NASA otworzyła laboratoria dla prywatnych misji ratunkowych. Potem opróżniła laboratoria
Zakład NASA za 30 mln dolarów na prywatny ratunek satelity zakończył się tego lata, gdy Katalyst Space Technologies zrezygnowała z podniesienia orbity teleskopu Swift. Kilka dni później osobny materiał NPR opisał inżynierów z Goddard Space Flight Center, którzy tracą laboratoria i sprzęt do budowy statków kosmicznych.

NASA ogłosiła 19 sierpnia 2026 roku, że porzuca próbę uratowania Obserwatorium Neila Gehrelsa Swift, teleskopu promieniowania gamma wyniesionego na orbitę w 2004 roku. Satelitę ratunkowego o nazwie LINK zbudowała Katalyst Space Technologies w ramach kontraktu o wartości 30 mln dolarów przyznanego w 2025 roku. Start odbył się 3 lipca na rakiecie Pegasus XL firmy Northrop Grumman. Satelita nie przechwyci Swifta, a obserwatorium ma wejść w atmosferę i spłonąć pod koniec tego roku.
W zestawieniu z materiałem opublikowanym cztery tygodnie później porażka wygląda na jeden epizod szerszego problemu. NASA domaga się szybkich i tanich statków kosmicznych budowanych przez firmy prywatne, a jej własne centra tracą zaplecze, które takie prace umożliwiało.
Co poszło nie tak na LINK
Ratunek od początku był problemem harmonogramu przebranym za problem inżynieryjny. Swift nie ma własnych silników, więc jedynym sposobem podniesienia jego orbity było wysłanie czegoś, co go chwyci. Ogłoszenie porażki przez NASA poprzedziło lipcowe ujawnienie, że statek wpadł w obrót. Według NBC News NASA podała 28 lipca, że systemy kontroli położenia LINK zawiodły, "powodując obrót statku i sporadyczną łączność". Statek obracał się z prędkością około 9 stopni na sekundę.
Ars Technica podała, że przestały działać dwa z trzech żyroskopów reakcyjnych LINK, używanych do kontroli położenia, a problemy dotyczyły także silników na zimny gaz, służących do precyzyjnego celowania. Jak podano w tym samym materiale, jedynym środkiem odzyskania kontroli pozostały trzy silniki plazmowe o niskim impulsie. Misję wystrzelono w lipcu, a pod koniec lipca miała już kłopoty.
"Choć misja nie będzie miała zakończenia, które pierwotnie zakładaliśmy, NASA i Katalyst oceniają, jakie kamienie milowe są jeszcze przed nami" - powiedziała Katalyst w oświadczeniu cytowanym przez Ars Technicę. "Będziemy nadal pracować, żeby wydobyć z tego statku wartość techniczną i operacyjną".
Katalyst nie podała przyczyny awarii. NASA i firma twierdzą, że statek wciąż działa i może jeszcze spróbować zbliżenia do Swifta, żeby przetestować sprzęt do nawigacji z bliska. To demonstracja technologii, nie ratunek. Swift spadnie.
Harmonogram, który czynił porażkę prawdopodobną
Kontrakt dawał Katalyst zaledwie dziewięć miesięcy na zaprojektowanie, zbudowanie i wystrzelenie LINK, podała Ars Technica, zaznaczając, że pierwsze satelity tego typu powstają zwykle kilka lat. NASA przyznała kontrakt w 2025 roku i postawiła warunek: start latem 2026 roku, żeby dotrzeć do Swifta przed wejściem w atmosferę. Jak relacjonowała Ars Technica, harmonogram wymusił kompromisy, przez które inżynierowie zaakceptowali ryzyko techniczne, na które inaczej by się nie zgodzili.
Administrator NASA Jared Isaacman przedstawiał próbę jako świadomy zakład. "NASA powinna być gotowa działać szybko i podejmować rozsądne ryzyko, gdy potencjalny zysk jest tego wart, i dokładnie to zrobiliśmy w tej misji" - powiedział w oświadczeniu cytowanym przez Ars Technicę i NBC News. "To nie jest wynik, do którego dążyliśmy, ale nie zmienia tego, dlaczego warto było tę misję podjąć".
Shawn Domagal-Goldman, dyrektor wydziału astrofizyki NASA, nazwał ją "pierwszą próbą tego rodzaju, opracowaną w bezprecedensowym tempie wymuszonym przez aktywność Słońca", podała NBC News. Aktywność Słońca jest fizyczną przyczyną kryzysu: wzmożona aktywność słoneczna ogrzewa atmosferę Ziemi, zwiększając opór działający na satelity na niskiej orbicie. Orbita Swifta zaczęła szybciej się obniżać w 2024 roku, w okresie intensywnej aktywności słonecznej, podała NBC News. Obserwatorium wstrzymało działalność jeszcze przed próbą ratunku, według Scientific American.
Tymczasem w Goddard
15 września NPR podało coś, co nie pasuje do historii Swifta. Siedmioro obecnych i byłych naukowców oraz inżynierów NASA z Goddard Space Flight Center w Greenbelt w Marylandzie powiedziało NPR, że przenosiny zarządzone przez kierownictwo NASA w ciągu ostatnich 10 miesięcy pozbawiły ich wyspecjalizowanych miejsc pracy, pracowników i drogich maszyn do budowy statków kosmicznych. Obecni pracownicy prosili NPR o anonimowość, bo obawiali się odwetu.
