Przejdź do treści
Czas na świecieEU--:--UK--:--USA--:--CN--:--PLDEFRIT中文EN

portal o AI i technologiiwydarzenia · analizy · wywiady · tło techniczne

Szukaj
NA ŻYWO
›

Jak chińska polityka technologiczna zamieniła kontrolę eksportu w broń w łańcuchu dostaw

Chiny produkują dziś około 90 procent światowych baterii, a ich eksport aut elektrycznych dotarł do Australii w czerwcu na jednym statku wiozącym 5000 samochodów. Oto jak Pekin zbudował tę pozycję i co robi w tej sprawie Waszyngton.

ŚwiatWyjaśnienieEwa NowickaOpublikowano: 27 września 20268 min czytaniaŹródła 5
Jak chińska polityka technologiczna zamieniła kontrolę eksportu w broń w łańcuchu dostaw

Dwa wydarzenia dzieli sześć tygodni i razem zakreślają ramy wyścigu technologicznego między Waszyngtonem a Pekinem. W czerwcu statek masowy BYD Zhengzhou, zbudowany specjalnie do przewozu ładunków i napędzany LNG, przybił w pierwszym rejsie do Australii w porcie Melbourne. Wiózł 5000 nowych samochodów elektrycznych. RNZ przedrukowało analizę Iana Verrendera, głównego korespondenta biznesowego ABC News. Nazwał ją największą pojedynczą dostawą aut elektrycznych, jaka kiedykolwiek trafiła do Australii.

Pod koniec sierpnia 2026 roku administracja Trumpa ogłosiła stan wyjątkowy. Rozporządzenie w praktyce zakazuje chińskich baterii w systemach magazynowania energii na skalę sieciową, informował 10 września MIT Technology Review. Zakazuje instalowania „całego zagranicznego sprzętu elektroenergetycznego systemów elektroenergetycznych”, który stwarza zagrożenie dla bezpieczeństwa narodowego. Dokument wymienia systemy magazynowania energii w bateriach, falowniki i transformatory.

Ta sama technologia. Dwie bardzo różne odpowiedzi.

Co Chiny faktycznie zbudowały

Chińska pozycja nie powstała z dnia na dzień. Nie była też wyłącznie osiągnięciem sektora prywatnego. Według analizy RNZ Pekin opracował strategiczną politykę wobec samochodów elektrycznych już w 2000 roku. W 2009 roku wpompował w ten projekt gotówkę i zachęty finansowe. Skłonił też firmy bateryjne, takie jak BYD, do wejścia do produkcji samochodów. Motywy były dwa: ograniczyć zależność Chin od importowanej ropy, która czyniła kraj zależnym od obcych mocarstw, i zmniejszyć zanieczyszczenie.

Równolegle do nacisku na pojazdy Chiny prowadziły drugą strategię. Postawiły na dominację w rafinacji i produkcji metali przemysłowych. Tekst RNZ zauważa, że poza stalą Chiny dominują w minerałach niezbędnych do produkcji baterii. Chodzi o lit, kobalt, mangan i grafit. Wytwarzają też niemal całą światową produkcję anod i katod. Korea Południowa postawiła na droższą chemię baterii niklowo-manganowo-kobaltowych. Chiny wybrały tańszą wersję litowo-żelazowo-fosforanową. Jak podaje RNZ, Chiny odpowiadają obecnie za 90 procent światowej produkcji baterii.

Ta liczba znaczy więcej niż premiera jakiegokolwiek pojedynczego modelu. Nawet gdy firma spoza Chin zaprojektuje konkurencyjny produkt, ogniwo w środku często pochodzi z Chin. Z Chin pochodzą też przetworzone minerały i moce rafinacyjne, które je wytworzyły.

Australijski przypadek testowy

Australia działa jak lakmusowy papierek dla światowego przemysłu samochodowego. Nie ma własnej branży motoryzacyjnej od czasu, gdy upadła dekadę temu. Ma też niewiele barier handlowych, więc dobrze pokazuje gust konsumentów. A ten gust zmienił się szybko.

W pierwszej połowie 2026 roku sprzedaż spadła każdemu dużemu japońskiemu producentowi poza Hondą, podaje RNZ. Mazda straciła 17 procent w porównaniu z tym samym okresem rok wcześniej. Toyota zanotowała spadek o 21 procent, Subaru i Mitsubishi po 25 procent, a Nissan o 32 procent. Każdy chiński dostawca z kolei zanotował spektakularne wzrosty, liczone od dużo mniejszej bazy, co zawyża procenty. Sprzedaż BYD skoczyła o 124 procent, Chery o 77 procent, a Geely o 495 procent.

„Kosztuje około 40 000 dolarów. Jest cichy, wygodny, dobrze się prowadzi i ma mnóstwo technologii” – mówił Riz Akhtar, założyciel grupy badawczej carloop, o własnym chińskim aucie elektrycznym. Powiedział RNZ, że równoważny pojazd japoński lub europejski byłby ponad 25 procent droższy. Dodał: „Konsumenci nie są głupi. Nie będą wydawać pieniędzy, których nie muszą wydawać”.

