Przejdź do treści
Czas na świecieEU--:--UK--:--USA--:--CN--:--PLDEFRIT中文EN

portal o AI i technologiiwydarzenia · analizy · wywiady · tło techniczne

Szukaj
NA ŻYWO
›

Teleskop Swift NASA ginie, akcja ratunkowa zawiodła, a Goddard traci ludzi

NASA i Katalyst Space Technologies porzuciły robotyczną akcję ratunkową Obserwatorium Neila Gehrelsa Swift. Teleskop gamma wart 500 mln dolarów spłonie w atmosferze jeszcze w tym roku, a naukowcy ostrzegają, że ta sama erozja instytucji zagraża misjom, które wciąż są na Ziemi.

NaukaAnalizaRenata PawlakOpublikowano: 27 września 20265 min czytaniaŹródła 5
Teleskop Swift NASA ginie, akcja ratunkowa zawiodła, a Goddard traci ludzi

Ratunku nie będzie. NASA i Katalyst Space Technologies poinformowały w środę, że „utrzymujące się problemy z kontrolą położenia” nie pozwolą satelicie Link przechwycić Obserwatorium Neila Gehrelsa Swift i podnieść go na wyższą orbitę. Informację podał Ars Technica 20 sierpnia. Swift, wysłany w kosmos w 2004 roku, wejdzie w atmosferę i rozpadnie się jeszcze w tym roku.

Niepowodzenie zamyka zakład, który sama NASA uznawała za mało prawdopodobny. Agencja przyznała Katalystowi kontrakt na 30 mln dolarów niespełna rok temu, na budowę i wystrzelenie statku ratunkowego. NASA postawiła warunek: start musi nastąpić do tego lata, żeby Katalyst dotarł do Swift, zanim ten opadnie za nisko. Firma wyrobiła się w dziewięć miesięcy, relacjonuje Ars Technica, a takie tempo wymusiło kompromisy. Dwa z trzech kół reakcyjnych Linka zawiodły, silniki na zimny gaz zaczęły szwankować, więc jedynym sposobem odzyskania kontroli nad statkiem pędzącym blisko 5 mil na sekundę zostały silniki plazmowe.

Czym był Swift

To nie jest sentymentalna strata. Swift wykrywa i bada rozbłyski gamma, najpotężniejsze eksplozje we wszechświecie, wywoływane przez narodziny czarnych dziur i zderzenia gwiazd o ogromnej gęstości. Zestaw instrumentów pracujących w różnych zakresach widma i szybkie naprowadzanie pozwalały mu namierzać rozbłyski, które potem obserwowały inne teleskopy. Astronomowie korzystali z tej możliwości przez blisko 22 lata, znacznie dłużej niż przewidywał dwuletni okres projektowy.

Właśnie dlatego próba ratunku w ogóle się pojawiła. Swift nie ma własnych silników, które utrzymałyby orbitę. Według NBC News problemy zaczęły się w 2024 roku, w okresie wzmożonej aktywności Słońca: gwiazda nagrzewa atmosferę Ziemi, opór rośnie, a orbity spadają szybciej, niż zakładano. Obserwatorium wstrzymało pracę przed próbą zbliżenia. Scientific American podał, że skazany teleskop zostawi lukę w obserwacjach wysokoenergetycznych, której raczej nie da się szybko załatać.

Katalyst nie złomuje Linka. Firma zapowiedziała, że będzie dalej obsługiwać statek i może jeszcze zbliżyć się do Swift na tyle, by pokazać nawigację w bezpośredniej bliskości, przydatną przy przyszłym serwisowaniu satelitów. „Podjęliśmy to wyzwanie o wysokim ryzyku i wysokiej nagrodzie i jesteśmy dumni z kamieni milowych, które po drodze osiągnęliśmy” powiedział w oświadczeniu dyrektor generalny Ghonhee Lee. Administrator NASA Jared Isaacman stwierdził, że wynik „nie zmienia tego, dlaczego ta misja była warta próby”. Shawn Domagal-Goldman, dyrektor wydziału astrofizyki NASA, nazwał ją pierwszą tego rodzaju próbą, opracowaną w bezprecedensowym tempie wymuszonym przez aktywność Słońca.

Cichszy problem na Ziemi

Awaria Swifta to strata widoczna. Druga postępuje wolniej, a opisuje ją relacja NPR z 15 września z Centrum Lotów Kosmicznych Goddarda w Greenbelt w stanie Maryland. Inżynierowie mówią tam, że od listopada zeszłego roku wielokrotnie przenoszono ich z laboratoriów, czasem zaledwie miesiąc przed startem teleskopu Nancy Grace Roman, który poleciał pod koniec sierpnia.

