NASA porzuciła ratunek dla teleskopu Swift. Co poszło nie tak
NASA i Katalyst Space Technologies odwołały 19 sierpnia 2026 roku robotyczną misję ratunkową dla Obserwatorium Neila Gehrelsa Swift. Po awariach sterowania położeniem statek LINK kręcił się wokół własnej osi i nie dotarł do opadającego teleskopu.

Próba ratunku kosztowała NASA 30 mln dolarów. Kontrakt trafił w 2025 roku do Katalyst Space Technologies, firmy z Arizony, podaje NBC News. Plan wyglądał prosto na papierze: wynieść na orbitę mały statek LINK, chwycić Swifta robotycznymi ramionami i podnieść go na wyższą orbitę, zanim atmosfera go pochłonie.
Nie wyszło.
Swift wystartował w 2004 roku na niską orbitę okołoziemską. Miał działać dwa lata, przypomina Ars Technica, a pracował prawie 22. Ta długowieczność sprawiła, że astronomowie, którzy wciąż na nim polegają, tym trudniej przyjęli porażkę. Swift wykrywa rozbłyski gamma, najpotężniejsze eksplozje w znanym wszechświecie. Zestaw instrumentów pracujących w różnych zakresach widma i szybkie celowanie pozwalają mu namierzać te rozbłyski, żeby inne teleskopy mogły je potem obserwować.
Wszystkie satelity na niskiej orbicie powoli tracą wysokość z powodu oporu atmosfery. Gdy Słońce staje się aktywniejsze, nagrzewa atmosferę Ziemi i opór rośnie. Według NBC News problemy Swifta zaczęły się w 2024 roku, w okresie silnej aktywności słonecznej, i orbita zaczęła się obniżać szybciej, niż przewidywano. Swift nie ma własnych silników, więc tylko zewnętrzny statek mógł go pchnąć wyżej. Dlatego kontrakt na LINK był pilny: NASA potrzebowała startu do lata 2026, co dawało Katalystowi dziewięć miesięcy na zaprojektowanie, zbudowanie i wysłanie pierwszego takiego satelity. Ars Technica podaje, że zwykle budowa takiego statku zajmuje kilka lat.
Start odbył się 3 lipca 2026 roku na rakiecie Northrop Grumman Pegasus XL.
Potem zaczęły się kłopoty. Po starcie kierownicy misji nawiązali kontakt. Po niespełna dwóch tygodniach zespoły zgłosiły problemy z orientacją. 15 lipca NASA poinformowała, że inżynierowie poradzili sobie z wczesnymi problemami z łącznością i sterowaniem położeniem, podaje NBC News. Poprawki oprogramowania najwyraźniej nie pomogły. 28 lipca NASA podała, że systemy sterowania położeniem LINK-a zawiodły, statek zaczął się kręcić, a łączność stała się nieregularna. LINK obracał się z prędkością około 9 stopni na sekundę.
Ars Technica doniosła, że przestały działać dwa z trzech kół reakcyjnych satelity, służących do sterowania położeniem. Problemy były też z silnikami na zimny gaz, używanymi do precyzyjnego celowania. Zostały trzy silniki plazmowe o niskim impulsie jako jedyny sposób odzyskania kontroli, a statek poruszał się wokół Ziemi z prędkością prawie 5 mil na sekundę. Według NBC News kierownicy misji odpalili silniki w tym miesiącu, żeby spowolnić obrót, ale problemy ze sterowaniem położeniem nie zniknęły.
19 sierpnia NASA i Katalyst ogłosiły, że przechwycenia i podniesienia orbity nie będzie.
"Katalyst zaprojektował, zbudował i wysłał eksperymentalny statek, żeby podjąć ambitną misję w agresywnym terminie" - powiedział Ghonhee Lee, dyrektor generalny Katalyst. "Podjęliśmy to wyzwanie wysokiego ryzyka i wysokiej nagrody i jesteśmy dumni z kamieni milowych, które po drodze osiągnęliśmy."
Administrator NASA Jared Isaacman powiedział, że wynik nie jest taki, na jaki ktokolwiek liczył, "ale to nie zmienia tego, dlaczego ta misja była warta próby". Shawn Domagal-Goldman, dyrektor wydziału astrofizyki NASA, nazwał ją pierwszą próbą tego rodzaju, opracowaną w bezprecedensowym tempie wymuszonym przez aktywność Słońca.
LINK wciąż żyje. Katalyst zapowiada, że będzie dalej zbierać dane i może jeszcze spróbować zbliżenia do Swifta, żeby pokazać nawigację z bliska, choć obserwatorium nie przechwyci ani nie podniesie. Swift ma wejść w atmosferę i spłonąć pod koniec tego roku. Ars Technica podaje, że obserwatorium kosztowało 500 mln dolarów.
W czasie jest szersza ironia. W tym samym tygodniu, w którym NASA potwierdziła los Swifta, agencja zmagała się z osobnym problemem w Goddard Space Flight Center, gdzie pracownicy powiedzieli NPR, że wymuszone przeniesienia kosztowały ich laboratoria, sprzęt i ludzi. Obie historie prowadzą do tego samego pytania: co dzieje się z nauką, gdy zaplecze, które za nią stoi, coraz trudniej utrzymać w całości.
Źródła
4- 01NASA calls off rescue mission for its falling Swift space telescopeEN
- 02NASA mission to save its sinking space telescope failsEN
- 03NASA scientists say relocations put space missions at riskEN
- 04NASA calls off mission to rescue Swift gamma-ray observatoryEN
Wszystkie liczby i cytaty w tym tekście pochodzą z poniższych źródeł. Nie dopisujemy danych, których w źródłach nie ma.
Materiały zostały przygotowane przez zespół redakcyjny wspierane przez AI.
Komentarze
0- Brak komentarzy — bądź pierwszy.