro o średnicy 1,8 metra jest mniejsze niż w Romanie, ale misja ma badać powstawanie planet i atmosfer, współewolucję galaktyk i czarnych dziur oraz zmiany pyłu i metali w czasie kosmicznym.
PRIMA była jedynym finalistą po tym, jak NASA w tym roku zdyskwalifikowała konkurencyjne obserwatorium rentgenowskie AXIS. Ars Technica podało, że według NASA studium wykonalności wykazało, iż AXIS nie spełni ograniczeń harmonogramu i budżetu, a naukowiec kierujący tym studium obwinił o to zakłócenia i złe zarządzanie w Centrum Lotów Kosmicznych Goddarda. PRIMA będzie kierowana przez Jet Propulsion Laboratory, które, jak zauważa Ars Technica, miało niewiele misji w fazie rozwoju i serię zwolnień.
Punktem odniesienia jest Kosmiczny Teleskop Nancy Grace Roman, wyniesiony pod koniec sierpnia kosztem około 4,3 mld dolarów. ABC News podało 28 sierpnia, że Roman zaczął życie jako jeden z dwóch satelitów szpiegowskich przekazanych NASA przez Narodowe Biuro Rozpoznania w 2012 roku. Przetrwał proponowane anulowania w 2018, 2019 i 2025 roku, a wystartował dziewięć miesięcy przed terminem. Jego lustro o średnicy 2,4 metra ma taki sam rozmiar jak lustro Hubble'a, ale pole widzenia jest szersze niż w Hubble'u i JWST, a teleskop obserwuje światło widzialne i bliską podczerwień.
Roman uzyskał pierwsze światło 17 września, gdy zespół uruchomił 300-megapikselowy instrument Wide Field Instrument, według Gizmodo. Pierwsze zdjęcia testowe pokazują rozmyte gwiazdy na niebieskim tle, wciąż bez chłodzenia i bez ustawiania ostrości. „Po latach pracy nad zbudowaniem i przetestowaniem instrumentu na Ziemi mamy teraz potwierdzenie, że działa on w kosmosie” powiedział Josh Schlieder, naukowiec od instrumentu w Centrum Lotów Kosmicznych Goddarda, w wpisie na blogu NASA cytowanym przez Gizmodo. „Wiele przed nami, ale jesteśmy na drodze do przełomowej nauki”.
Co dane mogą powiedzieć, a czego nie
Żaden z tych wyników nie rozstrzyga, czy któreś z badanych światów może gościć życie, a źródła nie twierdzą inaczej. Wykrycie przy Beta Pictoris b daje natężenie pola, nie wyrok w sprawie zamieszkalności. Praca o HD 3167 b modeluje atmosferę, nie biosferę. Oba łączy zmiana metody: pomiar samej planety zamiast wnioskowania o niej na podstawie gwiazdy.
Metoda poszerza się też poza radio i podczerwień. 28 września ScienceDaily opisało badania Uniwersytetu w Kopenhadze prowadzone z NASA, oparte na próbkach krwi 52 astronautów, którzy spędzili miesiące na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej. Badanie wykazało, że bakterie jelitowe zaczęły intensywniej fermentować białko w ciągu tygodni od przybycia na orbitę. Zdaniem badaczy zmiana wynika prawdopodobnie z mikrograwitacji, która spowalnia przesuwanie się pokarmu przez jelita. Współautor Henrik Roager powiedział, że odkrycie może pomóc wyjaśnić zaparcia astronautów, a starszy autor Lars Ove Dragsted zauważył, że produkty fermentacji białek często wiążą się z uszkodzeniem nerek, zmianami nastroju i gorszą koncentracją.
To nie jest nauka o egzoplanetach, ale należy do tego samego zestawu problemów: co dzieje się z biologią, gdy grawitacja przestaje być czymś oczywistym. Dłuższe misje na Księżyc i Marsa to podany powód badania, a to samo pytanie stoi za każdym modelem atmosfery planety zablokowanej względem swojej gwiazdy.
Tymczasem o infrastrukturę wokół tego wszystkiego spierają się publicznie. Google opublikowało recenzowaną wersję swojego white papera o centrach danych na orbicie w Joule 1 października, według TechCrunch, a jego prototypowy satelita z procesorem Tensor Processing Unit wystartował tego samego dnia na rakiecie SpaceX. Praca przewiduje ceny startu bliskie 200 dolarów za kilogram do 2035 roku, na podstawie krzywej obniżania kosztów o około 20 procent rocznie od czasów Falcona 1. Travis Beals z Google powiedział TechCrunch, że satelita będzie uruchamiał swój chip w 15-minutowych seriach, żeby nie obciążać systemów zasilania i chłodzenia.
Analiza samej firmy wskazuje, że wymagana skala jest ogromna. TechCrunch podało, że zdaniem Google Starship musiałby wystartować około 1800 razy, zanim centra danych na orbicie staną się realne. Ta liczba nie pasuje do etapu pojedynczego prototypu, na którym jest branża. Panel na AI Infra Summit w Santa Clara 17 września był bardziej dosadny. Sumeet Singh z Viasat powiedział, że koszty startu na poziomie od 2500 do 3000 dolarów za kilogram musiałyby spaść do od 200 do 500 dolarów, a demonstracja z jednym GPU jest daleka od obiektów klasy megawatowej, według Data Center Knowledge. Deepak Sachdeva, dyrektor informacyjny Sił Powietrznych USA, powiedział, że technologia jest gotowa w zastosowaniach konsumenckich, ale nie dla globalnych potrzeb operacyjnych, i wezwał do proof of concept.
Źródła
15- 01Discovery of radio emission from the exoplanet Beta Pictoris bEN
- 02Ein Jahr dauert hier nur einen Tag: Dieser Exoplanet koennte uns die Fruehzeit der Erde erklaerenDE
- 03NASA will try to build a billion-dollar space telescope in record timeEN
- 04NASA's Nancy Grace Roman Space Telescope set to explore the universeEN
- 05NASA's New $4B Space Telescope Just Saw Starlight for the First TimeEN
- 06Blood tests reveal why astronauts get constipated in spaceEN
- 07Google thinks SpaceX's Starship has to launch 1,800 times before space data centers get off the groundEN
- 08Space Data Centers Inch Toward Reality, With CaveatsEN
- 09Satlyt, founded by a former Google and SpaceX product manager, raises $8M to run AI on satellitesEN
- 10SpaceX describes surgical intervention before launch of latest crew missionEN
- 11Forecasting space weather risks on power gridsEN
- 12Blackswan Space raises EUR2.5M to take autonomous spacecraft navigation into orbitEN
- 13World Space Week 2026 Celebrates the "Rocket Revolution"EN
- 14Europe's Space Industry Seeks Greater Supply Chain ControlEN
- 15Quantum Space Executes Launch Processing Agreement with All Points Logistics for Prime MissionEN
Wszystkie liczby i cytaty w tym tekście pochodzą z poniższych źródeł. Nie dopisujemy danych, których w źródłach nie ma.
Materiały zostały przygotowane przez zespół redakcyjny wspierane przez AI.
Komentarze
0- Brak komentarzy — bądź pierwszy.