NASA porzuca ratunek za 30 mln dolarów. LINK nadal działa
NASA i Katalyst Space Technologies zrezygnowały z podniesienia opadającego obserwatorium Neil Gehrels Swift. Agencja ogłosiła to 19 sierpnia, po tym jak statek ratunkowy LINK nie odzyskał kontroli nad położeniem. Program wart 30 mln dolarów miał utrzymać na orbicie teleskop promieniowania gamma wystrzelony w 2004 roku. Teraz obserwatorium wejdzie w atmosferę i spłonie jeszcze w tym roku.

NASA i Katalyst Space Technologies poinformowały 19 sierpnia, że LINK nie podejmie próby przechwycenia opadającego obserwatorium Neil Gehrels Swift i podniesienia go na wyższą orbitę. Według Ars Technica statek nadal działa, a Katalyst zapowiada, że wykorzysta jego pozostałe możliwości.
Kontrakt o wartości 30 mln dolarów podpisano w 2025 roku, niecały rok przed startem. NASA chciała przeprowadzić podniesienie jeszcze tego lata, zanim Swift wejdzie w atmosferę. LINK wystartował 3 lipca na rakiecie Pegasus XL firmy Northrop Grumman.
Co poszło nie tak
Problemy pojawiły się wcześnie. W wpisie na blogu z 15 lipca NASA podała, że inżynierowie Katalyst „rozwiązali wczesne problemy z łącznością i kontrolą położenia”, jak relacjonuje NBC News. Ta naprawa nie utrzymała się. 28 lipca NASA poinformowała, że systemy kontroli położenia LINK zawiodły, przez co statek zaczął się obracać, a łączność stała się nieregularna. LINK obracał się z prędkością około 9 stopni na sekundę.
Ars Technica podaje, że dwa z trzech kół reakcyjnych satelity przestały działać, a problemy dotyczyły też silników na zimny gaz, używanych do precyzyjnego celowania. W rezultacie jedynym sposobem odzyskania kontroli pozostały trzy silniki plazmowe o niskim impulsie, gdy LINK pędził wokół Ziemi z prędkością blisko 5 mil na sekundę. Kierownicy misji odpalili silniki w tym miesiącu, żeby wyhamować obrót, ale pierwotne problemy z kontrolą położenia nie ustąpiły.
Katalyst nie podał, co spowodowało awarie. Firma napisała w poście na LinkedIn, że wraz z NASA uzgodniła, iż misja „nie obejmie przechwycenia i podniesienia obserwatorium Neil Gehrels Swift należącego do NASA”.
„Podjęliśmy to wyzwanie o wysokim ryzyku i wysokiej nagrodzie i jesteśmy dumni z kamieni milowych, które po drodze osiągnęliśmy” - powiedział w tym wpisie dyrektor generalny Katalyst, Ghonhee Lee. „Nauczyliśmy się już bardzo dużo, a teraz naszym zadaniem jest zamienić te lekcje w coś trwałego, zbudować powtarzalny zestaw procedur dla przyszłych operacji zbliżania i serwisowania satelitów”.
Administrator NASA Jared Isaacman przyznał, że wynik nie jest taki, na jaki liczono, „ale to nie zmienia tego, dlaczego warto było podjąć tę misję”. W oświadczeniu dodał: „Zespół działał z niezwykłą szybkością, żeby dać Swiftowi szansę na więcej badań i rozwinąć zdolności, których Ameryka będzie potrzebować w przyszłości przy serwisowaniu satelitów”.
Dlaczego Swift spada
Swift wystartował w 2004 roku z instrumentami do badania rozbłysków promieniowania gamma, najpotężniejszych eksplozji we wszechświecie. Zaprojektowano go na dwuletnią misję, a działa ponad 20 lat. Ars Technica szacuje wartość obserwatorium na około 500 mln dolarów.
Kłopoty zaczęły się w 2024 roku, w okresie intensywnej aktywności słonecznej. Wszystkie satelity na niskiej orbicie okołoziemskiej powoli tracą wysokość z powodu oporu atmosfery, ale gdy aktywność Słońca rośnie, atmosfera Ziemi nagrzewa się, opór wzmaga, a orbity gwałtownie się obniżają. Swift nie ma własnych silników, które utrzymałyby jego orbitę, więc ratunek taki jak LINK był jedyną opcją. Dlatego ta porażka ma znaczenie większe niż jeden statek.
