Pięć sporów o prawa autorskie w 2026 roku: kto kontroluje muzykę, wzornictwo i dane
Największy niemiecki sprzedawca instrumentów muzycznych pozywa Fendera o Stratocastera. Holenderski Sąd Najwyższy zwrócił się do unijnych sędziów z pytaniem, czy VPN może ominąć blokadę praw autorskich. Pięć sporów pokazuje, jak prawo autorskie działa teraz.

Spory o prawa autorskie rzadko dotyczą jednej piosenki, jednej gitary czy jednej strony internetowej. Rozstrzygają, kto kontroluje obieg danego elementu kultury. Wszystkie pięć spraw opisanych niżej relacjonowano w ciągu ostatnich dwóch lat. Powtarza się w nich ten sam spór, tylko w różnych branżach.
Fender i kształt gitary
W czerwcu 2026 roku Thomann poinformował, że pozywa Fendera. Największy na świecie sprzedawca instrumentów muzycznych sprzeciwia się fali wezwań do zaprzestania naruszeń, które Fender rozsyła w sprawie kształtu korpusu Stratocastera. Jedno z takich pism otrzymała Harley Benton, marka własna Thomanna, podał Guitar World. Thomann twierdzi, że działa też w imieniu innych marek. Wymienia Tyler, Tom Anderson, Suhr, LsL, Maybach, Pensa, FGN i PRS jako firmy, które jego zdaniem są teraz zagrożone.
Argument prawny jest taki, że Stratocaster nie jest utworem, który można objąć prawem autorskim. Sąd okręgowy w Düsseldorfie orzekł, że jego sukces wynika z ergonomii, a nie z chronionego wzoru przemysłowego. Pisma Fendera pojawiły się po wyroku zaocznym tego sądu z marca 2026 roku. Wyrok przyznał „egzekwowalne prawa wobec wszystkich gitar wykorzystujących kształt korpusu Stratocastera” w UE, podał Guitar World.
W oświadczeniu Thomanna czytamy: „Wzywamy Fendera, by przestał wysyłać wezwania do zaprzestania naruszeń do producentów, dystrybutorów i sprzedawców, i wrócił do uczciwego, opartego na współpracy partnerstwa”.
Łyżwiarz, Minionki i ratunek w ostatniej chwili
W lutym 2026 roku, na zimowych igrzyskach w Mediolanie i Cortinie, hiszpański łyżwiarz figurowy Tomàs-Llorenç Guarino Sabaté dowiedział się, że jego muzyka z Minionków nie zostanie dopuszczona na olimpijski lód. Używał jej przez cały sezon. The Guardian podał, że zgłosił utwór kilka miesięcy wcześniej w ramach zalecanej przez Międzynarodową Unię Łyżwiarską (ISU) procedury oczyszczania praw. Występował z nim bez problemu, także na mistrzostwach Europy w Sheffield w tym sezonie.
Potem Universal zmienił zdanie. Guarino Sabaté napisał na Instagramie, jak podał The Guardian: „Ogromne DZIĘKUJEMY wszystkim, którzy udostępniali, repostowali i wspierali. Dzięki wam Universal Studios przemyślał sprawę i oficjalnie przyznał prawa na tę jedną wyjątkową okazję”.
Takie przypadki w łyżwiarstwie nie są rzadkie. Dyrektor generalny ISU Colin Smith powiedział The Guardianowi, że problem jest strukturalny: „branża muzyczna nie ma wspólnej platformy do oczyszczania praw”. Kanadyjscy tancerze na lodzie Marie-Jade Lauriault i Romain Le Gac stracili dwie piosenki Prince'a z olimpijskiego tańca rytmicznego. Kanadyjscy łyżwiarze par Deanna Stellato-Dudek i Maxime Deschamps zrezygnowali z coveru Phila Collinsa po wycenie opłaty na kilkadziesiąt tysięcy dolarów. Na igrzyskach w Pekinie w 2022 roku amerykańscy mistrzowie par Alexa Knierim i Brandon Frazier zostali pozwani o cover House of the Rising Sun. Sprawę zakończono prywatną ugodą na kwotę, która według The Guardiana wynosiła około 1,4 mln dol.
