UE oskarżona o ukrywanie danych o energii i wodzie zużywanych przez centra danych w miarę rozpędzania się budowy AI
Lighthouse Reports złożyło w poniedziałek 28 września skargę na podstawie konwencji z Aarhus. Organizacja zarzuca Komisji Europejskiej ukrywanie zużycia energii i wody przez poszczególne centra danych, podczas gdy UE dąży do potrojenia mocy.

Lighthouse Reports złożyło skargę do Komitetu Wykonawczego ds. Zgodności z konwencją z Aarhus, który zbiera się raz na kwartał. W listopadzie komitet najpierw zdecyduje, czy skarga jest dopuszczalna. O złożeniu dokumentu pierwszy napisał POLITICO. Lighthouse Reports to działająca w Holandii organizacja non-profit prowadząca międzynarodowe śledztwa. Twierdzi, że Komisja zbudowała wokół zużycia prądu i wody przez europejskie centra danych „mur milczenia”. Moment jest niezręczny.
Unia Europejska publicznie ogłosiła cel potrojenia mocy centrów danych w najbliższych latach, żeby dotrzymać tempa Stanom Zjednoczonym i Chinom. W zeszłym tygodniu Komisja przedstawiła nową etykietę przejrzystości, która ma kierować inwestycje ku bardziej ekologicznym obiektom, a wkrótce mają pojawić się minimalne standardy wydajności. Zdaniem Lighthouse etykieta nie rozwiązuje zasadniczego problemu. Ocenia operatorów według wskaźników zamiast ujawniać rzeczywiste wartości zużycia. Na tym polega spór.
Co zawiera skarga
Dokument prawny opiera się na dyrektywie w sprawie efektywności energetycznej, przepisie z 2023 roku, który nakazuje wszystkim operatorom centrów danych w UE raportować zestaw wskaźników dotyczących energii i wody. Chodzi między innymi o całkowite zużycie energii, ilość i rodzaj wykorzystanej energii odnawialnej, ponownie użyte ciepło odpadowe, jego średnią temperaturę, stopniodni chłodzenia i nastawy systemów chłodzenia, rodzaje czynników chłodniczych stosowanych na sali komputerowej oraz całkowity i pitny pobór wody. Reporterzy Lighthouse i współpracujących redakcji złożyli wnioski o dostęp do informacji we wszystkich 27 państwach członkowskich, a dodatkowo próbny wniosek do samej Komisji, która dysponuje pełnym zbiorem danych.
Od samego początku, w październiku 2025 roku, redakcja twierdzi, że napotykała odmowę ujawnienia. Dziesięć państw poinformowało reporterów, że nie ma danych o własnych centrach danych. Według śledztwa oznacza to, że nie sprawowały nadzoru nad tym, jak te budynki wpływają na krajowe cele efektywności energetycznej i zobowiązania do neutralności klimatycznej. Kolejnych sześć państw argumentowało za pełną poufnością, żeby chronić interesy handlowe. Odwołania i ponowne rozpatrzenia przeważnie nie przyniosły skutku. Skarga została złożona na podstawie konwencji z Aarhus, wiążącego prawnie traktatu, który daje obywatelom prawo do informacji i udziału w decyzjach dotyczących środowiska. To pierwszy taki przypadek, o jakim redakcja wie, złożony przez medium śledcze.
Opublikowane przez Komisję dane pokazują, że europejskie centra danych zużyły w 2025 roku 20,7 terawatogodziny energii elektrycznej, mniej więcej tyle, ile cała Chorwacja, oraz ponad 8 000 000 metrów sześciennych wody. To wzrost zużycia prądu o 26% i wody o 52% wobec 2024 roku. Sumy pochodzą jednak z niepełnych danych zebranych przez Komisję i są publikowane wyłącznie zbiorczo. Przepis z 2024 roku zakazał Brukseli i stolicom UE ujawniania „wszystkich informacji i kluczowych wskaźników efektywności poszczególnych centrów danych” po lobbingu firm technologicznych, które powoływały się na interesy handlowe.
„Komisja stoi na szczycie gmachu niejawności, który obejmuje zdecydowaną większość UE” – głosi skarga Lighthouse. „Opowiedzenie się po stronie tajemnicy handlowej przeciwko prawu obywateli do wiedzy podkopuje legitymację i jeszcze bardziej niszczy zaufanie”.
Komisja nie odpowiedziała na prośbę POLITICO o komentarz. Diego Solier, konserwatywny poseł do Parlamentu Europejskiego pracujący nad unijnym planem zwiększenia mocy cyfrowych, powiedział POLITICO, że rozwój musi iść w parze z rzetelnymi informacjami dla obywateli i decydentów. Dodał, że przejrzystość musi być proporcjonalna i nie powinna zmuszać firm do ujawniania informacji rzeczywiście wrażliwych handlowo. Nie skomentował skargi, która w tamtym momencie nie była publiczna.
