Prywatna fuzja stawia trzy rekordy, gdy koszty ITER rosną

Helion Energy ogłosiła 13 lutego 2026, że jej prototyp Polaris siódmej generacji stał się pierwszą prywatną maszyną do fuzji, która zademonstrowała mierzalną reakcję fuzji deuterowo-trytowej i osiągnęła temperaturę plazmy 150 000 000 stopni Celsjusza. Firma z Everett w stanie Waszyngton stwierdziła, że wynik pobił jej własny rekord branżowy wynoszący 100 000 000 stopni Celsjusza, ustanowiony przez urządzenie Trenta szóstej generacji.

W tym ogłoszeniu warto rozdzielić dwie rzeczy. Kamień milowy w temperaturze to liczba nagłówkowa. Zmiana paliwa ma większe znaczenie. Według firmy Polaris stała się pierwszym i obecnie jedynym prywatnym urządzeniem do fuzji używającym paliwa D-T. Helion była też pierwszą firmą, która otrzymała zgodę regulacyjną na posiadanie i użycie trytu do demonstracji produkcji energii z fuzji. Helion twierdzi, że kampania D-T to jeden krok w programie testów Polaris, nie ostateczny cel. Działania komercyjne planowane są na bazie deuteru i helu-3. Firma nie podała, kiedy ta kampania się zakończy ani ile wystrzałów przeprowadzono dotychczas.

"To ekscytujące, że widzimy dowody fuzji D-T i temperatury przekraczające 13 keV, czyli 150 000 000 stopni Celsjusza" - powiedział Ryan McBride, ekspert od fuzji o ograniczeniu bezwładności i mocy impulsowej, w komunikacie Helion.

Pozostali cytowani w komunikacie to Jean Paul Allain, zastępca dyrektora ds. nauk o fuzji w Biurze Nauki Departamentu Energii, oraz Alan Hoffman, weteran badań nad konfiguracją odwróconego pola, które rozpoczęły się w Los Alamos i przeniosły do Uniwersytetu Waszyngtonu. Żaden z nich nie podaje niezależnych pomiarów. Wszyscy są cytowani w komunikacie firmy.

Realta konwertuje energię plazmy bezpośrednio na prąd

Realta Fusion stwierdziła, że 19 czerwca 2026 zademonstrowała bezpośrednią konwersję energii kinetycznej plazmy na elektryczność, pracując z Uniwersytetem Wisconsin-Madison nad prototypowym urządzeniem WHAM. Firma opisuje konwerter jako jednostkę jednostopniową z trzema zsynchronizowanymi siatkami: zaziemioną siatką, siatką odpychającą elektrony i siatką kolektora jonów, zainstalowaną w miejscu centralnego dysku w zespole pierścieniowego końca WHAM.

Liczby są tu skromne, a Realta jest w tej kwestii wyrazista. Zespół pobierał kilka amperów przy około 100 woltach, co wystarczyło do zapalenia kilku żarówek. Realta stanowczo oświadcza, że nie jest to demonstracja produkcji netto elektryczności ani dużoskalowej konwersji mocy fuzji. Ponieważ WHAM działa wyłącznie na deuterze, większość skonwertowanej energii pochodziła z mocy wejściowej dostarczanej przez system, a nie z reakcji fuzji. Oświadczone plany Realty obejmują skalowanie konwertera do wielokilowatowej, a ostatecznie wielomegawatowej wydajności.

Argument fizyczny jest ciekawą częścią tej historii. Lustra magnetyczne nieszczelne, a Realta chce traktować to jako funkcję. Ładunki elektryczne opuszczające stożek strat mogą być spowalniane przez potencjał elektrostatyczny i zamieniane w prąd, omijając część strat w cyklu termicznym. Firma szacuje, że przy naukowym zysku 5 w plazmie D-T moc alfa równałaby się mocy wejściowej potrzebnej do utrzymania plazmy w ruchu.

Thea pozyskuje 100 mln dolarów i szuka lokalizacji dla Eos

Thea Energy ogłosiła 27 maja 2026 rundę finansowania typu Series B w wysokości 100 mln dolarów, prowadzoną przez US Innovative Technology Fund Thomasa Tulla, z udziałem General Innovation Capital Partners, Linse Capital oraz dłuższej listy inwestorów. Firma z Kearny w New Jersey komercjalizuje stellarator, zagiętą konstrukcję uwięzienia magnetycznego, którą wyodrębniła z Uniwersytetu Princeton i Laboratorium Fizyki Plazmy Princeton w 2022 roku.

Thea twierdzi, że pieniądze rozbudują produkcję magnesów, w tym drugą zakładę w północnym New Jersey, oraz sfinansują lokalizację i budowę Eos, dużego zintegrowanego stellaratora. Firma oczekuje, że w tym roku wybierze lokalizację i podwoi liczbę pracowników. Prowadzi również rozmowy z ponad dwunastoma odbiorcami, hyperscalerami i spółkami energetycznymi. Oświadczyła też, że była pierwszym beneficjentem, który otrzymał certyfikat Departamentu Energii dla kamienia milowego projektu przedkoncepcyjnego Helios.

Naprzeciwko tego wszystkiego ITER pozostaje referencją skali. CNET raportowało 26 maja 2026, że międzynarodowy projekt na południu Francji ma szacowany koszt 22 000 000 000 dolarów. Pęknięcia w rurach osłon termicznych odkryte w 2020 roku, wraz z odkształceniami spawalniczymi i zakłóceniami związanymi z pandemią, przesunęły harmonogram o lata i dodały 5 000 000 000 dolarów kosztów napraw. Liczba państw członkowskich przekracza 30. Laban Coblentz, główny doradca strategiczny ITER, opisał współpracę Chin, Rosji, USA, Europy, Korei, Indii i Japonii jako "albo geniusz, albo szaleństwo".

Czytane razem, te dwa tory wykonują różne zadania. ITER buduje wspólną fizykę i łączy dostawców publicznie. Prywatne firmy gonią za harmonogramem, a twierdzenia, które publikują, są ich własne.