Przejdź do treści
Czas na świecieEU--:--UK--:--USA--:--CN--:--PLDEFRIT中文EN

portal o AI i technologiiwydarzenia · analizy · wywiady · tło techniczne

Szukaj
NA ŻYWO
›

Wyniki badań kosmicznych w środku fali startów. Co pokazują najnowsze dane

Badanie Uniwersytetu w Kopenhadze opublikowane 28 września znalazło oznaki fermentacji białek w próbkach krwi 52 astronautów, którzy odbywali długie pobyty na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej. To możliwe wyjaśnienie skargi, którą załogi NASA zgłaszają od lat: zaparć w mikrograwitacji.

NaukaAnalizaRenata PawlakOpublikowano: 1 października 20266 min czytaniaŹródła 12
Wyniki badań kosmicznych w środku fali startów. Co pokazują najnowsze dane

Wynik, uzyskany wspólnie z NASA i opublikowany przez ScienceDaily 28 września, jest najnowszym recenzowanym rezultatem naukowym w tegorocznej stercie wieści kosmicznych. W całym zestawie to też jedyny materiał oparty na próbkach krwi, a nie na komunikatach prasowych o rakietach.

Badacze przyjrzeli się metabolitom, małym cząsteczkom krążącym we krwi, u 52 astronautów, którzy spędzili miesiące na ISS. Współpierwsza autorka Giorgia La Barbera, profesor nadzwyczajna na Wydziale Żywienia, Wysiłku Fizycznego i Sportu Uniwersytetu w Kopenhadze, powiedziała, że próbki pokazują, iż bakterie jelitowe "zaczynają fermentować białko w większym zakresie niż zwykle w ciągu kilku tygodni po przybyciu astronautów w kosmos, a zmiana ta utrzymuje się aż do ich powrotu na Ziemię". Do fermentacji białek dochodzi, gdy bakteriom jelitowym zabraknie błonnika i przełączają się na rozkładanie białka.

Podejrzewana przyczyna jest mechaniczna, nie chemiczna. Współautor Henrik Roager powiedział, że brak grawitacji prawdopodobnie spowalnia przesuwanie się pokarmu przez jelito, co daje bakteriom więcej czasu na fermentację białka. To pasowałoby do wzorca zaparć zgłaszanych przez załogi.

Nie chodzi o błahą sprawę komfortu. Starszy autor Lars Ove Dragsted powiedział, że produkty fermentacji białek wiążą się często z uszkodzeniem nerek, wpływem na nastrój i gorszą zdolnością koncentracji. Długie misje na Księżyc i Marsa są powodem, dla którego pytanie ma znaczenie: załogi takich wypraw spędziłyby poza ziemską grawitacją znacznie dłużej niż obecne zmiany na ISS.

Starty tłoczą się w tym samym tygodniu

Wynik naukowy trafił w środek gęstego okna startowego. NASASpaceFlight podał 29 września, że w tygodniu spodziewane są cztery starty orbitalne, wszystkie na rakietach SpaceX Falcon 9 i Falcon Heavy, a każda misja przewiduje lądowanie na stanowisku startowym.

Crew-13 miała wystartować ze Space Launch Complex 40 na Cape Canaveral w czwartek 1 października o 11:10 czasu EDT w oknie natychmiastowym. Na pokładzie: dowódca NASA Jessica Watkins, pilot Luke Delaney, astronauta Kanadyjskiej Agencji Kosmicznej Joshua Kutryk i kosmonauta Roskosmosu Siergiej Tietieriatnikow. NASASpaceFlight podał, że Dragon zadokuje do przedniego portu modułu Harmony o 8:00 czasu EDT tego samego dnia, a misja będzie 109. lotem Falcona 9 w 2026 roku i 692. w historii. Ten sam przegląd umieścił drugiego Falcona 9 na SLC-4E w Vandenberg z godzinnym oknem otwierającym się o 11:18 czasu PDT, by wynieść 130 ładunków rideshare na orbitę heliosynchroniczną.