Swift wstrzymał już pracę przed próbą ratunkową. Scientific American zauważa, że skazane obserwatorium pozostawi lukę w badaniach wysokoenergetycznego kosmosu, której raczej nie uda się szybko załatać. Połączenie instrumentów pracujących w wielu zakresach i sprawnego celowania pozwala Swiftowi namierzać rozbłyski gamma, które potem obserwują inne teleskopy.
Shawn Domagal-Goldman, dyrektor działu astrofizyki NASA, który nadzoruje Swifta, powiedział w oświadczeniu: „Wszyscy mieliśmy nadzieję na więcej badań ze Swiftem. Ale wiedzieliśmy, że wnioski z tej misji będą cenne tak czy inaczej”. Nazwał ten wysiłek „pierwszą próbą tego rodzaju, opracowaną w bezprecedensowym tempie narzuconym przez aktywność Słońca”.
Pośpieszny harmonogram
NASA dała Katalystowi dziewięć miesięcy na zaprojektowanie, zbudowanie i wystrzelenie LINK. Ars Technica zauważa, że przygotowanie pierwszego takiego satelity do startu zwykle zajmuje kilka lat, a ten harmonogram wymusił trudne kompromisy. To tempo skłoniło inżynierów do zaakceptowania ryzyk technicznych, których w innych warunkach by nie przyjęli. Katalyst jest jedną z kilku amerykańskich firm zajmujących się serwisowaniem satelitów, gdzie czujniki zbliżania i ramiona robotyczne to kluczowe technologie dla przyszłych misji, które mogłyby tankować, naprawiać lub modernizować satelity.
Katalyst nie porzuca LINK. Ars Technica podaje, że firma nadal spróbuje zbliżyć się do Swifta i spotkać z nim, żeby przeprowadzić pokazy technologii na potrzeby przyszłych lotów. Statek może podejść wystarczająco blisko, by zademonstrować swój system nawigacji w bliskiej odległości. „Choć misja nie będzie miała zakończenia, które pierwotnie zakładaliśmy, NASA i Katalyst oceniają, jakie kamienie milowe są jeszcze przed nami” - podała firma w oświadczeniu.
Isaacman przedstawił decyzję jako wyliczone ryzyko. „NASA powinna chcieć działać szybko i podejmować rozsądne ryzyko, gdy potencjalny zysk jest tego wart, i dokładnie to zrobiliśmy” - powiedział. „Wyciągniemy wszystko, czego się da, z próby zbliżenia LINK i wykorzystamy te lekcje w kolejnych misjach”.
Te lekcje przychodzą w momencie, gdy zdolność NASA do budowania i obsługi statków kosmicznych jest napięta gdzie indziej. Osobno NPR poinformowało 15 września, że siedmiu obecnych i byłych naukowców i inżynierów NASA z Centrum Lotów Kosmicznych Goddarda stwierdziło, iż przeprowadzki w ciągu ostatnich 10 miesięcy pozbawiły ich wyspecjalizowanych miejsc pracy, pracowników i drogich maszyn. Kierownictwo NASA podało, że przenosiny miały obniżyć koszty i wyeliminować „marnotrawstwo i powielanie”. Jeden z inżynierów powiedział, że laboratorium łączności radiowej straciło niemal cały sprzęt, a inny, że prace nad sondą DAVINCI Wenus opóźniły się w sierpniu z powodu braku laboratorium.
Na razie los Swifta jest przesądzony. Obserwatorium, które znacznie przekroczyło pierwotny projekt, ma według przewidywań wejść w atmosferę Ziemi i rozpaść się jeszcze w tym roku. LINK, który zawiódł, zanim naprawdę zaczął, spędzi resztę życia na testowaniu technologii, które pewnego dnia mogą uratować innego satelitę.
Źródła
4- 01NASA calls off rescue mission for its falling Swift space telescopeEN
- 02NASA mission to save its sinking space telescope failsEN
- 03NASA scientists say relocations put space missions at riskEN
- 04NASA calls off mission to rescue Swift gamma-ray observatoryEN
Wszystkie liczby i cytaty w tym tekście pochodzą z poniższych źródeł. Nie dopisujemy danych, których w źródłach nie ma.
Materiały zostały przygotowane przez zespół redakcyjny wspierane przez AI.
Komentarze
0- Brak komentarzy — bądź pierwszy.