Przewaga kwantowa bez tajemnic: jak Google i IBM ścigali się o sporny kamień milowy
Procesor Sycamore firmy Google próbkował obwód kwantowy przez około 200 sekund. Firma twierdzi, że najnowocześniejszy superkomputer potrzebowałby na to zadanie mniej więcej 10 000 lat. Ogłoszenie, opublikowane po przedwczesnym wycieku, zrobiło z terminu "przewaga kwantowa" najbardziej dyskutowane pojęcie w informatyce.

Google twierdzi, że osiągnął "przewagę kwantową". To zdanie padło w pracy naukowej i jest jak dotąd najpoważniejszym sygnałem, że komputery kwantowe potrafią pokonać maszyny klasyczne w konkretnym zadaniu. Fortune poinformował o tym 20 września 2019 roku. Eksperyment nie był przełomem o ogólnym zastosowaniu. Był pokazem, i to wąskim, ale takim, który od lat zapowiadano.
Liczby opowiadają całą historię. Procesor Google, nazwany Sycamore, zawierał 53 kubity. Zespół zrezygnował z wcześniej zaprojektowanego układu o 72 kubitach, Bristlecone. W eksperymencie maszyna kwantowa próbkowała losowo generowane liczby, powstające w wyspecjalizowanym scenariuszu z udziałem zjawisk kwantowych. Badacze podali, że procesor potrzebował około 200 sekund na milionowe próbkowanie jednego wystąpienia obwodu kwantowego. Ich zdaniem najnowocześniejszy superkomputer potrzebowałby na równoważne zadanie około 10 000 lat. To samo doświadczenie na serwerze Google Cloud zajęłoby według szacunków badaczy 50 bilionów godzin.
Praca, która wyciekła przed recenzją
Fortune zdobył kopię pracy, którą wcześniej w tym tygodniu umieszczono na NASA.gov, po czym ją usunięto. Jako pierwszy napisał o tym Financial Times. Rzecznik Google odmówił potwierdzenia autentyczności pracy i jej wyników. NASA nie odpowiedziała od razu na prośbę o komentarz.
Osoba z Google znająca sprawę zasugerowała, że NASA przypadkiem opublikowała pracę za wcześnie, zanim twierdzenia zespołu przeszły dokładną recenzję naukową. Taki proces może potrwać od kilku tygodni do kilku miesięcy. Ten szczegół ma znaczenie. Gdy historia trafiła do mediów, opinia publiczna zobaczyła kamień milowy, zanim naukowcy skończyli go sprawdzać.
"Przyspieszenie kwantowe jest osiągalne w rzeczywistym systemie i nie wykluczają go żadne ukryte prawa fizyki" - napisali badacze z Google.
Praca przewidywała też, że moc obliczeń kwantowych będzie "rosnąć w tempie podwójnie wykładniczym", szybszym nawet niż tempo wykładnicze opisane przez prawo Moore'a. To obserwacja, według której tradycyjna moc obliczeniowa podwaja się mniej więcej co dwa lata. Badacze napisali, że procesory kwantowe oparte na nadprzewodzących kubitach potrafią już wykonywać obliczenia poza zasięgiem najszybszych dostępnych dziś superkomputerów klasycznych. "Zgodnie z naszą wiedzą ten eksperyment to pierwsze obliczenie, które można wykonać wyłącznie na procesorze kwantowym" - stwierdzili.
Droga do 53 kubitów
Ten kamień milowy nie wziął się znikąd. W kwietniu 2017 roku MIT Technology Review doniósł, że John Martinis, który kierował grupą badawczą Google ds. kwantów, dał sobie zaledwie kilka miesięcy na osiągnięcie przełomu w historii informatyki. Do końca tego roku jego zespół miał według zapowiedzi zbudować urządzenie, które osiągnie przewagę kwantową. Jednym z powodów pewności siebie był nowy chip z sześcioma kubitami ułożonymi w konfiguracji dwa na trzy. Martinis mówił, że pokazał on, iż technologia wciąż działa, gdy kubity leżą obok siebie. Chip sześciokubitowy testował też metodę produkcji, w której kubity i konwencjonalne okablowanie sterujące powstają na osobnych układach, a potem są łączone metodą bump bonding.
W tamtym czasie Google opublikował wyniki chipa z dziewięcioma kubitami ustawionymi w linii. Martinis zapowiadał, że do eksperymentu z przewagą będzie potrzebował siatki 49 kubitów, a projekty urządzeń z 30 do 50 kubitów były już w toku. Mówił o tej pracy na konferencji IEEE TechIgnite w Burlingame w Kalifornii, ale grupa nie ujawniła jeszcze oficjalnie szczegółów technicznych.
Google nie był sam. W wyścigu o procesory kwantowe brali udział Intel, Microsoft i IBM, a także startupy. Simon Gustavsson, główny badacz w grupie zajmującej się komputerami kwantowymi na MIT, powiedział MIT Technology Review, że Google jest jednym z liderów. "Google i IBM wypadają dość podobnie" - ocenił. Chris Monroe, profesor Uniwersytetu Maryland i współzałożyciel startupu IonQ, nazwał eksperyment z przewagą "kamieniem milowym nauki". "Potem i tak trzeba wymyślić, jak zrobić to bardziej skalowalnym i programowalnym" - dodał.