Ten start z Vandenberg to Transporter-18 i wiezie więcej niż małe satelity. CNBC podało 1 października, że misja wyniesie procesory tensorowe Google w satelitach Planet Labs, co będzie pierwszym testem w orbicie projektu Project Suncatcher należącego do Alphabet. Alphabet podał, że niska orbita okołoziemska daje niemal stałe światło słoneczne i do ośmiu razy więcej energii słonecznej niż na Ziemi, oraz że firma sprawdza, czy kosmos mógłby kiedyś pomieścić skalowalną infrastrukturę uczenia maszynowego. CNBC odnotowało też, że udział Alphabet w SpaceX wycenia się na ponad 82 mld dolarów.

Ten sam start jest testem u klienta dla znacznie mniejszej firmy. TechCrunch podał 1 października, że Satlyt, założone przez byłego menedżera produktu Google i SpaceX Ramę Afullo, zebrało 8 mln dolarów w rundzie seed i umieszcza swoje oprogramowanie na statku zbudowanym przez indyjski startup TakeMe2Space. W grę wchodzi trzech klientów: NASA, która płaci za test protokołów przetwarzania w chmurze w kosmosie; Stellerian, pracująca nad przetwarzaniem obrazów na potrzeby nadzoru kosmicznego; oraz samo TakeMe2Space. Satlyt wcześniej uruchomiło model Gemma od Google DeepMind na statku Momentus, gdzie zmniejszyło rozmiar transmisji dotyczącej błędów oprogramowania pokładowego o ponad 60%, podał TechCrunch.

Firmy sprzętowe zbierają pieniądze i zatrudniają

Pieniądze krążyły w tle. Endpoints News podał 30 września, że Varda zebrała 251 mln dolarów w rundzie serii D, by rozwijać produkcję farmaceutyczną w kosmosie. Tech.eu podał tego samego dnia, że litewskie Blackswan Space zamknęło rundę 2,5 mln euro prowadzoną przez Iron Wolf Capital, co daje łącznie 3,2 mln euro finansowania, na wyniesienie w 2027 roku ładunku autonomicznych operacji zbliżania i bliskości.

Quantum Space podało 30 września, że zrealizowało zlecenie na przetwarzanie statku z All Points Logistics na potrzeby misji Prime pathfinder, z startem planowanym na drugą połowę 2027 roku z Vandenberg Space Force Base. SpaceNews opisał ogłoszenie, w tym cytat prezesa Quantum Space Kerry'ego Wisnosky'ego, że zapewnienie obsługi na miejscu startu jest częścią ograniczania ryzyka wykonania.

"Musimy zidentyfikować komponenty, które wciąż kupujemy w USA lub w Chinach, i zobaczyć, co możemy zrobić w Europie, żeby mieć kontrolę nad"

Troska o łańcuchy dostaw nie ogranicza się do rakiet nośnych. EE Times podał 1 października, że Kate Underhill z ESA, mówiąc na konferencji prasowej w Budapeszcie, stwierdziła, iż systemy kosmiczne działają zwykle "co najmniej 10 lat za elektroniką użytkową", i opisała zamówienie na 20 diod laserowych u niemieckiego dostawcy, które wymagało minimum 10 000 sztuk. Underhill powiedziała też, że każdy amerykański komponent w satelicie uruchamia obowiązki zgodności z ITAR.

Nie każdy wynik w tym tygodniu dotyczył sprzętu. Microsoft Research opublikował 30 września opis potoku uczenia maszynowego, który prognozuje ryzyko pogody kosmicznej dla 66 935 stacji elektroenergetycznych w kontynentalnych Stanach Zjednoczonych. System łączy obserwacje wiatru słonecznego z prognozami indeksów AE i Dst, lokalną geologię i dane sieci. W okresie oceny wykrył blisko 80% poważnych zdarzeń pogody kosmicznej i może ostrzec operatorów 30 do 60 minut przed pojawieniem się konkretnego zagrożenia.

