Spory o prawa autorskie przenoszą się z sal sądowych na lodowiska, do sklepów z gitarami i do narzędzi AI
Spór o prawa autorskie potrafi dziś zatrzymać olimpijski program, uciszyć katalog przebojów albo zdecydować, czy firma AI zbuduje biznes na cudzej bazie danych. Ostatnie sprawy pokazują, jak daleko te spory wyszły poza branżę muzyczną.

Część najchętniej oglądanej muzyki na YouTube i YouTube Music zniknęła w sobotę pod koniec września 2024 r. W miejscu utworów Adele, Kendricka Lamara, Britney Spears, Green Day, Kanye Westa i Burna Boya pojawił się krótki komunikat: „Ten film zawiera treści od SESAC. Nie jest dostępny w twoim kraju”. The Verge opisał blackout 29 września 2024 r.
SESAC to Society of European Stage Authors and Composers. Działa od 1930 r. Licencjonuje publiczne wykonania ponad 1,5 mln utworów dla ponad 15 000 powiązanych tekściarzy, kompozytorów i wydawców, jak podaje na własnej stronie. Jest mniejsza niż BMI i ASCAP, ale reprezentuje duże nazwiska. W 2017 r. przejął ją fundusz private equity Blackstone. Rzeczniczka YouTube Mariana de Felice powiedziała The Verge, że firma prowadziła „negocjacje w dobrej wierze” i nie zdołała dojść do sprawiedliwego porozumienia przed wygaśnięciem umowy. Umowę ogłoszono w poniedziałek, a muzyka miała wrócić „w ciągu jednego, dwóch dni”. Variety, powołując się na anonimowe źródło, sugerował, że wybór terminu mógł być taktyką negocjacyjną. Poprzednia umowa wygasała dopiero w kolejnym tygodniu.
Olimpijski program uratowany dzięki naciskowi w mediach społecznościowych
Zgody na prawa autorskie to nie tylko problem platform. Hiszpański łyżwiarz figurowy Tomàs-Llorenç Guarino Sabaté jest sześciokrotnym mistrzem kraju. Pod koniec zeszłego tygodnia dowiedział się, że jego program krótki w motywach Minionków, który jeździł przez cały sezon, nie dostanie zgody na igrzyska w Mediolanie i Cortinie, podał The Guardian 3 lutego 2026 r.
Muzykę zgłosił miesiące wcześniej w ramach zalecanego przez Międzynarodową Unię Łyżwiarską (ISU) procesu uzyskiwania praw. Startował bez problemów, także na mistrzostwach Europy w Sheffield. We wtorek podziękował kibicom, gdy Universal zgodził się na program. „Dzięki wam Universal Studios przemyślało sprawę i oficjalnie przyznało prawa na tę jedną wyjątkową okazję”, napisał na Instagramie. Dodał, że przy pozostałych dwóch utworach trzeba jeszcze dopiąć kilka spraw.
Colin Smith, dyrektor generalny ISU, opisał ten problem The Guardian jako strukturalny. „Branża muzyczna nie ma wspólnej platformy do uzyskiwania zgód” – powiedział. „Prawa są podzielone na kilka koszyków, a w każdym z nich proces nie odbywa się na jednej platformie”. Smith powiedział, że ISU pracuje z Międzynarodowym Komitetem Olimpijskim (MKOl) i branżą muzyczną nad „wielotorowym podejściem”.
Stawka bywa finansowa. Kanadyjscy łyżwiarze Marie-Jade Lauriault i Romain Le Gac stracili dwie piosenki Prince'a planowane na olimpijski taniec rytmiczny. Kanadyjska para Deanna Stellato-Dudek i Maxime Deschamps zrezygnowała z coveru Phila Collinsa po wycenie licencji w kilkudziesięciu tysiącach dolarów. Na igrzyskach w Pekinie w 2022 r. amerykańscy mistrzowie par Alexa Knierim i Brandon Frazier zostali pozwani o cover House of the Rising Sun. Sprawę ugodzono później prywatnie na nieujawnioną kwotę, która według The Guardian wynosiła około 1,4 mln dol.
Gitary, szklane kopuły i bazy danych prawniczych
Spory o wzornictwo idą tym samym trybem: zapożyczenie, potem zaprzeczenie. Kanadyjska artystka szkła Victoria Balva napisała w styczniu 2025 r. o witrażu sufitowym wykonanym dla siedziby Huawei w Shenzhen. Twierdziła, że przypomina jej kopuły i sufity. Nikken to japońska firma architektoniczna i projektowa pracująca przy tym projekcie. Przeprowadziła wewnętrzne dochodzenie i przyznała, że jeden z pracowników oglądał jej projekty, powiedziała. Ostatecznie powstał nowy projekt. Potwierdziła, że nie przypomina już jej pracy, choć jej zdaniem zostało w nim kilka drobnych elementów. Sprawa nie była wtedy rozstrzygnięta do końca. Powiedziała, że straciła cztery miesiące życia zawodowego.
Na rynku gitar niemiecki sprzedawca Thomann pozywa Fendera w związku z falą wezwań do zaprzestania naruszeń dotyczących kształtu korpusu Stratocastera, podał Guitar World 22 czerwca 2026 r. Wezwanie dostała też marka Harley Benton, należąca do Thomanna. Sprzedawca twierdzi, że Stratocaster nie jest utworem chronionym prawem autorskim, i powołuje się na wyrok sądu w Düsseldorfie. Twierdzi, że działa w imieniu mniejszych marek, których nie stać na proces. „Wiele z tych firm nie ma środków finansowych ani prawnych, żeby prowadzić taki spór”, powiedział prezes Hans Thomann.
Sztuczna inteligencja dodała nowy front. Kanadyjski Instytut Informacji Prawnej pozwał w listopadzie 2024 r. firmę Caseway AI z Vancouver przed Sąd Najwyższy Kolumbii Brytyjskiej. Zarzucił masowe i systemowe pobranie swojej bazy danych. BetaKit podał 26 marca 2026 r., że strony zawarły ugodę na poufnych warunkach. We wspólnym oświadczeniu napisano, że każda pójdzie własną drogą. Caseway nazwał to odejściem od hamowania postępu technologicznego przez procesy sądowe.
Do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej holenderski Sąd Najwyższy skierował trzy pytania o geoblokowanie i korzystanie z VPN w sporze o rękopisy Anne Frank, podał TorrentFreak 25 września 2024 r. Anne Frank Fonds twierdzi, że obchodzenie blokad przez VPN podważa ich sens. Pozwani uważają, że nowoczesne geoblokowanie i oświadczenie użytkownika wystarczą. Odpowiedzi mogą wpłynąć na każdą usługę opartą na licencjach geograficznych.
Źródła
6- 01YouTube pulls songs from Adele, Nirvana, and others due to SESAC disputeEN
- 02Figure skater saved from scrapping Olympic routine after Minions music copyright disputeEN
- 03New Huawei Headquarters. Copyright infringement disputeEN
- 04"Anne Frank" Copyright Dispute Triggers VPN and Geoblocking Questions at EU's Highest CourtEN
- 05Online legal database CanLII and AI startup Caseway settle copyright disputeEN
- 06Thomann suing Fender over cease-and-desistsEN
Wszystkie liczby i cytaty w tym tekście pochodzą z poniższych źródeł. Nie dopisujemy danych, których w źródłach nie ma.
Materiały zostały przygotowane przez zespół redakcyjny wspierane przez AI.
Komentarze
0- Brak komentarzy — bądź pierwszy.