Unijny komisarz ds. energii Dan Jørgensen powiedział POLITICO w wywiadzie, że duzi odbiorcy prądu mogą podkopać własne cele klimatyczne bloku, jeśli nie będą utrzymywani w ryzach zgodnych z ogólnymi założeniami. Nowa etykieta ocen będzie wymagać od operatorów klasyfikowania efektywności energetycznej, zużycia wody i udziału czystej energii w skali od A do G, począwszy od przyszłego lata.
Spór wpisuje się w szerszą walkę o to, kto płaci za środowiskowe koszty boomu AI i kto je widzi. Jak zauważa POLITICO, w całej Europie rośnie sprzeciw wobec energochłonnych centrów danych AI, a ceny energii idą w górę. Lighthouse twierdzi, że wybór wskaźników zamiast rzeczywistych wartości zużycia „nie ma podstaw w ograniczeniach technicznych” i faworyzuje branżę kosztem interesu publicznego.
Debata o miejscach pracy w AI toczy się równolegle
Ta sama rozbudowa jest badana pod kątem wpływu na rynki pracy, choć dowody w tej sprawie są słabsze niż w sporze o centra danych. Zebrane dla kontekstu ostatnie nagłówki wskazują na zaostrzający się spór, a nie na ustalone liczby. CNN podało 29 września, że do 2035 roku AI może zmusić 11 000 000 amerykańskich pracowników do zmiany zawodu. Harvard Gazette tego samego dnia pytał, dlaczego AI nie wywołała jeszcze masowych zwolnień. PwC opublikowało 29 września swój Global Workforce Hopes and Fears Survey 2026. Personnel Today poinformował tego samego dnia, że Wielka Brytania potrzebuje planu awaryjnego na masowe utraty miejsc pracy spowodowane przez AI.
To materiały kontekstowe, a nie dowody, na których można się tu oprzeć. Udokumentowany jest popyt na infrastrukturę, który napędza spór: unijny cel potrojenia mocy, wzrost o 26% rocznie i suma 20,7 TWh podana przez samą Komisję za 2025 rok. Centra danych to fizyczna warstwa gospodarki AI, a walka o ich zużycie to walka o to, co opinia publiczna może zweryfikować.
Poza tym w wiadomościach
BloombergNEF podał 30 września, że światowa sprzedaż średnich i ciężkich ciężarówek elektrycznych osiągnęła w pierwszej połowie 2026 roku rekordowe 158 000 sztuk, o 75% więcej niż rok wcześniej, przy czym ponad dziewięć na dziesięć sprzedano w Chinach. Według BNEF ciężarówki elektryczne odpowiadają teraz za około 20% całej sprzedaży ciężarówek na świecie i 5,5% w Europie; firma odnotowała też, że Tesla Semi kosztuje od 250 000 do 300 000 dolarów za pojazd. To sygnał popytu na sieci i infrastrukturę ładowania, tę samą, której dotyczy skarga w sprawie centrów danych, choć BNEF nie łączy obu spraw.
Andreessen Horowitz opublikował 30 września drugie wydanie swojego raportu State of Markets, przekonując, że sprzęt i infrastruktura zastąpiły oprogramowanie w centrum uwagi rynku, a sektor technologiczny odpowiadał za około 76% całkowitego wzrostu zysków indeksu S&P 500 w 2026 roku według stanu na koniec sierpnia. Wersję PDF raportu firma udostępniła tego samego dnia. Żaden z tych dokumentów nie odnosi się bezpośrednio do sporu o przejrzystość w UE, ale oba opisują przepływy kapitału stojące za rozbudową, którą Lighthouse próbuje uczynić widoczną.
Dwa pozostałe źródła, hasło Wikipedii o rynkach zorganizowanych i wpis na blogu o marketingu dla deweloperów, nie dotyczą kwestii pracy ani energii i nie zostały tu wykorzystane.
Najbliższy krok jest proceduralny. Komitet Wykonawczy ds. Zgodności z konwencją z Aarhus zbiera się w listopadzie, żeby zdecydować, czy skarga Lighthouse jest dopuszczalna, podało POLITICO. Jeśli tak, komitet może następnie uznać, że UE naruszyła zobowiązania wynikające z traktatu, którego blok jest stroną od 2005 roku. Do tego czasu dane zbiorcze pozostają jedynym publicznym oknem na sektor, który UE chce gwałtownie rozbudować, a główny zarzut skargi brzmi: to okno jest celowo za małe, żeby cokolwiek przez nie zobaczyć.
Źródła
6- 01EU accused of hiding environmental impact of data centersEN
- 02EU sides with Big Tech over right to know about the impact of AI build-outEN
- 03The Electric Trucking Market's Record Rise: Three Things to KnowEN
- 04a16z's State of Markets IIEN
- 05A16Z State Of The Markets Sep/26EN
- 06Dinosaur-killing impact crater might have been teeming with lifeEN
Wszystkie liczby i cytaty w tym tekście pochodzą z poniższych źródeł. Nie dopisujemy danych, których w źródłach nie ma.
Materiały zostały przygotowane przez zespół redakcyjny wspierane przez AI.
Komentarze
0- Brak komentarzy — bądź pierwszy.