Chińska maszyna eksportowa: auta, baterie, kod i leki
Chiński eksport technologii obejmuje dziś samochody elektryczne, baterie, oprogramowanie open source i licencjonowane leki. Kraje przyjmujące dzielą się na te, które kupują, i te, które blokują.

W czerwcu statek BYD Zhengzhou przybił do portu w Melbourne z 5 000 nowych samochodów elektrycznych na pokładzie. Ian Verrender, główny korespondent biznesowy ABC News, w tekście dla RNZ nazwał to największą pojedynczą dostawą elektryków, jaka kiedykolwiek dotarła do Australii.
Australia jest tu dobrym przykładem, bo nie ma własnego przemysłu samochodowego ani wielu barier handlowych. To czysty test tego, co naprawdę kupują konsumenci. W pierwszej połowie tego roku sprzedaż Toyoty w Australii spadła o 21 procent, Mazdy o 17, Subaru i Mitsubishi po 25, a Nissana o 32, podał Verrender. W tym samym czasie BYD wzrosło o 124 procent, Chery o 77, a Geely o 495, wszystkie startując z dużo niższych poziomów. Statek przypłynął, gdy chińskie marki już przepisywały krajowe tabele sprzedaży. Liczby pokazują, jak szybko odwrócił się układ sił.
Nie chodzi tylko o cenę. Riz Akhtar, założyciel grupy badawczej carloop, powiedział ABC News, że sam jeździ takim autem: „Kosztuje około 40 000 dolarów. Jest ciche, wygodne, dobrze się prowadzi i ma mnóstwo technologii”. Równoważny model japoński albo europejski kosztowałby ponad 25 procent więcej, dodał, i stwierdził: „Konsumenci nie są głupi. Nie wydadzą pieniędzy, których nie muszą wydawać”.
Jak zbudowano przewagę w autach
Verrender cofa się w tej strategii o dziesięciolecia. Chiny wepchnęły firmy bateryjne, takie jak BYD, do motoryzacji, dotowały tę zmianę i zbudowały krajowy łańcuch dostaw litu, kobaltu, manganu i grafitu, a także niemal całej światowej produkcji anod i katod. Korea Południowa wybrała droższą chemię nikiel-magnez-kobalt. Chiny postawiły na tańszy lit-żelazo-fosforan. Ten sam tekst podaje, że Chiny odpowiadają dziś za 90 procent światowej produkcji baterii.
Reakcja Japonii była publiczna i ponura. Wiceprezes Toyoty Koji Sato powiedział w marcu na dorocznym spotkaniu z dostawcami: „Jeśli nic się nie zmieni, nie przetrwamy”, i wezwał do większej współpracy japońskich producentów. W Europie szef Volkswagena Oliver Blume mówił o możliwych zwolnieniach sięgających 100 000 pracowników. Kurs akcji VW spadł o połowę od czasu, gdy cztery lata temu odwołano jego poprzednika, podaje artykuł.
„Jeśli nic się nie zmieni, nie przetrwamy”. Koji Sato, wiceprezes Toyoty, na spotkaniu z dostawcami w marcu
Australia pokazuje też, jak szybko może zmienić się struktura paliw. W zeszłym miesiącu prawie jedna czwarta wszystkich sprzedanych tam samochodów była w pełni elektryczna, wobec 7 procent rok wcześniej. Hybrydy sprawiają, że elektryki są teraz na równi z benzyną i dieslem. Steve Bragg z Pitcher Partners powiedział ABC News, że wojna w Iranie pomogła przesunąć wskazówkę. Pięć lat temu, zauważył, większość kupujących elektryki kierowała się środowiskiem.
Open source jako obejście sankcji
Historia eksportu wykracza daleko poza sprzęt. Na łamach The Conversation ekspert od Chin i badacz open source przekonuje, że Pekin włączył rozwój open source do narodowej strategii technologicznej. Chińskie firmy kształtują dziś sposób licencjonowania i wdrażania takiej technologii.
Pierwsze wysiłki były obronne. Rządowy instytut zbudował Red Flag Linux jako alternatywę dla Windows, a uczelnia wojskowa stworzyła później Kylin dla Armii Ludowo-Wyzwoleńczej. Gdy Waszyngton wpisał Huawei na czarną listę, Google wycofał licencjonowane usługi Androida. Huawei wykorzystał otwarty kod Androida, żeby utrzymać działanie telefonów, a potem zbudował HarmonyOS NEXT i wydał jego wersję open source, OpenHarmony.
Dziś kierowana przez państwo fundacja OpenAtom wspiera krajowe platformy, a Gitee oferuje chińską alternatywę dla GitHuba. Krajowe systemy, takie jak openKylin i openEuler, opisywane są jako kluczowe dla zabezpieczenia chińskiej infrastruktury informatycznej. Prace nad standardem chipów RISC-V mają zmniejszyć zależność od zagranicznej własności intelektualnej.
Szczegóły licencji mają znaczenie dla każdego poza Chinami. Artykuł zauważa, że dwujęzyczne licencje opracowane pod nadzorem rządu, w tym Mulan Permissive Software License 2.0 i OpenAtom Model License 1.0, są napisane po angielsku i po chińsku. Stanowią, że w razie sprzeczności interpretacji przeważa wersja chińska, zwłaszcza na terytorium Chin.
Waszyngton spiera się sam ze sobą
Chińskie modele AI zamieniły to techniczne pytanie w polityczną walkę wewnątrz Białego Domu. MIT Technology Review poinformował 20 lipca, że darmowy model Kimi firmy Moonshot, wydany tydzień wcześniej, wyglądał na konkurenta płatnych modeli OpenAI i Anthropic. Według tego tekstu podzielił doradców prezydenta Donalda Trumpa na frakcje.