W zeszłym miesiącu prawie jedna czwarta wszystkich samochodów sprzedanych w Australii była w pełni elektryczna. Rok wcześniej było to zaledwie 7 procent. Dolicz hybrydy i auta elektryczne idą łeb w łeb z samochodami benzynowymi i dieslami. Wiceprezes Toyoty Koji Sato wezwał japońskich producentów do ściślejszej współpracy. Chodzi o usprawnienie produkcji i obniżenie kosztów. Na dorocznym spotkaniu z dostawcami w marcu powiedział: „Jeśli nic się nie zmieni, nie przetrwamy”.

W Europie szef Volkswagena Oliver Blume zapowiedział zwolnienia sięgające 100 000 pracowników, podaje RNZ. Firma przez lata zaniedbywała technologię. Kurs akcji VW spadł o połowę od czasu, gdy cztery lata temu odwołano jego poprzednika. Presję wywarły cła Donalda Trumpa i szybki marsz Chin ku dominacji w branży motoryzacyjnej.

Front AI i podział, który wywołał

Baterie i auta elektryczne to dojrzały front tej rywalizacji. Sztuczna inteligencja to ten czynny. Iskrą był Kimi, darmowy model open source, który chińska firma Moonshot wypuściła w lipcu 2026 roku. Według MIT Technology Review zdaje się dorównywać inteligencji modeli OpenAI i Anthropic.

Reakcja w Waszyngtonie nie była jedną odpowiedzią, lecz publiczną kłótnią. David Sacks, do marca „car” Trumpa ds. AI i kryptowalut, nazwał modele Anthropic „zobotomizowanymi” i „woke”. Skrytykował czołowe firmy AI, które „chcą, żeby rząd wyeliminował ich konkurencję open source”. Emil Michael, wysoki urzędnik Pentagonu, nazwał nowego szefa działu strategic futures w OpenAI „najwyższym wiejskim idiotą”. Dean Ball, były doradca Trumpa ds. AI, obecnie pracujący dla OpenAI, skrytykował nowy proces przeglądu w Białym Domu, który sprawdza bezpieczeństwo modeli AI przed publikacją, jako „faktyczny reżim licencyjny dla frontier AI”.

Linia podziału biegnie tam, gdzie trzeba rozstrzygnąć, czy tanie chińskie modele open-weight są zagrożeniem do zablokowania, czy krachem cenowym, który warto powitać. Producenci chipów widzą szanse przychodowe w rosnącym użyciu AI. Firmy technologiczne zaniepokojone dominacją OpenAI i Anthropic skłaniają się ku otwartości. Anthropic i OpenAI, pod presją zysków ze strony darmowych alternatyw, twierdzą, że modele chińskie niosą ryzyko dla bezpieczeństwa. Guardian podał 1 sierpnia, że sekretarz skarbu Scott Bessent zasugerował, iż USA mogą nałożyć sankcje na chińskie firmy AI za domniemaną kradzież własności intelektualnej. Sekretarz handlu Howard Lutnick dostał listy od założycieli startupów z prośbą, by nie odcinał dostępu do otwartych modeli. Microsoft, Nvidia, Palantir i Meta opublikowały list wzywający ustawodawców do powstrzymania się od ograniczania otwartych modeli. Prezes Nvidii Jensen Huang pojechał na Kapitol lobbować na ich rzecz.

Stanowisko samego Trumpa, cytowane przez Guardiana, było ostrożne w obie strony: „Musimy uważać w obie strony. Nie chcemy ich ograniczać, gdy nagle okaże się, że przegrywamy z Chinami”. Dodał: „Znam wielu z tych ludzi. Nie chcę ograniczać ich w robieniu świetnej roboty”.

Spór o standardy, którego nikt nie transmituje

Mniej widoczny niż premiery modeli jest wolniejszy spór o standardy techniczne i prawne. Chińska polityka jest tu najbardziej przemyślana. Na łamach The Conversation ekspert od Chin i badacz open source opisuje, jak chiński rząd uczynił rozwój open source częścią krajowej strategii technologicznej. Wspiera krajowe platformy, takie jak kierowana przez państwo fundacja OpenAtom i Gitee, chiński odpowiednik GitHuba.

Konkret widać w szczegółach licencji. Duże chińskie modele AI, takie jak Qwen, DeepSeek, Kimi i GLM, są na ogół open-weight, a nie open source. To znaczy, że oprogramowanie modelu i jego finalne parametry są dostępne, ale dane treningowe i metodologia już nie. Licencja Kimi K3 od Moonshot wymaga, by licencjobiorcy przekraczający określone progi przychodu lub liczby użytkowników „wyraźnie” eksponowali nazwę modelu Kimi. Licencja społecznościowa MiniMax M3 wymienia zastosowania zakazane przez „obowiązujące przepisy prawa lub regulacje”, co rodzi pytania, które jurysdykcje mają zastosowanie. Dwujęzyczne licencje opracowane pod kierunkiem chińskiego rządu to Mulan Permissive Software License w wersji 2.0 i OpenAtom Model License w wersji 1.0. Są napisane po angielsku i po chińsku, ale w razie sprzecznej interpretacji przeważa wersja chińska, zwłaszcza w jurysdykcjach chińskich.

