Przejdź do treści
Czas na świecieEU--:--UK--:--USA--:--CN--:--PLDEFRIT中文EN

portal o AI i technologiiwydarzenia · analizy · wywiady · tło techniczne

Szukaj
NA ŻYWO
›

Europejskie nocne pociągi znajdują nowe trasy, a tunele w Alpach i nad Bałtykiem się spóźniają

Nowe połączenia sypialne i rekordowe tunele przerysowują kolejową mapę Europy. UE już nie dotrzymała terminu 2030 na 10 850 mil głównych korytarzy.

PodróżeNewsPiotr WróblewskiOpublikowano: 27 września 20268 min czytaniaŹródła 6
Europejskie nocne pociągi znajdują nowe trasy, a tunele w Alpach i nad Bałtykiem się spóźniają

Na europejskie rozkłady jazdy wciąż wchodzą nowe nocne pociągi. Gigantyczne tunele, które mają je wozić, są oddawane lata po terminie. Europejski Trybunał Obrachunkowy poinformował w styczniu, że koszty ośmiu dużych projektów transeuropejskiej sieci transportowej wzrosły średnio o 82% wobec pierwotnych szacunków. Pięć z nich ma średnie opóźnienie 17 lat, podaje CNN.

UE nie zdąży z realizacją sieci bazowej TEN-T do 2030. Plan zakłada modernizację 10 850 mil korytarzy kolejowych łączących największe miasta, regiony i porty.

Powstaje z tego dziwny rozjazd. Wagony sypialne mnożą się na istniejących torach. Megaprojekty, które miały przyspieszyć dzienne połączenia między północą Europy a okręgami przemysłowymi północnych Włoch, wciąż drążą góry i dna mórz. Ich budżety dawno przestały przypominać pierwotne plany.

Połączenia sypialne wracają na stare pary miast

Najbardziej widoczna zmiana nie dzieje się w tunelu, tylko w rozkładzie jazdy. Guardian podał 14 grudnia 2023, że nowe rozkłady na 2024, wprowadzone 10 grudnia, utworzyły bezpośrednie nocne połączenia Warszawa–Monachium, Berlin–Paryż i Akwizgran–Salzburg. Żadna z tych par miast nie miała wcześniej bezpośredniego pociągu dziennego. Nocne kursy otworzyły trasy, których wcześniej nie było.

Część z nich to raczej powroty niż nowości. Pociąg do Warszawy, który wyjechał z Monachium wieczorem 10 grudnia 2023, był pierwszym bezpośrednim połączeniem z Bawarii do Polski od 2010 roku, informował Guardian. Paryż i Berlin odzyskały bezpośredni nocny pociąg, przerwany na początku pandemii. Wtedy ostatni raz kursował skład Kolei Rosyjskich z Paryża przez Berlin do Moskwy.

Inne to zupełnie nowe kombinacje. Cat Jones, szefowa biura podróży Byway Travel, które organizuje wyjazdy bez samolotu, powiedziała Guardianowi, że nowy bezpośredni nocny Euronight z Salzburga do Krakowa daje szansę połączyć w jednej podróży „dwa bardzo różne miasta”. Przejazd trwa prawie 10 godzin. Drezno zyskało wagony sypialne do Budapesztu, Wiednia i Grazu. Do wszystkich trzech miast jeździły już z Saksonii pociągi dzienne.

Nawet Francja dołożyła połączenia nocne. Le Monde ogłosił w 2016 roku, że pociąg nocny to przeszłość. Béziers i Montpellier dostały w niektóre noce bezpośrednie kursy do Paryża. Konkurują z TGV, które pokonują drogę z Montpellier do stolicy w niewiele ponad trzy godziny. Pociąg Aurillac–Paryż nie ma żadnego dziennego odpowiednika. Francuskie nocne składy nie mają wagonów sypialnych, tylko rozkładane fotele i kuszetki, w cenach od 19 i 29 euro.

Nie każda trasa to zysk

W każdym grudniowym rozkładzie ktoś traci. Aarhus stracił dwa bezpośrednie pociągi do Hamburga dziennie. Zastąpiło je połączenie z przesiadką co dwie godziny. Przesiadka na tym samym peronie w Kolding dowozi podróżnych do Hamburga szybciej niż wcześniejszy bezpośredni kurs. Norymberga, od dawna punkt wypadowy do czeskich miast, z pięciu bezpośrednich pociągów dziennie do Czech zeszła do zera.

Ambicje transgraniczne wciąż są nierówne. Guardian zauważył, że część przewoźników zwalnia przed przekroczeniem granicy. Berlin–Amsterdam skrócono o 30 minut, do niecałych sześciu godzin. Kraków zyskał drugi bezpośredni pociąg dziennie do Wiednia i do Berlina. Wrocław dostał nowe bezpośrednie połączenie do Wiednia wczesnym rankiem, z powrotem po południu. Ruszył drugi bezpośredni pociąg z Wiednia na Ukrainę, z wagonami bezpośrednimi do Czopu na Zakarpaciu.

