Rok pierwszych razów w prywatnej fuzji: Helion osiąga 150 mln stopni C na paliwie D-T, Realta zamienia plazmę w prąd
Prototyp Polaris firmy Helion jako pierwsza prywatnie zbudowana maszyna fuzyjna pracował na paliwie deuterowo-trytowym i osiągnął 150 mln stopni Celsjusza, podała firma 13 lutego 2026 roku. Realta Fusion poinformowała z kolei 19 czerwca 2026 roku o pierwszej bezpośredniej konwersji energii plazmy na prąd elektryczny, jakiej dokonała komercyjna firma fuzyjna.

Helion Energy twierdzi, że jego siódmy z kolei prototyp Polaris jest pierwszą prywatnie zbudowaną maszyną fuzyjną, w której zmierzono reakcję deuterowo-trytową (D-T), i pierwszą, która osiągnęła temperaturę plazmy 150 mln stopni Celsjusza. Firma z Everett w stanie Waszyngton ogłosiła oba wyniki 13 lutego 2026 roku i nazwała je pierwszymi w branży. Według komunikatu Polaris zaczął działać pod koniec 2024 roku, a w styczniu tego roku stał się pierwszą i obecnie jedyną prywatną maszyną fuzyjną zasilaną paliwem D-T.
Wynik temperaturowy pobił własny rekord Heliona ze 100 mln stopni C, ustanowiony przez szósty prototyp Trenta. W branży fuzyjnej 100 mln stopni C uchodzi za progową temperaturę plazmy dla maszyny o potencjale komercyjnym. Helion zapowiada dalsze podnoszenie temperatury w Polarise, żeby pokazać stabilną pracę na deuterze i helu-3, paliwie, które chce stosować w elektrowniach.
Co właściwie dowodzi kampania na paliwie D-T
Praca na D-T nie jest dla Heliona punktem docelowym, ale twardym testem inżynierskim. Firma podaje, że jako pierwsza dostała zgodę regulatora na posiadanie i wykorzystanie trytu do demonstracji produkcji energii z fuzji, a kampania D-T pokazuje, że potrafi pracować i skalować się na różnych paliwach. Wyniki skomentowali ludzie spoza spółki. Jean Paul Allain, Associate Director for Fusion Energy Sciences w Office of Science Departamentu Energii, powiedział, że tempo redukcji ryzyka zrobiło na nim wrażenie, a dane wskazują na wyraźny postęp. Ryan McBride, ekspert od fuzji inercyjnej i techniki impulsów dużej mocy, powiedział, że przejrzał dane diagnostyczne i uznał dowody na reakcję D-T oraz temperatury powyżej 13 keV, czyli 150 mln stopni C, za ekscytujące.
„Wierzymy, że najpewniejsza droga do komercjalizacji fuzji to budowanie, uczenie się i iterowanie tak szybko, jak to możliwe” - powiedział David Kirtley, współzałożyciel i prezes Heliona.
Fuzja nie jest jeszcze produktem sieciowym. W lipcu 2025 roku Helion zaczął budowę maszyny Orion, swojego pierwszego urządzenia komercyjnego, na działce w Malaga w stanie Waszyngton.
Firma twierdzi, że Orion dostarczy Microsoftowi prąd z fuzji do sieci. To kamień milowy budowy, nie produkcji energii, a sam Helion stawia między wynikami Polarisa a pracą komercyjną jeszcze wiele testów. Kampania D-T jest jednym etapem programu testów Polarisa, nie jego końcem.
Inny pierwszy raz, na innej maszynie
Pięć miesięcy po ogłoszeniu Heliona Realta Fusion poinformowała o pierwszym razie innego rodzaju. 19 czerwca 2026 roku, pracując z University of Wisconsin-Madison na urządzeniu Wisconsin HTS Axisymmetric Mirror (WHAM), firma pokazała bezpośrednią konwersję energii kinetycznej plazmy na prąd (DEC). Realta twierdzi, że po raz pierwszy komercyjna firma fuzyjna zademonstrowała DEC na plazmie fuzyjnej. DEC odbiera energię naładowanych cząstek opuszczających plazmę bezpośrednio jako prąd elektryczny, zamiast przepuszczać ją w całości przez obieg cieplny z jego wrodzonymi ograniczeniami sprawności.
Prototyp jest skromny z założenia. Jednostopniowy konwerter, zamontowany na zespole pierścienia końcowego w miejsce środkowej tarczy, używa trzech gęsto splecionych siatek: uziemionej, odpychającej elektrony i zbierającej jony. Realta podaje, że zespół pobiera kilka amperów prądu przy około 100 woltach, czyli tyle, ile potrzeba na kilka żarówek. W najbliższych tygodniach firma chce podnieść napięcie konwertera, żeby pobierać większy prąd. Mówi też wprost, czego demonstracja nie pokazuje: nie ma produkcji energii netto ani konwersji na dużą skalę energii pochodzącej z fuzji. WHAM pracuje tylko na deuterze, więc większość przetworzonej energii pochodziła z mocy dostarczonej do ogrzania i utrzymania plazmy.
