Teleskop Swift NASA ginie, akcja ratunkowa zawiodła, a Goddard traci ludzi
NASA i Katalyst Space Technologies porzuciły robotyczną akcję ratunkową Obserwatorium Neila Gehrelsa Swift. Teleskop gamma wart 500 mln dolarów spłonie w atmosferze jeszcze w tym roku, a naukowcy ostrzegają, że ta sama erozja instytucji zagraża misjom, które wciąż są na Ziemi.

Ratunku nie będzie. NASA i Katalyst Space Technologies poinformowały w środę, że „utrzymujące się problemy z kontrolą położenia” nie pozwolą satelicie Link przechwycić Obserwatorium Neila Gehrelsa Swift i podnieść go na wyższą orbitę. Informację podał Ars Technica 20 sierpnia. Swift, wysłany w kosmos w 2004 roku, wejdzie w atmosferę i rozpadnie się jeszcze w tym roku.
Niepowodzenie zamyka zakład, który sama NASA uznawała za mało prawdopodobny. Agencja przyznała Katalystowi kontrakt na 30 mln dolarów niespełna rok temu, na budowę i wystrzelenie statku ratunkowego. NASA postawiła warunek: start musi nastąpić do tego lata, żeby Katalyst dotarł do Swift, zanim ten opadnie za nisko. Firma wyrobiła się w dziewięć miesięcy, relacjonuje Ars Technica, a takie tempo wymusiło kompromisy. Dwa z trzech kół reakcyjnych Linka zawiodły, silniki na zimny gaz zaczęły szwankować, więc jedynym sposobem odzyskania kontroli nad statkiem pędzącym blisko 5 mil na sekundę zostały silniki plazmowe.
Czym był Swift
To nie jest sentymentalna strata. Swift wykrywa i bada rozbłyski gamma, najpotężniejsze eksplozje we wszechświecie, wywoływane przez narodziny czarnych dziur i zderzenia gwiazd o ogromnej gęstości. Zestaw instrumentów pracujących w różnych zakresach widma i szybkie naprowadzanie pozwalały mu namierzać rozbłyski, które potem obserwowały inne teleskopy. Astronomowie korzystali z tej możliwości przez blisko 22 lata, znacznie dłużej niż przewidywał dwuletni okres projektowy.
Właśnie dlatego próba ratunku w ogóle się pojawiła. Swift nie ma własnych silników, które utrzymałyby orbitę. Według NBC News problemy zaczęły się w 2024 roku, w okresie wzmożonej aktywności Słońca: gwiazda nagrzewa atmosferę Ziemi, opór rośnie, a orbity spadają szybciej, niż zakładano. Obserwatorium wstrzymało pracę przed próbą zbliżenia. Scientific American podał, że skazany teleskop zostawi lukę w obserwacjach wysokoenergetycznych, której raczej nie da się szybko załatać.
Katalyst nie złomuje Linka. Firma zapowiedziała, że będzie dalej obsługiwać statek i może jeszcze zbliżyć się do Swift na tyle, by pokazać nawigację w bezpośredniej bliskości, przydatną przy przyszłym serwisowaniu satelitów. „Podjęliśmy to wyzwanie o wysokim ryzyku i wysokiej nagrodzie i jesteśmy dumni z kamieni milowych, które po drodze osiągnęliśmy” powiedział w oświadczeniu dyrektor generalny Ghonhee Lee. Administrator NASA Jared Isaacman stwierdził, że wynik „nie zmienia tego, dlaczego ta misja była warta próby”. Shawn Domagal-Goldman, dyrektor wydziału astrofizyki NASA, nazwał ją pierwszą tego rodzaju próbą, opracowaną w bezprecedensowym tempie wymuszonym przez aktywność Słońca.
Cichszy problem na Ziemi
Awaria Swifta to strata widoczna. Druga postępuje wolniej, a opisuje ją relacja NPR z 15 września z Centrum Lotów Kosmicznych Goddarda w Greenbelt w stanie Maryland. Inżynierowie mówią tam, że od listopada zeszłego roku wielokrotnie przenoszono ich z laboratoriów, czasem zaledwie miesiąc przed startem teleskopu Nancy Grace Roman, który poleciał pod koniec sierpnia.