Brytyjskie zmiany były przy tym drobne. W dni powszednie doszły kursy między Nottingham a Birmingham, a rozkłady TransPennine Express jeszcze się przerzedziły. Pod koniec listopada 2023 otwarto nową linię dużych prędkości przez góry Kantabryjskie w Hiszpanii. Część polskich i bałtyckich rozkładów weszła w życie tydzień lub dwa później.

Tunele obiecują szybkość, dowożą opóźnienie

To tunele mają trwale zmienić kształt mapy. 35-milowy Tunel Bazowy Świętego Gotarda w Szwajcarii otwarto w czerwcu 2016 roku, kosztował 11,3 mld dolarów. Skrócił trasę z Zurychu do Mediolanu z czterech godzin na starszej linii do dwóch i pół. Tamta trasa jest o 25 mil dłuższa i przechodzi przez góry na wysokości 3 773 stóp. W najniższym miejscu dwunawowy tunel biegnie ponad 7 500 stóp pod alpejskimi szczytami, podało CNN.

W Austrii, Francji i Włoszech powstają trzy kolejne tunele bazowe. Mają podnieść prędkość i przepustowość towarową na korytarzach alpejskich. Dania buduje pod Bałtykiem 18-kilometrowy tunel Fehmarnbelt. To połączenie zanurzone między niemiecką wyspą Fehmarn a duńską Lolland, z budżetem ponad 7 mld euro, czyli 7,1 mld dolarów.

Król Danii Fryderyk X uroczyście otworzył pierwszy element tunelu 17 czerwca. Budowa ruszyła w 2020 roku, cztery lata wcześniej, a planowanie zaczęło się ponad dekadę przed nią. Państwowa spółka Femern A/S wykonuje 89 betonowych sekcji. Każda ma 217 metrów długości, 42 metry szerokości i 9 metrów wysokości, waży 73 000 ton metrycznych. Sekcje zostaną ułożone tuż pod dnem morza, w najgłębszym miejscu około 40 metrów pod poziomem wody. Samo układanie ma zająć około trzech lat.

„Dziś podróż pociągiem z Kopenhagi do Hamburga zajmuje około czterech i pół godziny” – powiedział w 2022 roku Jens Ole Kaslund, dyrektor techniczny Femern A/S. „Gdy tunel będzie gotowy, ta sama podróż zajmie dwie i pół godziny”.

Przeprawa, która promem trwa 45 minut, po otwarciu tunelu w 2029 roku zajmie pociągiem siedem minut, a samochodem 10. Będzie to najdłuższy na świecie tunel łączący drogę i kolej. Pomieści dwie dwupasmowe jezdnie rozdzielone korytarzem technicznym oraz dwa zelektryfikowane tory. Kaslund powiedział, że połączenie tworzy lądową trasę między Szwecją a Europą Środkową o 160 kilometrów krótszą niż dzisiejsze warianty.

Niemcy i Dania podpisały umowę w sprawie projektu w 2008 roku. Potem przez ponad dekadę uchwalały przepisy i kończyły badania geologiczne i środowiskowe. Firmy promowe, organizacje ekologiczne i gminy odwołały się od niemieckiej zgody, powołując się na konkurencję i środowisko. Sąd federalny oddalił skargi w listopadzie 2020 roku, z warunkami dotyczącymi monitoringu hałasu i rozprzestrzeniania osadów. Przy budowie będzie pracować bezpośrednio do 2 500 osób.

Nick Brooks, sekretarz generalny grupy lobbingowej przewoźników ALLRAIL, powiedział CNN, że megaprojekty takie jak Tunel Bazowy Brenner, Lyon–Turyn i Fehmarn Belt „mogą zmienić reguły gry dla europejskiej kolei”.

Gdzie w tym wszystkim są nocne pociągi

Wagony sypialne to nie tylko europejska historia. W Stanach Zjednoczonych skakanie na pociągi towarowe przyciągnęło nowe pokolenie twórców internetowych do wagonów towarowych. Tradycja jest starsza od nich o ponad 150 lat. Will, 25-letni inżynier oprogramowania publikujący jako transient.xplorer, powiedział NPR, że przegląda otwarte dane kolejowe i fora, żeby ustalić, którymi pociągami jechać i gdzie się schować. Poprosił o podanie tylko imienia, bo proceder jest nielegalny. Woli wagony samowyładowcze, zwane też zbożówkami, a nie lubi wagonów na samochody, bo nie ma się tam gdzie ukryć.

James Payne, dyrektor biura bezpieczeństwa Federal Railroad Administration, powiedział NPR, że wypadki z wtargnięciem na tory, obrażenia i zgony rosną systematycznie od 2014 roku. Dodał, że naśladowanie treści z mediów społecznościowych jest dla agencji rosnącym problemem. YouTuber jeżdżący na pociągach towarowych, James „Stobe the Hobo” Stobie, zginął w 2017 roku w wypadku kolejowym. George Graham, 68-latek, który jeździ w ten sposób od dziesięcioleci, powiedział NPR, że ten styl życia jest „znacznie trudniejszy, niż pokazują to filmy”.

