Europejskie pociągi nocne wracają, ale tunele mają własne tempo
Grudniowa zmiana rozkładów jazdy w Europie przywróciła bezpośrednie połączenia nocne między Warszawą a Monachium, Paryżem a Berlinem oraz Salzburgiem a Krakowem, informuje The Guardian. Infrastruktura, która miała te połączenia wspierać, powstaje z wieloletnim opóźnieniem i przekracza budżety o miliardy.

Wieczorem 10 grudnia pociąg nocny wyjechał z Monachium do Warszawy. Według The Guardian to pierwsze bezpośrednie połączenie z Bawarii do Polski od 2010 roku. Zmiana rozkładu w tym samym tygodniu przywróciła też bezpośrednie połączenie nocne między Paryżem a Berlinem. Ten kurs zniknął, gdy pociąg Kolei Rosyjskich z Paryża do Berlina i Moskwy pojechał ostatni raz na początku pandemii.
Dziś żadna z tych par miast nie ma bezpośredniego połączenia dziennego. Warianty nocne tworzą więc relacje, których wcześniej nie było. Nie są po prostu tańszą alternatywą dla kursów, które już jeździły.
Ekspert The Guardian od powolnych podróży opisał te zmiany 14 grudnia 2023 roku. Większość europejskich przewoźników wprowadziła rozkłady na 2024 rok 10 grudnia. Warszawa zbliżyła się do Monachium. Berlin przesunął się w stronę Paryża. Akwizgran i Halle łączy niewiele poza niemiecką historią. Teraz jeździ między nimi Nightjet, który wyjeżdża z Akwizgranu tuż po 21.00 i dociera do Halle 10 godzin później.
W jednym rozkładzie mieszczą się zwycięzcy i przegrani. Kopenhaga zyskała więcej bezpośrednich połączeń do Hamburga. Aarhus straciło całkowicie dwa bezpośrednie kursy dziennie do Hamburga. Rekompensatą, jak podaje The Guardian, jest połączenie z przesiadką co dwie godziny z drugiego co do wielkości miasta Danii. Przesiadka na tym samym peronie w Kolding dowozi podróżnych do Hamburga szybciej niż dawne pociągi bezpośrednie.
Popyt jest realny, komfort nie jest gwarantowany
Odrodzenie nie ogranicza się do tras, które trafiają na pierwsze strony. Od tego tygodnia można było przespać drogę z Drezna do Budapesztu, Wiednia i Grazu. Wszystkie trzy miasta miały już dzienne pociągi z Drezna. Bezpośrednie kursy dzienne Krakowa do Wiednia i Berlina zdwoiły się z jednego do dwóch. Wrocław zyskał poranny pociąg bezpośredni do Wiednia z powrotem po południu. Na trasie Berlin-Amsterdam czas przejazdu spadł o 30 minut, do niecałych sześciu godzin.
Francja jest częścią tego wzrostu. Le Monde ogłosił tam w 2016 roku: "Le train de nuit: c'est fini!". Béziers i Montpellier zyskały w niektóre noce bezpośrednie połączenie z Paryżem. Uruchomiono nocne połączenie Aurillac-Paryż, gdzie nie ma konkurencyjnego pociągu dziennego. The Guardian zauważa, że te francuskie pociągi nie oferują wiele pod względem komfortu. Nie ma wagonów sypialnych, więc pasażerowie wybierają między fotelem rozkładanym a kuszetką. Ceny zaczynają się od 19 euro za miejsce i 29 euro za kuszetkę.
Przewoźnicy przyglądają się temu uważnie. Cat Jones kieruje Byway Travel, operatorem podróży bez samolotu. Powiedziała The Guardian, że nowe pociągi budzą w jej firmie duże zainteresowanie. "Możemy teraz łączyć w wakacjach miejsca, do których wcześniej nie docierały bezpośrednie pociągi" - stwierdziła. "Nowy bezpośredni nocny Euronight łączący Salzburg z Krakowem daje na przykład realną szansę miłośnikom kultury na połączenie dwóch bardzo różnych miast".
To połączenie z Salzburga do Krakowa trwa prawie 10 godzin. Jest jedną z kilku par miast otwartych przez nowy pociąg nocny Monachium-Warszawa.
Transgraniczne ambicje pozostają nierówne. The Guardian zauważa, że przewoźnicy kolejowi często koncentrują się na rynkach krajowych i zaniedbują połączenia międzynarodowe. Zapał słabnie, gdy firmy zbliżają się do granic. Ale ta sama zmiana rozkładu zwiększyła częstotliwość między Monachium a Zurychem. Wcześniej, w listopadzie, przywrócono bezpośrednie pociągi Stuttgart-Zurych. Ruszył też drugi bezpośredni pociąg z Wiednia na Ukrainę. Poranny kurs Wiedeń-Rumunia zyskał wagony bezpośrednie do Czopu w ukraińskim obwodzie zakarpackim. Czeski prywatny przewoźnik RegioJet miał rozważać nocne połączenie Praga-Czop od początku 2024 roku.
Tunele, które stoją za rozkładami
Pociągi nocne potrzebują torów, a tory potrzebują tuneli. Ograniczeniem jest geografia Europy. Łańcuchy górskie przecinają kontynent, a morza dzielą kraje. Pociągi nie prześlizgną się nad jednym ani drugim. CNN podało 26 maja 2026 roku, że w najbliższej dekadzie w Austrii, Francji i Włoszech powstaną najdłuższe tunele kolejowe świata. Celem jest przekształcenie połączeń między północną Europą a ośrodkami przemysłowymi północnych Włoch.
