Zakażenia i oddychanie zdominowały tydzień nauki o zdrowiu

Zakażenia odpowiadały za szacunkowo 2 300 000 nowych przypadków raka na świecie w 2024 roku, czyli 12 procent globalnej liczby. Tak wynika z pracy opublikowanej 28 września w "The Lancet Oncology", o której CBC News napisało 29 września. To mniej więcej jeden przypadek na osiem. Wynik jest oszacowaniem modelowym, nie rejestrowym. Autorzy dopasowali znane czynniki rakotwórcze do globalnych baz zachorowalności, zamiast śledzić pojedynczych pacjentów.

Główne liczby są nierówne.

Helicobacter pylori, bakteria powiązana z rakiem żołądka, odpowiadała za 760 000 przypadków, głównie w Azji Wschodniej. Wirus brodawczaka ludzkiego był tuż za nią z blisko 750 000 przypadków, z wysokimi wskaźnikami w Afryce Subsaharyjskiej. Wirusy zapalenia wątroby typu B i C razem odpowiadały za znaczną część nowotworów wątroby. Praca rozszerza listę zakażeń uznawanych za rakotwórcze o 16. Wśród nowych są HIV, powiązany z rakiem szyjki macicy, oraz poliomawirus komórek Merkla, rzadki wirus związany z agresywnym nowotworem skóry. Wirus Epsteina-Barr odpowiadał za około 260 000 przypadków na świecie w 2024 roku, obejmujących raka nosogardzieli, część raków żołądka i chłoniaka Hodgkina.

Szesnaście nowych czynników na liście

Gary Clifford, epidemiolog nowotworów w Międzynarodowej Agencji Badań nad Rakiem i współautor pracy, powiedział CBC, że zmiana odzwierciedla nagromadzone dowody, a nie pojawienie się nowego patogenu. "W tym czasie zidentyfikowano nowe czynniki zakaźne jako rakotwórcze, a nawet w przypadku czynników, które znaliśmy wcześniej, dowody na liczbę różnych nowotworów, które mogą wywoływać, się zwiększyły" - powiedział. Dodał, że wirus Epsteina-Barr odpowiada za "całkiem duże obciążenie rakiem", którego nie uwzględniano we wcześniejszych szacunkach.

Geografia wciąż decyduje o wynikach bardziej niż biologia. Kraje o wysokich dochodach z długoletnimi programami przesiewowymi i szczepieniami mają mniejszy udział w obciążeniu, a kraje o niższych i średnich zasobach nie. W Ameryce Północnej H. pylori i HPV pozostają najczęstszymi źródłami zakaźnymi. W Kanadzie badanie z 2019 roku prowadzone przez epidemiolog Karenę Volesky, gdy pracowała na McGill University, oszacowało udział nowotworów przypisywanych zakażeniom na cztery procent.

Oddychanie i czas reakcji

Osobne badanie z Northwestern University, opublikowane 29 września w czasopiśmie iScience, wykazało, że czas reakcji jest mierzalnie krótszy przy wydechu niż przy wdechu, średnio o 41 milisekund. Odpowiedzi w pauzach między oddechami były także szybsze niż przy wdechu, o 21 milisekund.

To niewielki efekt. Zmierzono go u 35 osób w wieku od 18 do 33 lat, które naciskały spację, gdy czerwony kwadrat zmieniał się na żółty. To także pierwszy eksperyment, w którym zmierzono czas reakcji we wszystkich fazach oddychania, łącznie z pauzami. Starszy autor Ken Paller powiedział, że mechanizm nie jest ustalony: "Nie wiemy jeszcze dokładnie, jak są powiązane, ale podejrzewamy wydajność neurofizjologiczną, bo inne badania pokazały, że różne oscylacje mózgu są zsynchronizowane z rytmem oddychania" - powiedział.

Żadne z badań nie wykorzystywało urządzenia noszonego, choć oba mieszczą się w obszarze, w którym czujniki konsumenckie rozwijają się szybko. Praca o oddychaniu używała czujnika przepływu powietrza pod nozdrzami, nie zegarka. Szacunki dotyczące raka pochodzą z modelowania epidemiologicznego.

Gdzie użycie AI pozostaje nieujawnione

Po stronie zawodowej badanie opisane przez Nieman Journalism Lab 28 września objęło ankietą 1 138 naukowców zajmujących się komunikacją w 77 krajach. Blisko 70 procent z nich używało generatywnej AI do co najmniej jednego zadania badawczego, choć większość uważała to za niestosowne w przypadku większości zadań. Autorzy opisują wynikające z tego napięcie jako "wstyd związany z AI" i apelują o normy sprzyjające ujawnianiu zamiast zakazów.