Przejdź do treści
Czas na świecieEU--:--UK--:--USA--:--CN--:--PLDEFRIT中文EN

portal o AI i technologiiwydarzenia · analizy · wywiady · tło techniczne

Szukaj
NA ŻYWO
›

Prywatna fuzja ma trzy pierwsze w sześć miesięcy, a ITER wciąż czeka

Helion podaje, że jego prototyp Polaris jako pierwsza prywatnie zbudowana maszyna fuzyjna pracował na paliwie deuterowo-trytowym i osiągnął 150 mln stopni Celsjusza. To jeden z trzech wyników sektora prywatnego ogłoszonych między lutym a lipcem 2026 roku.

NaukaAnalizaRenata PawlakOpublikowano: 27 września 20265 min czytaniaŹródła 4
Prywatna fuzja ma trzy pierwsze w sześć miesięcy, a ITER wciąż czeka

Informację podał dział prasowy Heliona 13 lutego 2026 roku. Polaris, siódmy z kolei prototyp firmy, wykazał mierzalną fuzję deuterowo-trytową i osiągnął temperaturę plazmy 150 000 000 stopni Celsjusza. Helion z Everett w stanie Waszyngton uruchomił Polarisa pod koniec 2024 roku.

Firma twierdzi, że 100 000 000 stopni Celsjusza to progowa temperatura plazmy dla maszyny fuzyjnej o znaczeniu komercyjnym. Poprzedni prototyp, Trenta, już osiągnął ten poziom, więc nowy wynik jest rekordem, który Helion sam sobie poprawił. Kampania z paliwem D-T to jeden etap dłuższego programu testów. Helion zapowiada dalsze podnoszenie temperatury w Polarisie, żeby dojść do warunków fuzji deuteru z helem-3, paliwa, które zamierza stosować komercyjnie. Prace mają potrwać przez kolejne kampanie testowe.

W komunikacie zacytowano dwóch zewnętrznych badaczy. Ryan McBride, który pracował w Sandia National Laboratories i wykładał inżynierię jądrową na University of Michigan, powiedział, że przejrzał dane z diagnostyki i uznał dowody na fuzję D-T oraz temperatury powyżej 13 keV za ekscytujące. Alan Hoffman, który kierował wczesnymi pracami nad konfiguracją odwróconego pola na University of Washington, stwierdził, że technologia nadal się skaluje. Oba cytaty pochodzą z ogłoszenia firmy, nie z niezależnej publikacji recenzowanej.

Dwa kolejne wyniki, oba z gwiazdką

Realta Fusion podaje, że 19 czerwca 2026 roku jako pierwsza prywatna firma fuzyjna pokazała bezpośrednią zamianę energii kinetycznej plazmy na prąd. Pracowała przy tym z University of Wisconsin-Madison na prototypie WHAM. Konwerter zamontowany w miejscu dysku centralnego na zespole pierścieni końcowych spowalnia napięciem elektrostatycznym naładowane cząstki opuszczające stożek strat zwierciadła i zamienia ich energię kinetyczną na prąd. Realta twierdzi, że jednostopniowe urządzenie pobiera kilka amperów przy około 100 woltach, czyli tyle, ile wystarczy na kilka żarówek.

Firma jasno mówi o ograniczeniach. To nie jest produkcja energii netto ani zamiana na dużą skalę mocy pochodzącej z fuzji, bo WHAM jest zwierciadłem w skali prototypu i pracuje tylko na deuterze. Większość zamienionej energii to moc wejściowa, a nie wynik fuzji. Realta zapowiada skalowanie konwertera do kilku kilowatów, a w przyszłych urządzeniach do kilku megawatów.

Wkład Thea Energy to pieniądze i zatwierdzony projekt, nie plazma. 27 maja 2026 roku firma z Kearny w New Jersey ogłosiła rundę Series B o wartości 100 mln dolarów, którą poprowadził US Innovative Technology Fund Thomasa Tulla, z udziałem General Innovation Capital Partners, Linse Capital i długiej listy innych inwestorów. Thea komercjalizuje stellarator, konstrukcję z magnetycznym utrzymaniem plazmy, która powstała na Princeton University i w Princeton Plasma Physics Laboratory w 2022 roku.

Finansowanie przyszło po tym, jak Departament Energii USA certyfikował kamień milowy wstępnego projektu Helios. Firma twierdzi, że jest pierwszym beneficjentem, który dostał to wyróżnienie w ramach programu Milestone-Based Fusion Development Program. Thea podaje, że zbudowała i uruchomiła zestaw nadprzewodzących magnesów zdolny wytworzyć złożone pola potrzebne stellaratorom, i planuje wybrać lokalizację dla zintegrowanego systemu Eos jeszcze w tym roku.