Pieniądze wciąż płyną w stronę sieci
Wyniki techniczne wpisują się w cykl finansowania, który nie zwolnił. Thea Energy, spółka stellaratorowa wydzielona w 2022 roku z Princeton University i Princeton Plasma Physics Laboratory, ogłosiła 27 maja 2026 roku rundę Series B o wartości 100 mln dolarów. Poprowadził ją US Innovative Technology Fund Thomasa Tulla, a udział wzięli General Innovation Capital Partners, Linse Capital i dłuższa lista inwestorów, w tym Idemitsu Kosan. Thea zapowiada, że pieniądze pójdą na rozbudowę produkcji magnesów, w tym drugi zakład w północnym New Jersey, oraz na wybór lokalizacji i budowę Eos, dużego zintegrowanego stellaratora. Firma chce wybrać miejsce dla Eos jeszcze w tym roku i podwoić zespół.
Oferta Thei opiera się na architekturze magnesów. Gaetano Crupi, managing director w USIT, powiedział, że stellarator jest z natury stabilny, ale dawne trójwymiarowe magnesy czyniły go zbyt trudnym w budowie, a Thea przenosi złożoność z precyzyjnego wykonania mechanicznego do sterowania programowego. Firma podaje, że zbudowała i uruchomiła pierwszy nadprzewodzący zespół magnesów zdolny wytworzyć złożone pola potrzebne komercyjnym stellaratorom, i ma certyfikat Departamentu Energii na kamień milowy projektu koncepcyjnego Helios, który, jak twierdzi, otrzymała jako pierwsza.
Projekt publiczny w środku
Prywatne kamienie milowe przychodzą w czasie, gdy ITER, finansowany ze środków publicznych reaktor międzynarodowy na południu Francji, przechodzi trudny okres. CNET podał w maju 2026 roku, że projekt ma szacowany koszt 22 mld dolarów, a pęknięcia znalezione w 2020 roku w rurach osłony cieplnej, wraz z odkształceniami spawów i zakłóceniami przez COVID-19, przesunęły harmonogram o lata i wymagały dodatkowych 5 mld dolarów na naprawy. Maszyna ma utrzymywać plazmę o temperaturze 150 000 000 stopni za pomocą nadprzewodzących magnesów trzymanych zaledwie kilka stopni powyżej zera absolutnego, z tylko cienką osłoną cieplną między najgorętszym i najzimniejszym środowiskiem. To ta sama temperatura, którą Helion przypisuje teraz Polarise, w maszynie o ułamku rozmiaru i kosztu.
Porównanie nie jest proste.
ITER powstaje, żeby odpowiadać na pytania fizyczne i inżynierskie w skali, której żadna prywatna firma nie próbuje, a jego wyniki są wspólne dla ponad 30 krajów członkowskich. Javier Artola, naukowiec modelujący zachowanie plazmy w ITER, powiedział CNET, że projekt jest finansowany publicznie i należy do wiedzy całego świata. Laban Coblentz, główny doradca strategiczny ITER, przedstawił samą współpracę jako osiągnięcie: kraje o różnych ustrojach pracują razem od dziesięcioleci.
Mimo całego rozpędu tabela wyników na najbliższy czas jest mieszana. 150 000 000 stopni C w Helionie to rekord temperatury, nie rekord mocy. Konwerter Realty zapalił kilka żarówek i pracował głównie na mocy wejściowej. Elektrownia Thei ma powstać przed końcem dekady. Firma mówi, że rozmawia z ponad tuzinem odbiorców energii, hyperscalerów i partnerów z sektora energetycznego, co świadczy o popycie, a nie o dostawach.
To, co zmieniło się w 2026 roku, jest węższe i konkretniejsze niż zwykły optymizm wokół fuzji. Prywatna maszyna pracowała na paliwie, które daje najwięcej neutronów, a inna zamieniła uciekające naładowane cząstki w mierzalny prąd. Oba to kroki na długiej drodze i obie firmy tak je opisują. Następny test polega na tym, czy te kroki przełożą się na urządzenia produkujące więcej, niż zużywają.
Źródła
4- 01Helion Achieves New Fusion Energy MilestonesEN
- 02A look inside ITER, the world's largest fusion energy projectEN
- 03Thea Energy Raises $100M Series B Funding to Build Scalable Fusion Power PlantsEN
- 04A Fusion First: Realta Demos Direct Energy ConversionEN
Wszystkie liczby i cytaty w tym tekście pochodzą z poniższych źródeł. Nie dopisujemy danych, których w źródłach nie ma.
Materiały zostały przygotowane przez zespół redakcyjny wspierane przez AI.
Komentarze
0- Brak komentarzy — bądź pierwszy.