David Sacks, doradca Trumpa ds. AI i kryptowalut do marca, nazwał modele Anthropic „z lobotomią” i „woke”. 19 lipca skrytykował firmy AI, które „chcą, żeby rząd wyeliminował ich konkurencję open source”. Emil Michael, wysoki urzędnik Pentagonu, nazwał nowego szefa strategicznych prognoz w OpenAI „najwyższym wiejskim idiotą”. Stało się to po tym, jak były doradca Trumpa Dean Ball opisał nowy przegląd bezpieczeństwa modeli w Białym Domu jako „de facto system licencjonowania frontier AI”.
Jak podaje ten sam tekst, kontrola eksportu została poluzowana. Trump pozwolił Nvidii sprzedawać Chinom więcej chipów w zamian za udział dla rządu, a urzędnicy twierdzą, że część chipów jest przemycana. Nie jest jasne, które chipy trenowały Kimi. OpenAI i Anthropic oskarżyły chińskie firmy o destylację, czyli trenowanie na wynikach innych modeli. W kwietniu administracja ogłosiła działania mające ograniczyć tę praktykę.
Baterie i koszt odcięcia się od Chin
Najmocniej polityka dotyka baterii. MIT Technology Review poinformował 10 września, że rozporządzenie wykonawcze z końca sierpnia ogłosiło stan wyjątkowy i praktycznie zakazało chińskich baterii w magazynach energii w skali sieci. Obejmuje „każdy wyprodukowany za granicą sprzęt elektryczny systemu energetycznego”, który stwarza ryzyko dla bezpieczeństwa narodowego, w tym falowniki i transformatory.
Shan Tomouk z Benchmark Mineral Intelligence nazwał całkowity zakaz „trochę zaskoczeniem”, które „faktycznie budzi pewien niepokój wśród krajowych graczy w USA”. BloombergNEF spodziewa się krótkoterminowych opóźnień, bo deweloperzy czekają na wytyczne Departamentu Energii, zapowiedziane do końca roku. Isshu Kikuma z BloombergNEF powiedział, że część projektów może potrzebować droższych ogniw z innych źródeł, a „w najgorszym przypadku te projekty mogą zostać anulowane”.
Wcześniejsze narzędzia wciąż obowiązują. Cła importowe na baterie wzrosły w styczniu do 25 procent z 7,5 procent. Przepisy wymagają, żeby od 2026 roku 55 procent kosztu materiałów do nowych projektów magazynowych pochodziło spoza Chin i innych objętych ograniczeniami krajów, żeby kwalifikować się do ulg podatkowych. USA mogą mieć dość krajowych mocy około 2030 roku, podaje artykuł, choć podaż może w pełni zaspokoić popyt dopiero później, w latach trzydziestych.
Leki i następna fala eksportu
Technologia zdrowotna idzie tą samą drogą. Rest of World poinformował 24 września, że w Chinach prowadzi się teraz więcej badań klinicznych niż w USA, a Chiny odpowiadają za połowę światowych umów licencyjnych na leki. Pfizer jest wśród zachodnich firm, które zobowiązały się do miliardowych wydatków na licencje na kandydatów onkologicznych od chińskich spółek, takich jak 3SBio i Innovent Biologics.
Ruby Wang, lekarka i konsultantka, której książka China Cure ma się wkrótce ukazać, powiedziała Rest of World, że przewaga Chin wzięła się z dziesięcioleci inwestycji, zachęt podatkowych i powracających talentów. Wskazała też populację pacjentów, w której „żadna choroba nie jest rzadka”. Według niej chiński udział w światowych umowach out-licensingowych może w tym roku sięgnąć 60 procent. Chińskie firmy wciąż są słabsze w komercjalizacji leków, powiedziała, dlatego licencjonują je partnerom takim jak Pfizer.
Sprzeciwiła się też ujęciu bezpieczeństwa. „Zgodnie z porozumieniami Światowej Organizacji Handlu leki etycznie i prawnie nie powinny podlegać cłom, bo dostęp do nich jest prawem człowieka”, powiedziała. Normalizację języka skoncentrowanego na bezpieczeństwie nazwała „bardzo niebezpieczną”.
Jeden front jest już otwarty. Nowy Pięcioletni Narodowy Plan Zdrowia Chin zakłada przełomy w interfejsach mózg-komputer, a szerszy plan wymienia BCI jako „przemysł przyszłości”. W marcu 2026 roku system NEO firmy Neuracle zdobył pierwsze na świecie komercyjne zatwierdzenie dla inwazyjnego wyrobu medycznego BCI, powiedziała Wang. Tymczasem proces Huaweia w USA rozpoczął się we wrześniu w federalnym sądzie w Brooklynie. Adwokat Departamentu Sprawiedliwości opisał firmę jako przedsięwzięcie przestępcze, które ukradło tajemnice handlowe pięciu amerykańskim spółkom. Jej prawnicy odpowiedzieli, że sprawa „dotyczy konkurencji, nie spisku”.
Źródła
6- 01How China won the car wars with cheap EVs loaded with technologyEN
- 02China is shaping the future of open-source technology, including AIEN
- 03China's AI models have Trump's AI world at war with itselfEN
- 04Can the US battery market untangle from China?EN
- 05China is excelling in health tech. That's good news for the worldEN
- 06China's Huawei branded a criminal enterprise as tech firm's US trial opensEN
Wszystkie liczby i cytaty w tym tekście pochodzą z poniższych źródeł. Nie dopisujemy danych, których w źródłach nie ma.
Materiały zostały przygotowane przez zespół redakcyjny wspierane przez AI.
Komentarze
0- Brak komentarzy — bądź pierwszy.