YouTube, SESAC i weekend ciszy
W sobotę 28 września 2024 roku część najczęściej oglądanej muzyki na YouTube i YouTube Music zniknęła użytkownikom w USA. Komunikat głosił, że film zawiera treści SESAC i nie jest dostępny w danym kraju. Wśród dotkniętych artystów byli Adele, Kendrick Lamar, Britney Spears, Green Day, Kanye West i Burna Boy, podał The Verge.
SESAC to Society of European Stage Authors and Composers. Działa od 1930 roku i licencjonuje publiczne wykonania ponad 1,5 mln utworów dla ponad 15 000 zrzeszonych autorów tekstów, kompozytorów i wydawców muzycznych, wynika z jej strony internetowej. Jest mniejsza niż BMI i ASCAP. Fundusz private equity Blackstone kupił ją w 2017 roku.
Rzeczniczka YouTube Mariana de Felice powiedziała The Verge: „Prowadziliśmy negocjacje w dobrej wierze z SESAC w sprawie odnowienia obowiązującej umowy. Niestety, mimo naszych starań, nie udało się osiągnąć sprawiedliwego porozumienia przed jej wygaśnięciem”. W poniedziałek po południu firma podała, że nowa umowa jest zawarta. Muzyka miała wrócić „w ciągu jednego lub dwóch dni”. Variety, powołując się na anonimowe źródło, sugerował, że blokada mogła być taktyką negocjacyjną. Poprzednia umowa wygasała dopiero w następnym tygodniu.
Anne Frank, geoblokowanie i TSUE
Anne Frank Stichting publikuje edycję naukową rękopisów. Blokuje holenderskim użytkownikom dostęp do nich online, bo szwajcarski Anne Frank Fonds ma prawa autorskie obowiązujące w Holandii do 2037 roku. Fonds przekonywał przed holenderskimi sądami, że geoblokowanie nie wystarcza, bo ludzie mogą je obejść przez VPN. Twierdził więc, że rękopisów nie należy publikować w internecie w ogóle, podał TorrentFreak we wrześniu 2024 roku.
Sąd pierwszej instancji i sąd apelacyjny przyznały rację pozwanym. Sprawa jest teraz przed holenderskim Sądem Najwyższym. Ten skierował trzy pytania do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Czy publikacja musi być „skierowana” do danego kraju, żeby liczyła się jako publiczne udostępnienie? Czy geoblokowanie na najwyższym poziomie technicznym wystarcza, skoro istnieją VPN-y? A jeśli nie wystarcza, czy wydawca odpowiada automatycznie?
CanLII i scraper AI
Kanadyjski Instytut Informacji Prawnej (CanLII) pozwał w listopadzie 2024 roku w Sądzie Najwyższym Kolumbii Brytyjskiej startup Caseway AI z Vancouver. Zarzucił mu, że zbudował biznes na masowym pobraniu bazy CanLII bez zgody i wynagrodzenia. W marcu 2026 roku obie strony ogłosiły ugodę. Jej warunki są poufne.
We wpisie na blogu CanLII napisano: „Każda ze stron będzie działać niezależnie i obie uznają sprawę za w pełni i ostatecznie zamkniętą”. Caseway nazwał wynik „wyraźnym odejściem od prób hamowania postępu technologicznego drogą sądową”. To jedna z kilku takich batalii. Kanadyjscy wydawcy prasowi pozwali OpenAI, a Cohere ma osobną sprawę wytoczoną przez inną grupę wydawców.
Źródła
5- 01Music retailer sues Fender over C&Ds in Stratocaster copyright disputeEN
- 02Figure skater saved from scrapping Olympic routine after Minions music copyright disputeEN
- 03YouTube pulls songs from Adele, Nirvana, and others due to SESAC disputeEN
- 04"Anne Frank" Copyright Dispute Triggers VPN and Geoblocking Questions at EU's Highest CourtEN
- 05Online legal database CanLII and AI startup Caseway settle copyright disputeEN
Wszystkie liczby i cytaty w tym tekście pochodzą z poniższych źródeł. Nie dopisujemy danych, których w źródłach nie ma.
Materiały zostały przygotowane przez zespół redakcyjny wspierane przez AI.
Komentarze
0- Brak komentarzy — bądź pierwszy.