Kontra IBM-a
IBM miał własne ogłoszenie. 10 listopada 2017 roku Associated Press poinformował, że naukowcy z IBM zbudowali i zmierzyli prototyp procesora z 50 kubitami. Dario Gil, który kierował działem badań IBM nad komputerami kwantowymi i sztuczną inteligencją, powiedział, że to pierwszy raz, gdy jakakolwiek firma zbudowała komputer kwantowy w tej skali. Seth Lloyd, profesor inżynierii mechanicznej na MIT, niezwiązany z badaniami IBM, ocenił, że IBM ma prawdopodobnie jeszcze usterki do usunięcia, ale ogłoszenie 50 kubitów było oznaką istotnego postępu.
W marcu 2019 roku IBM mówił już o innym wskaźniku. ZDNET podał, że IBM przedstawi swój najwyższy dotychczas Quantum Volume na marcowym spotkaniu American Physical Society. Quantum Volume to miara wydajności, która uwzględnia liczbę kubitów, łączność i czas koherencji, a także błędy bramek i pomiarów, przesłuchy między urządzeniami oraz efektywność kompilatora oprogramowania obwodów. IBM podał, że jego Q System One z procesorem 20-kubitowym osiągnął Quantum Volume 16, dwa razy więcej niż ówczesny IBM Q, który miał Quantum Volume 8. Firma dodała, że Q System One ma jedne z najniższych zmierzonych przez nią wskaźników błędów.
IBM twierdził, że Quantum Volume musi się podwajać co roku, aby w ciągu następnej dekady dojść do Quantum Advantage, czyli momentu, w którym aplikacje kwantowe dają istotną przewagę nad komputerami klasycznymi. Od 2017 roku IBM podwajał moc swoich komputerów kwantowych co roku. W 2016 roku udostępnił swoją technologię kwantową przez usługę chmurową.
Czego ten kamień milowy nie oznacza
Sceptycy byli gotowi. Dario Gil, szef IBM Research, odradzał używanie przewagi kwantowej jako miary postępu w tej dziedzinie. "Eksperyment i termin 'przewaga' zostaną źle zrozumiane przez niemal wszystkich" - powiedział Fortune. Gil opisał eksperyment jako wysoce szczególny "eksperyment laboratoryjny", który "nie ma praktycznych zastosowań". Dodał: "Komputery kwantowe nigdy nie zapanują 'supreme' nad klasycznymi, będą raczej działać z nimi w porozumieniu, bo każde mają swoje mocne strony".
Jim Clarke, dyrektor ds. sprzętu kwantowego w Intel Labs, nazwał doniesienie Google "znaczącym słupkiem milowym". Powiedział, że komercyjnie opłacalny komputer kwantowy będzie wymagał wielu postępów badawczych i rozwojowych, zanim stanie się rzeczywistością. "Choć rozwój wciąż jest na pierwszym kilometrze tego maratonu, mocno wierzymy w potencjał tej technologii" - dodał Clarke.
Samo Google ostrożnie ujęło wynik. W poście na blogu z 23 października 2019 roku, po tym jak Nature opublikowało pracę w numerze na 150-lecie pisma, firma napisała, że kamień milowy to moment "hello world", na który czekała, ale minie wiele lat, zanim uda się wdrożyć szerszy zestaw rzeczywistych zastosowań. W poście opisano 13-letni wysiłek, który zaczął się w 2006 roku, gdy naukowiec Google Hartmut Neven zaczął badać, jak obliczenia kwantowe mogą przyspieszyć uczenie maszynowe. John Martinis i jego zespół z University of California w Santa Barbara dołączyli w 2014 roku. Dwa lata później Sergio Boixo opublikował pracę, która skupiła wysiłki wokół dobrze zdefiniowanego zadania obliczeniowego przewagi kwantowej.
Google przyznał też ograniczenia. Komputery kwantowe są podatne na błędy, ale eksperyment pokazał zdolność do wykonania obliczenia z wystarczająco małą liczbą błędów i w wystarczająco dużej skali, by pobić komputer klasyczny. W poście porównano ten moment do zbudowania pierwszej rakiety, która opuściła ziemską grawitację i dotknęła granicy kosmosu. Wtedy niektórzy pytali, po co lecieć w kosmos, skoro nigdzie użytecznym się nie dotrze.
To porównanie jest uczciwe. Przewaga kwantowa była wzorcem, nie produktem. Pokazała, że procesor kwantowy potrafi zrobić coś, czego nie potrafi maszyna klasyczna, w jednym starannie wybranym problemie. Użyteczna praca, taka która mogłaby lepiej projektować baterie albo tańsze nawozy, pozostaje odległa o lata, zdaniem zarówno Google, jak i jego krytyków. Spór, który się potem wywiązał, dotyczył mniej tego, czy eksperyment zadziałał, a bardziej tego, co robiło w nagłówku słowo "supremacja".
Źródła
5- 01Google's New Chip Is a Stepping Stone to Quantum Computing SupremacyEN
- 02IBM says it's reached milestone in quantum computingEN
- 03IBM hits quantum computing milestone, may see 'Quantum Advantage' in 2020sEN
- 04Google Claims 'Quantum Supremacy,' Marking a Major Milestone in ComputingEN
- 05What our quantum computing milestone meansEN
Wszystkie liczby i cytaty w tym tekście pochodzą z poniższych źródeł. Nie dopisujemy danych, których w źródłach nie ma.
Materiały zostały przygotowane przez zespół redakcyjny wspierane przez AI.
Komentarze
0- Brak komentarzy — bądź pierwszy.