NPR rozmawiała z siedmioma obecnymi i byłymi naukowcami oraz inżynierami Goddarda. Obecni pracownicy poprosili o anonimowość, bo obawiają się odwetu. Ich relacje są konkretne. Inżynierowie od napędu testowali paliwo Romana mniej czułym sprzętem, bo dokładniejsze narzędzia przepadły przy przeprowadzce, powiedziało dwóch z nich. Laboratorium łączności radiowej straciło niemal całe wyposażenie, w tym komorę antenową wartą, jak twierdzi jeden z inżynierów, 6 mln dolarów, zanim personel zdążył przetestować antenę do Romana. Zespół pracujący nad sondą DAVINCI na Wenus doznał opóźnienia w sierpniu, bo jego laboratorium i czystą halę opróżniono w listopadzie i nie dano zamiennika. Według inżyniera zwolnione pomieszczenia stały puste jeszcze w sierpniu.
Kierownictwo NASA powiedziało NPR, że przenosiny mają ciąć koszty i usuwać „marnotrawstwo i dublowanie”, zgodnie z opublikowanym planem głównym, i pozwolą centrum uniknąć dziesiątek milionów dolarów odroczonych remontów. Takie uzasadnienie zawierają dokumenty wewnętrzne, do których NPR dotarła. Kontrargument inżynierów nie dotyczy komfortu. Montaż statku kosmicznego wymaga specjalnych pomieszczeń i maszyn, a ich utrata dodaje opóźnień i ryzyka projektom wartym miliardy dolarów.
Jeden z inżynierów powiedział, że satelita GRITSS poleciał w lipcu, zanim był gotowy. Czegoś takiego nie widział przez ponad dekadę pracy w Goddardzie. Zespół nie zdążył przetestować łączności radiowej przed startem. „Jesteśmy w połowie ślepi, jeśli chodzi o diagnozowanie go” powiedział NPR naukowiec z projektu.
„To tylko dokłada mnóstwo ryzyka do i tak ryzykownego przedsięwzięcia” powiedział Jack Kiraly, szef działu rzecznictwa w Planetary Society. „Mówimy o inwestycji podatników potencjalnie wartej miliardy dolarów”.
Co łączy obie historie
Czytane razem, te dwa zdarzenia układają się we wzór, nie w zbieg okoliczności. Na orbicie ginie obserwatorium za 500 mln dolarów, bo ratunek był konieczny, a zbudowany w pośpiechu ratunek nie zadziałał. Na Ziemi inżynierowie mówią, że infrastruktura do budowy i testowania statków kosmicznych znika szybciej, niż da się ją odtworzyć.
Nikt z cytowanych w obu relacjach nie kwestionuje wartości podejmowania ryzyka. Isaacman broni próby ratunku Swifta tym, że NASA powinna działać szybko, gdy zysk to uzasadnia, a Lee z Katalysta przedstawia program jako wzorzec dla przyszłych zbliżeń i serwisowania. Domagal-Goldman stwierdził, że wnioski i tak będą cenne.
Niewygodne jest to, czego nie da się odzyskać. Następcy Swifta nie ma w budżecie, jego nauka kończy się na stałe wraz z wejściem w atmosferę, a sprzęt, który inżynierowie utracili w Goddardzie, nie wróci wraz ze zmianą polityki. Teleskop Roman dotarł na orbitę mimo tych warunków. Następny może nie dotrzeć.
Źródła
5- 01NASA's Starling Mission Opens New Frontiers in Space NavigationEN
- 02NASA calls off rescue mission for its falling Swift space telescopeEN
- 03NASA mission to save its sinking space telescope failsEN
- 04NASA scientists say relocations put space missions at riskEN
- 05NASA calls off mission to rescue Swift gamma-ray observatoryEN
Wszystkie liczby i cytaty w tym tekście pochodzą z poniższych źródeł. Nie dopisujemy danych, których w źródłach nie ma.
Materiały zostały przygotowane przez zespół redakcyjny wspierane przez AI.
Komentarze
0- Brak komentarzy — bądź pierwszy.