NPR rozmawiała z siedmioma obecnymi i byłymi naukowcami oraz inżynierami Goddarda. Obecni pracownicy poprosili o anonimowość, bo obawiają się odwetu. Ich relacje są konkretne. Inżynierowie od napędu testowali paliwo Romana mniej czułym sprzętem, bo dokładniejsze narzędzia przepadły przy przeprowadzce, powiedziało dwóch z nich. Laboratorium łączności radiowej straciło niemal całe wyposażenie, w tym komorę antenową wartą, jak twierdzi jeden z inżynierów, 6 mln dolarów, zanim personel zdążył przetestować antenę do Romana. Zespół pracujący nad sondą DAVINCI na Wenus doznał opóźnienia w sierpniu, bo jego laboratorium i czystą halę opróżniono w listopadzie i nie dano zamiennika. Według inżyniera zwolnione pomieszczenia stały puste jeszcze w sierpniu.

Kierownictwo NASA powiedziało NPR, że przenosiny mają ciąć koszty i usuwać „marnotrawstwo i dublowanie”, zgodnie z opublikowanym planem głównym, i pozwolą centrum uniknąć dziesiątek milionów dolarów odroczonych remontów. Takie uzasadnienie zawierają dokumenty wewnętrzne, do których NPR dotarła. Kontrargument inżynierów nie dotyczy komfortu. Montaż statku kosmicznego wymaga specjalnych pomieszczeń i maszyn, a ich utrata dodaje opóźnień i ryzyka projektom wartym miliardy dolarów.

Jeden z inżynierów powiedział, że satelita GRITSS poleciał w lipcu, zanim był gotowy. Czegoś takiego nie widział przez ponad dekadę pracy w Goddardzie. Zespół nie zdążył przetestować łączności radiowej przed startem. „Jesteśmy w połowie ślepi, jeśli chodzi o diagnozowanie go” powiedział NPR naukowiec z projektu.

„To tylko dokłada mnóstwo ryzyka do i tak ryzykownego przedsięwzięcia” powiedział Jack Kiraly, szef działu rzecznictwa w Planetary Society. „Mówimy o inwestycji podatników potencjalnie wartej miliardy dolarów”.

Co łączy obie historie

Czytane razem, te dwa zdarzenia układają się we wzór, nie w zbieg okoliczności. Na orbicie ginie obserwatorium za 500 mln dolarów, bo ratunek był konieczny, a zbudowany w pośpiechu ratunek nie zadziałał. Na Ziemi inżynierowie mówią, że infrastruktura do budowy i testowania statków kosmicznych znika szybciej, niż da się ją odtworzyć.

Nikt z cytowanych w obu relacjach nie kwestionuje wartości podejmowania ryzyka. Isaacman broni próby ratunku Swifta tym, że NASA powinna działać szybko, gdy zysk to uzasadnia, a Lee z Katalysta przedstawia program jako wzorzec dla przyszłych zbliżeń i serwisowania. Domagal-Goldman stwierdził, że wnioski i tak będą cenne.

Niewygodne jest to, czego nie da się odzyskać. Następcy Swifta nie ma w budżecie, jego nauka kończy się na stałe wraz z wejściem w atmosferę, a sprzęt, który inżynierowie utracili w Goddardzie, nie wróci wraz ze zmianą polityki. Teleskop Roman dotarł na orbitę mimo tych warunków. Następny może nie dotrzeć.

Komentarze 0

Źródła

5
  1. 01NASA's Starling Mission Opens New Frontiers in Space NavigationEN
  2. 02NASA calls off rescue mission for its falling Swift space telescopeEN
  3. 03NASA mission to save its sinking space telescope failsEN
  4. 04NASA scientists say relocations put space missions at riskEN
  5. 05NASA calls off mission to rescue Swift gamma-ray observatoryEN

Wszystkie liczby i cytaty w tym tekście pochodzą z poniższych źródeł. Nie dopisujemy danych, których w źródłach nie ma.

Materiały zostały przygotowane przez zespół redakcyjny wspierane przez AI.

Renata Pawlak

Renata Pawlak

Nauka i zdrowie

Renata Pawlak zajmuje się w FLASH24 nauką i zdrowiem, opierając teksty na publikacjach recenzowanych, komunikatach instytucji i danych źródłowych, a nie na doniesieniach bez pokrycia. Przy każdej liczbie sprawdza metodologię badania, wielkość próby i jednostki, a wyniki porównuje z wcześniejszymi pracami na ten sam temat. Czeka na comiesięczne raporty GUS i NFZ, rozmawia z lekarzami oraz fizykami, a przed publikacją pyta autorów o ograniczenia ich wniosków. Prywatnie interesuje się fizyką materiałów i obserwuje niebo przez własny teleskop, co pomaga jej czytać prace z dziedzin ścisłych. Nie publikuje niczego, czego nie może potwierdzić w co najmniej dwóch niezależnych źródłach.

Redakcja →

Komentarze

0
  1. Brak komentarzy — bądź pierwszy.

Dodaj komentarz

Komentarze są widoczne publicznie. Nie publikujemy wulgaryzmów, spamu i treści reklamowych.