Porównanie, którego nikt nie uniknie

Naprzeciw tego stoi ITER, publicznie finansowany projekt międzynarodowy na południu Francji, nazwany przez CNET w maju 2026 roku największym zakładem na energię fuzyjną na świecie. Toroidalna komora próżniowa ma utrzymywać plazmę w temperaturze 150 000 000 stopni Celsjusza, tej samej, którą teraz podaje Helion, ale w znacznie większej skali i z nadprzewodzącymi magnesami trzymanymi kilka stopni powyżej zera absolutnego. CNET szacuje koszt na 22 mld dolarów, do których po pęknięciach w rurach osłony cieplnej w 2020 roku doszło 5 mld dolarów. Doszły do tego odkształcenia spawów i zakłócenia pandemiczne.

Opóźnienie ma znaczenie dla odczytania wyników prywatnych firm. ITER ma rozwiązać problemy raz, publicznie, dla ponad 30 państw członkowskich, których badacze dostają dostęp do nauki. Jak powiedział CNET główny doradca strategiczny ITER Laban Coblentz, projekt stał się wzorem tego, jak kraje o różnych ustrojach mogą współpracować przez dziesięciolecia. Javier Artola, naukowiec modelujący zachowanie plazmy w ITER, nazwał go wiedzą świata.

Prywatne maszyny mogą iść szybciej częściowo dlatego, że próbują mniej. Helion osiągnął 150 000 000 stopni w urządzeniu, które sam nazywa prototypem, nie elektrownią. Konwerter Realty zapalił żarówki. Kamień milowy Thei to certyfikacja projektu, nie działający reaktor.

Co faktycznie zostało dowiedzione

Trzy rzeczy można stwierdzić z rozsądną pewnością. Prywatne firmy fuzyjne produkują teraz dane, o których zewnętrzni eksperci chcą mówić publicznie, nawet jeśli te komentarze trafiają do firmowych komunikatów prasowych. Drogi techniczne różnią się mocno: konfiguracja odwróconego pola Heliona, zwierciadło magnetyczne Realty, stellarator Thei i tokamak ITER nie są wariantami jednej maszyny.

Dystans między wynikiem a elektrownią pozostaje duży. Helion podaje, że w lipcu 2025 roku zaczął budowę w miejscu Orion w Malaga w stanie Waszyngton, gdzie chce dostarczać prąd z fuzji do sieci dla Microsoftu. Thea celuje w budowę pierwszej elektrowni Helios przed końcem dekady i mówi o rozmowach z ponad tuzinem potencjalnych odbiorców energii.

Żadna z firm nie opublikowała recenzowanego dowodu na dodatni bilans energetyczny. Dopóki to się nie stanie, uczciwe podsumowanie wygląda tak: sektor ma kilka wiarygodnych pierwszych wyników, każdy węższy niż nagłówek, a we Francji trwa projekt publiczny, spóźniony i przekraczający budżet, który wciąż jest punktem odniesienia dla wszystkich.

Komentarze 0

Źródła

4
  1. 01Helion Achieves New Fusion Energy MilestonesEN
  2. 02A look inside ITER, the world's largest fusion energy projectEN
  3. 03Thea Energy Raises $100M Series B Funding to Build Scalable Fusion Power PlantsEN
  4. 04A Fusion First: Realta Demos Direct Energy ConversionEN

Wszystkie liczby i cytaty w tym tekście pochodzą z poniższych źródeł. Nie dopisujemy danych, których w źródłach nie ma.

Materiały zostały przygotowane przez zespół redakcyjny wspierane przez AI.

Renata Pawlak

Renata Pawlak

Nauka i zdrowie

Renata Pawlak zajmuje się w FLASH24 nauką i zdrowiem, opierając teksty na publikacjach recenzowanych, komunikatach instytucji i danych źródłowych, a nie na doniesieniach bez pokrycia. Przy każdej liczbie sprawdza metodologię badania, wielkość próby i jednostki, a wyniki porównuje z wcześniejszymi pracami na ten sam temat. Czeka na comiesięczne raporty GUS i NFZ, rozmawia z lekarzami oraz fizykami, a przed publikacją pyta autorów o ograniczenia ich wniosków. Prywatnie interesuje się fizyką materiałów i obserwuje niebo przez własny teleskop, co pomaga jej czytać prace z dziedzin ścisłych. Nie publikuje niczego, czego nie może potwierdzić w co najmniej dwóch niezależnych źródłach.

Redakcja →

Komentarze

0
  1. Brak komentarzy — bądź pierwszy.

Dodaj komentarz

Komentarze są widoczne publicznie. Nie publikujemy wulgaryzmów, spamu i treści reklamowych.