Poza tym Ars Technica podała 30 września, że szef Roskosmosu Dmitrij Bakanow powiedział, iż testy zrzutowe spadochronów dla długo opóźnionego rosyjskiego statku załogowego rozpoczną się tej jesieni, a urzędnicy trzymają się terminu pierwszego lotu załogowego w 2028 lub 2029 roku, prawdopodobnie na Angarze A5M. Ars Technica zauważyła, że nie jest jasne, czy testy wykorzystają prawdziwy sprzęt lotny, kadłuby testowe czy makiety.

Najwyraźniejsza lekcja tygodnia to nierówny postęp. Badanie mikrobiomu jelitowego na 52 osobach i model prognostyczny obejmujący 66 935 stacji to skończona praca z liczbami. Orbitalne centra danych pozostają natomiast obietnicą: na AI Infra Summit 17 września dyrektor ds. danych i AI w Viasat Sumeet Singh powiedział, że koszty startu na poziomie 2 500 do 3 000 dolarów za kilogram musiałyby spaść do około 200 do 500 dolarów, żeby orbitalne centra danych miały sens finansowy, a CIO amerykańskich sił powietrznych Deepak Sachdeva stwierdził, że najlepszym podejściem jest na razie proof of concept.

Światowy Tydzień Kosmosu zaczyna się 4 października w 100 krajach pod hasłem "Rocket Revolution", podało World Space Week Association. Stowarzyszenie podało, że zeszłoroczna edycja przyciągnęła 50 000 wydarzeń w 102 krajach. Przy całej aktywności startowej nauka w tym zestawie nadal opiera się na próbkach, czujnikach i czasie.

Komentarze 0

Źródła

12
  1. 01Blood tests reveal why astronauts get constipated in spaceEN
  2. 02Launch Preview: Crew-13 to head to ISS, Falcon Heavy mission for the NROEN
  3. 03SpaceX set to launch Google AI chips into orbit in push toward space-based data centersEN
  4. 04Satlyt, founded by a former Google and SpaceX product manager, raises $8M to run AI on satellitesEN
  5. 05Varda gets $251M to make medicines in space, a long-sought area for drugsEN
  6. 06Blackswan Space raises €2.5M to take autonomous spacecraft navigation into orbitEN
  7. 07Quantum Space Executes Launch Processing Agreement with All Points Logistics for Prime MissionEN
  8. 08Europe's Space Industry Seeks Greater Supply Chain ControlEN
  9. 09Forecasting space weather risks on power gridsEN
  10. 10So what's happening with Russia's new, long-delayed crewed spacecraft?EN
  11. 11Space Data Centers Inch Toward Reality, With CaveatsEN
  12. 12World Space Week 2026 Celebrates the "Rocket Revolution"EN

Wszystkie liczby i cytaty w tym tekście pochodzą z poniższych źródeł. Nie dopisujemy danych, których w źródłach nie ma.

Materiały zostały przygotowane przez zespół redakcyjny wspierane przez AI.

Renata Pawlak

Renata Pawlak

Nauka i zdrowie

Renata Pawlak zajmuje się w FLASH24 nauką i zdrowiem, opierając teksty na publikacjach recenzowanych, komunikatach instytucji i danych źródłowych, a nie na doniesieniach bez pokrycia. Przy każdej liczbie sprawdza metodologię badania, wielkość próby i jednostki, a wyniki porównuje z wcześniejszymi pracami na ten sam temat. Czeka na comiesięczne raporty GUS i NFZ, rozmawia z lekarzami oraz fizykami, a przed publikacją pyta autorów o ograniczenia ich wniosków. Prywatnie interesuje się fizyką materiałów i obserwuje niebo przez własny teleskop, co pomaga jej czytać prace z dziedzin ścisłych. Nie publikuje niczego, czego nie może potwierdzić w co najmniej dwóch niezależnych źródłach.

Redakcja →

Komentarze

0
  1. Brak komentarzy — bądź pierwszy.

Dodaj komentarz

Komentarze są widoczne publicznie. Nie publikujemy wulgaryzmów, spamu i treści reklamowych.