Dotychczasowy bilans jest mieszany. Szwajcarski tunel bazowy Gotthard otwarto w 2016 roku kosztem 11,3 mld dolarów. Skrócił podróż Zurych-Mediolan z czterech godzin starą trasą gotthardzką do dwóch i pół godziny. W najgłębszym miejscu tunel leży ponad 7 500 stóp pod alpejskimi szczytami. Stara trasa jest o 25 mil dłuższa i przechodzi przez góry na wysokości 3 773 stóp.
Realizacja całego szerszego programu była wolniejsza. CNN podało, że Europejski Trybunał Obrachunkowy stwierdził w styczniu, iż koszty ośmiu dużych projektów transeuropejskiej sieci transportowej wzrosły średnio o 82% wobec wstępnych szacunków. Pięć projektów wykazało średnie opóźnienie 17 lat. UE nie dotrzyma terminu 2030 na ukończenie rdzenia sieci TEN-T, która obejmuje 10 850 mil korytarzy kolejowych.
Nick Brooks jest sekretarzem generalnym grupy lobbingowej przewoźników ALLRAIL. Powiedział CNN, że duże projekty wciąż mogą zmienić obraz. "Megaprojekty, takie jak tunel bazowy Brenner, Lyon-Turyn i Fehmarn Belt, mogą odmienić europejską kolej" - stwierdził.
Fehmarn Belt to najczystszy test tej tezy. CNN podało w czerwcu 2024 roku, że 18-kilometrowy tunel zanurzony między Danią a Niemcami ma zostać otwarty w 2029 roku. Fehmarnbelt Fixed Link, jak brzmi oficjalna nazwa, ma budżet budowy ponad 7 mld euro (7,1 mld dolarów). Poprowadzi dwie dwupasmowe autostrady i dwa zelektryfikowane tory kolejowe. To czyni go najdłuższym na świecie tunelem łączącym drogę i kolej.
Liczby, które liczą się dla pasażerów, to czasy przeprawy. Prom z Rødby do Puttgarden płynie 45 minut. Tunel skróci to do siedmiu minut pociągiem i 10 samochodem. Jens Ole Kaslund jest dyrektorem technicznym w państwowej duńskiej spółce Femern A/S. Powiedział w 2022 roku, że podróż pociągiem Kopenhaga-Hamburg spadnie z około czterech i pół godziny do dwóch i pół. "Dziś wielu ludzi lata między tymi miastami" - mówił - "ale w przyszłości lepiej będzie po prostu wsiąść w pociąg".
Niemcy i Dania podpisały traktat w 2008 roku. Minęło ponad dziesięć lat, zanim oba kraje przyjęły potrzebne przepisy. Oba ukończyły też badania geotechniczne i środowiskowe. Firmy promowe, grupy ekologiczne i niemieckie gminy odwołały się od zgody, powołując się na konkurencję i środowisko. Sąd federalny w Niemczech oddalił skargi w listopadzie 2020 roku. Nałożył warunki dotyczące monitorowania hałasu i rozprzestrzeniania osadów podczas budowy.
Darmowe bilety i pełne wagony
Nie każda rozbudowa zależy od betonu. Rząd Chorwacji potwierdził kontynuację programu darmowego transportu kolejowego. HŽ Putnički prijevoz podał to w oświadczeniu, o którym napisał Croatia Week 6 stycznia 2026 roku. Darmowe przejazdy pozostają dostępne dla dzieci, uczniów szkół podstawowych i średnich, studentów stacjonarnych, emerytów i obywateli powyżej 65. roku życia.
Od 1 stycznia 2026 roku program rozszerzono na osoby z niepełnosprawnościami. Muszą mieć krajową lub europejską kartę osoby z niepełnosprawnością oznaczoną jako uprawniającą do podróży pociągiem. Uprawnione kategorie mieszkające w żupanii istryjskiej mogą też jeździć bezpłatnie bezpośrednimi kursami Pula-Zagrzeb, choć trasa przechodzi przez Słowenię. Te bezpośrednie pociągi przywrócono 20 czerwca 2025 roku. Jeżdżą w piątki z Zagrzebia do Puli i w niedziele z Puli do Zagrzebia.
Złóż obie połowy tej historii i kształt europejskiej polityki kolejowej staje się jaśniejszy. Zmiana rozkładu może przywrócić połączenie w ciągu jednego grudnia, jak pokazały Monachium i Warszawa. Tunele pochłaniają dekady, kosztują miliardy i mogą się opóźnić z powodu sprawy sądowej o osady. Sieć pociągów nocnych rozwija się szybciej niż infrastruktura, która będzie musiała ją kiedyś udźwignąć.
Źródła
4- 01Night trains and border crossings: Europe's best new rail routesEN
- 02The underground mega tunnels redrawing the railway map of EuropeEN
- 03World's longest road and rail tunnel is being built under the Baltic SeaEN
- 04Croatia extends free train travel to more groupsEN
Wszystkie liczby i cytaty w tym tekście pochodzą z poniższych źródeł. Nie dopisujemy danych, których w źródłach nie ma.
Materiały zostały przygotowane przez zespół redakcyjny wspierane przez AI.
Komentarze
0- Brak komentarzy — bądź pierwszy.