W Europie argument klimatyczny za koleją na papierze wciąż się wzmacnia. Brytyjska Rail Delivery Group podała w lutym 2024, że samochód na olej napędowy lub benzynę emitował średnio dziewięć razy więcej dwutlenku węgla niż pociąg na stu najpopularniejszych trasach służbowych. Hybryda plug-in emitowała cztery razy więcej, a samochód elektryczny prawie dwa i pół razy więcej. Trasa Edynburg–Londyn King’s Cross to 116 kg CO2 w aucie diesla, 31,8 kg w aucie elektrycznym i 12,7 kg na osobę pociągiem, według danych grupy.

Problemem jest cena. Pojedynczy bilet LNER na tej trasie kosztował wtedy 183 funty bez rezerwacji z wyprzedzeniem, choć bilety wcześniejsze były znacznie tańsze. Paliwo do małego samochodu benzynowego na 400 milach to około 50 funtów. Bilety kolejowe w Anglii miały zdrożeć o 4,9% od niedzieli po publikacji analizy.

Jacqueline Starr, szefowa Rail Delivery Group, powiedziała: „Wszyscy mamy obowiązek zmniejszać swój ślad węglowy, a dane, które opublikowaliśmy, pokazują, że kolej to ekologiczny wybór w podróżach między naszymi miastami”.

Michael Solomon Williams z organizacji Campaign for Better Transport powiedział, że podróż pociągiem zawsze jest bardziej ekologiczna niż jazda samochodem. Im więcej tras zelektryfikowanych, tym bardziej, ale ceny biletów muszą spaść. „Przyszłotygodniowa podwyżka cen biletów niewiele zrobi z rosnącymi kosztami podróży koleją” – powiedział.

Darmowe przejazdy i nowe połączenia w krajach członkowskich

Niektóre rządy zwiększają liczbę pasażerów innymi metodami. Chorwacja potwierdziła kontynuację programu darmowych przejazdów koleją. Obejmuje on dzieci, uczniów szkół podstawowych i średnich, studentów studiów stacjonarnych, emerytów i obywateli po 65. roku życia, według oświadczenia HŽ Putnički prijevoz, o którym pisał Croatia Week.

Od 1 stycznia 2026 program obejmie też osoby z niepełnosprawnościami, które mają krajową lub europejską kartę niepełnosprawności uprawniającą do przejazdów pociągiem. Od tego samego dnia uprawnieni pasażerowie z żupanii istryjskiej będą jeździć bezpłatnie bezpośrednimi pociągami Pula–Zagrzeb. Trasa prowadzi przez Słowenię, przez Lublanę. Te bezpośrednie kursy przywrócono 20 czerwca 2025. Jeżdżą w piątki z Zagrzebia do Puli i w niedziele z Puli do Zagrzebia, więc przesiadka nie jest potrzebna.

Na razie tak wygląda europejska kolej. Więcej nocnych par miast jeździ po torach, które już istnieją. W niektórych krajach rozszerza się darmowe przejazdy. Tunele, które zdecydują o następnej dekadzie, wciąż są drążone, opóźniane i opłacane.

Komentarze 0

Źródła

6
  1. 01Night trains and border crossings: Europe's best new rail routesEN
  2. 02Electric cars produce twice as much CO₂ as trains, says rail group dataEN
  3. 03Train hoppers ride the rails across America – and you can tag alongEN
  4. 04Croatia extends free train travel to more groupsEN
  5. 05The underground mega tunnels redrawing the railway map of EuropeEN
  6. 06Longest road and rail tunnel is being built under the Baltic SeaEN

Wszystkie liczby i cytaty w tym tekście pochodzą z poniższych źródeł. Nie dopisujemy danych, których w źródłach nie ma.

Materiały zostały przygotowane przez zespół redakcyjny wspierane przez AI.

Piotr Wróblewski

Piotr Wróblewski

Sport, motoryzacja i podróże

Piotr Wróblewski pisze o sporcie, motoryzacji i podróżach, opierając się na danych z protokołów zawodów, wyników na żywo i komunikatów organizatorów, a nie na doniesieniach z drugiej ręki. Przy tabelach ligowych sprawdza bilans bramek, terminy meczów i korekty po weryfikacji wideo, zanim cokolwiek trafi do tekstu. W sportowej części czeka na składy sędziowskie, porównuje statystyki kierowców i rozmawia z działaczami klubowymi przed kolejką. Po godzinach śledzi statystyki ligowe, sędziowanie wideo i sam gra w amatorskiej koszykówce, co przekłada się na jego dystans do liczb. Nie publikuje danych bez potwierdzenia w oficjalnym źródle.

Redakcja →

Komentarze

0
  1. Brak komentarzy — bądź pierwszy.

Dodaj komentarz

Komentarze są widoczne publicznie. Nie publikujemy wulgaryzmów, spamu i treści reklamowych.