Przenosiny nie były zaskoczeniem, przynajmniej na papierze. Wewnętrzne dokumenty NASA, do których dotarło NPR, mówią, że chodziło o obniżenie kosztów i usunięcie "marnotrawstwa i nadmiarowości". NASA twierdzi, że wyprowadzenie naukowców z ponad 80 obiektów było zgodne z wcześniej opublikowanym planem zagospodarowania kampusu Goddard i pozwoliło uniknąć dziesiątek milionów dolarów odroczonych remontów. Inżynierowie powiedzieli NPR, że dokumenty nie przewidziały tego, co przepada, gdy laboratorium łączności radiowej zostaje opróżnione w listopadzie, kiedy załoga jest w domu z powodu zamknięcia rządu. Zniknęła niemal cała aparatura laboratorium, w tym, jak opisali inżynierowie, unikatowe stanowisko badawcze.
"Nie możemy wykonywać pracy, bo nie mamy już naszej komory antenowej za 6 mln dolarów" - powiedział NPR jeden z inżynierów. Inny dodał: "Aktywnie uniemożliwiano nam odzyskanie materiału. To zostało wyrwane z rąk pracowników NASA, którzy najlepiej potrafiliby ten sprzęt wykorzystać".
Skutki dotknęły konkretnych misji. Dwóch inżynierów powiedziało NPR, że inżynierowie napędu musieli testować paliwo do Teleskopu Kosmicznego Nancy Grace Roman na mniej czułym sprzęcie, bo lepsze narzędzia przepadły przy przenosinach kilka miesięcy wcześniej. Roman wystartował z Kennedy Space Center pod koniec sierpnia 2026 roku po 15 latach przygotowań i 4 mld dolarów, według NPR. Naukowiec pracujący przy satelicie GRITSS, wystrzelonym w lipcu, żeby śledzić zmiany poziomu wody i lądów na Ziemi, powiedział, że zespół nie mógł przetestować łączności radiowej przed startem.
"Jesteśmy w połowie ślepi, jeśli chodzi o diagnozowanie tego" - powiedział NPR ten naukowiec. "Projekt musiał wziąć to ryzyko na siebie". Inżynier pracujący przy DAVINCI, statku budowanym do badania Wenus, powiedział, że jego część pracy opóźniła się w sierpniu, bo w Goddard nie było gdzie jej wykonać. "Nie mamy laboratorium zastępczego" - powiedział inżynier. W sierpniu przestrzeń laboratoryjna, z której ich pośpiesznie wyprowadzono, wciąż stała pusta.
Co łączy obie historie
Najprostsze odczytanie jest takie, że NASA podjęła ryzyko w sprawie Swifta i przegrała. To odczytanie nie jest błędne. LINK był dziewięciomiesięcznym sprintem do twardego terminu, a sposób awarii, kontrola położenia, to dokładnie ten rodzaj problemu, który przy ściśniętym harmonogramie trudniej wychwycić. Argument Isaacmana, że agencja powinna działać szybko, gdy zysk to uzasadnia, jest do obrony. Dyrektor generalny Katalyst Ghonhee Lee powiedział, że firma zbudowała "powtarzalny scenariusz działań dla przyszłych operacji zbliżania i serwisowania satelitów", w wypowiedziach cytowanych przez Scientific American, Ars Technicę i NBC News.
Mniej wygodne odczytanie dotyczy tego, co NASA jeszcze potrafi zrobić u siebie. Jack Kiraly, szef działu rzecznictwa w Planetary Society, powiedział NPR, że przenosiny "dodają mnóstwo ryzyka do przedsięwzięcia, które już jest ryzykowne", a dotknięte projekty to "potencjalnie miliardy dolarów inwestycji podatników". Jeden z inżynierów powiedział NPR, że wystrzelili satelitę, zanim był gotowy, czego nie zrobili w Goddard od ponad dekady.
Mierzalną stratą będzie nauka ze Swifta. Scientific American zauważył, że wyłączenie obserwatorium zostawia w obserwacjach wysokoenergetycznego kosmosu lukę, której raczej nie uda się szybko załatać. Badało rozbłyski gamma, najpotężniejsze eksplozje we wszechświecie, wywoływane przez takie zdarzenia jak narodziny czarnych dziur i zderzenia ultragęstych gwiazd, według NBC News. Połączenie przyrządów pracujących w wielu zakresach długości fali i sprawnego celowania pozwalało mu lokalizować rozbłyski, żeby inne obserwatoria mogły je badać, podała Ars Technica.
Historia Goddard nie ma daty startu ani wejścia w atmosferę. Jest wolniejsza i trudniej zmieścić ją w nagłówku. Ale inżynierowie, z którymi rozmawiało NPR, opisują problem z możliwościami, który nie kończy się, gdy Swift spłonie.
Źródła
4- 01NASA calls off rescue mission for its falling Swift space telescopeEN
- 02NASA mission to save its sinking space telescope failsEN
- 03NASA scientists say relocations put space missions at riskEN
- 04NASA calls off mission to rescue Swift gamma-ray observatoryEN
Wszystkie liczby i cytaty w tym tekście pochodzą z poniższych źródeł. Nie dopisujemy danych, których w źródłach nie ma.
Materiały zostały przygotowane przez zespół redakcyjny wspierane przez AI.
Komentarze
0- Brak komentarzy — bądź pierwszy.