Chińskie modele są też projektowane tak, by zgadzać się z rządową cenzurą i propagandą, twierdzi ten sam artykuł. Dla zagranicznych użytkowników to realne ryzyko. Idzie ono w parze z bardziej znanym zarzutem Anthropic i OpenAI. Firmy te twierdzą, że chińscy twórcy modeli open-weight prowadzą zakrojoną na szeroką skalę nieautoryzowaną destylację, technikę służącą do kopiowania zastrzeżonych modeli AI. Administracja Trumpa ogłosiła w kwietniu 2026 roku działania mające ten proceder ograniczyć.

Ile kosztuje zakaz baterii

USA nie stoją bezczynnie po stronie łańcucha dostaw. Cła importowe na baterie wzrosły w styczniu do 25 procent z 7,5 procent. Nowe przepisy wymagają, by od 2026 roku 55 procent kosztu materiałów do nowych projektów magazynowania energii pochodziło spoza Chin i innych objętych ograniczeniami krajów. Inaczej projekty nie kwalifikują się do ulg podatkowych.

Sierpniowe rozporządzenie idzie dalej. Analitycy cytowani przez MIT Technology Review spodziewają się, że w najbliższym czasie spowolni ono wdrażanie magazynów podłączonych do sieci. Shan Tomouk z Benchmark Mineral Intelligence nazwał całkowity zakaz „pewnym zaskoczeniem”, które „faktycznie budzi pewien niepokój u krajowych graczy w USA”. Analiza BloombergNEF sugeruje, że projekty mogą się opóźnić, gdy deweloperzy będą czekać na jasność przepisów. Isshu Kikuma, analityk magazynowania energii w tej firmie, powiedział, że część z nich może potrzebować alternatywnych źródeł ogniw, prawdopodobnie droższych niż chiński import. „W najgorszym scenariuszu te projekty mogą zostać anulowane” – dodał.

Krajowe moce nadchodzą. Nowe fabryki LG Energy Solutions, Samsung SDI, Forda i SK On mają ruszyć lub zwiększyć produkcję do przyszłego roku. Hamujący rynek aut elektrycznych skłania część zakładów projektowanych pod baterie do pojazdów do przezbrojenia na magazynowanie sieciowe. MIT Technology Review podaje jednak, że USA mogą nie mieć dość mocy, by zaspokoić własny popyt, aż do około 2030 roku. Termin może się przesunąć na później w latach 30. XX wieku, jeśli fabryki nie będą pracować na pełnych obrotach. Baterie produkowane w USA pozostają znacząco droższe od chińskich, a nawet przejście na import z Korei Południowej prawdopodobnie kosztowałoby więcej.

Taki jest kształt problemu w 2026 roku. Tania technologia istnieje, w dużej mierze pochodzi z Chin, a jej odcięcie oznacza płacenie więcej za wolniejszą budowę. Alternatywą jest zależność od jednego dostawcy sprzętu, na którym pracuje sieć.

Komentarze 0

Źródła

5
  1. 01How China won the car wars with cheap EVs loaded with technologyEN
  2. 02China's AI models have Trump's AI world at war with itselfEN
  3. 03China's tech advances are causing chaos from Silicon Valley to the White HouseEN
  4. 04China is shaping the future of open-source technology, including AIEN
  5. 05Can the US battery market untangle from China?EN

Wszystkie liczby i cytaty w tym tekście pochodzą z poniższych źródeł. Nie dopisujemy danych, których w źródłach nie ma.

Materiały zostały przygotowane przez zespół redakcyjny wspierane przez AI.

Ewa Nowicka

Ewa Nowicka

Gospodarka, biznes i świat

Ewa Nowicka pisze dla FLASH24 o biznesie, świecie i gospodarce, opierając się na danych GUS, Eurostatu i sprawozdaniach finansowych, a nie na komunikatach PR. W swojej pracy sprawdza zgodność raportów kwartalnych z wpisami w KRS i porównuje liczby z kilku niezależnych źródeł. Rozmawia z analitykami i przedsiębiorcami, a w kalendarzu pilnuje terminów publikacji wyników spółek technologicznych. Prywatnie interesuje się rachunkowością spółek technologicznych, co pozwala jej wyłapywać nieścisłości w bilansach, oraz jeździ rowerem cargo. Nie publikuje informacji, których nie potwierdzi w co najmniej dwóch dokumentach.

Redakcja →

Komentarze

0
  1. Brak komentarzy — bądź pierwszy.

Dodaj komentarz

Komentarze są widoczne publicznie. Nie publikujemy wulgaryzmów, spamu i treści reklamowych.