Przejdź do treści
Czas na świecieEU--:--UK--:--USA--:--CN--:--PLDEFRIT中文EN

portal o AI i technologiiwydarzenia · analizy · wywiady · tło techniczne

Szukaj
NA ŻYWO
›

Jak Chiny zbudowały politykę technologiczną wokół kontroli eksportu i ile to kosztowało USA

Chińskie wsparcie państwa dla otwartego oprogramowania, baterii i samochodów elektrycznych zamieniło kontrole eksportu w wyścig, który Chiny, jak same twierdzą, mogą wygrać. Tak opisują to MIT Technology Review, The Guardian i RNZ.

ŚwiatWyjaśnienieEwa NowickaOpublikowano: 27 września 20267 min czytaniaŹródła 6
Jak Chiny zbudowały politykę technologiczną wokół kontroli eksportu i ile to kosztowało USA

W tym roku Chiny wysłały do Australii 5 000 samochodów elektrycznych w jednym transporcie. Płynęły na zbudowanym specjalnie do tego celu masowcu napędzanym LNG, który nazywa się BYD Zhengzhou. Statek zacumował w porcie w Melbourne podczas pierwszego rejsu, podało RNZ. Była to największa pojedyncza dostawa samochodów elektrycznych do Australii w historii.

Ta dostawa to jeden punkt danych w znacznie większej historii o chińskiej polityce technologicznej. Nie chodzi o jeden program, ale o splot kilku zakładów rozłożonych na mniej więcej dwie dekady. Zakłady dotyczyły otwartego oprogramowania, chemii baterii, rafinacji minerałów i samochodów elektrycznych. Chodziło o zmniejszenie zależności Chin od zagranicznych dostawców. Chodziło też o to, żeby to inne kraje stały się zależne od Chin.

Otwarte oprogramowanie jako droga wokół sankcji

Ekspert od Chin i badacz otwartego oprogramowania opisuje tę strategię w The Conversation. Chińskie instytucje państwowe wpisały otwarte oprogramowanie do narodowej strategii technologicznej. Pierwsze działania dotyczyły technologii wolnych od zagranicznej kontroli. Rządowy instytut oprogramowania zbudował Red Flag Linux jako alternatywę dla Microsoft Windows. Pekin uznawał Windows za kosztowny i podatny na zagraniczny wywiad. Później chiński uniwersytet wojskowy stworzył Kylin dla Armii Ludowo-Wyzwoleńczej.

W ostatnich latach chińskie firmy wykorzystują otwarte oprogramowanie jako drogę wokół amerykańskich sankcji. Gdy Waszyngton wpisał Huawei na czarną listę, Google odebrał mu dostęp do licencjonowanych usług Android. Huawei utrzymał swój system smartfonów przy życiu dzięki otwartemu kodowi Androida. Potem zbudował HarmonyOS NEXT i wydał jego otwartą wersję, OpenHarmony. Ministerstwo Przemysłu i Technologii Informacyjnych wspiera teraz krajowe platformy. Należą do nich Fundacja OpenAtom i Gitee, chiński odpowiednik GitHuba.

Jest jednak haczyk, który artykuł sygnalizuje, ale nie rozwiązuje. Chińskie modele AI, takie jak Qwen, DeepSeek, Kimi i GLM, są zwykle open-weight, a nie open-source. Oprogramowanie i końcowe parametry są publikowane, ale dane treningowe i metodyka już nie. Niektóre mają dodatkowe warunki. Licencja Kimi K3 od Moonshot wymaga, by duzi licencjobiorcy eksponowali nazwę modelu. Licencja społecznościowa MiniMax M3 wymienia zastosowania zakazane przez "obowiązujące przepisy prawa lub regulacje". Otwarte zostaje pytanie, czyje prawo obowiązuje. Dwujęzyczne licencje pisane pod nadzorem chińskiego rządu to Mulan Permissive Software License 2.0 i OpenAtom Model License 1.0. Stanowią, że w razie sprzecznych interpretacji rozstrzyga wersja chińska, zwłaszcza w jurysdykcjach chińskich.

Ten ostatni szczegół ma znaczenie, bo przenosi spór z kodu do sądów. Badacz przekonuje, że kraje, które ustalą techniczne i prawne standardy otwartego oprogramowania, zachowają przewagę na dziesięciolecia. Chiny piszą licencje, nie tylko programy.

Waszyngton dzieli się w sprawie darmowych chińskich modeli

Premiera Kimi od Moonshot wywołała publiczną kłótnię w otoczeniu Donalda Trumpa zajmującym się AI, informowało MIT Technology Review 20 lipca. David Sacks, do marca doradca prezydenta ds. AI i kryptowalut, nazwał modele Anthropic "z lobotomią" i "woke". Emil Michael, wysoki urzędnik Pentagonu, nazwał nowego szefa strategicznych prognoz w OpenAI "największym wiejskim idiotą".

"Musimy uważać w obie strony. Nie chcemy ich ograniczać, gdy nagle okaże się, że jesteśmy drudzy za Chinami", powiedział Trump, według The Guardian.

Spór nie dotyczy tego, czy Chiny są konkurentem. Dotyczy tego, czy darmowy model, który dorównuje płatnym amerykańskim, trzeba blokować, opodatkować, czy po prostu tolerować. Sacks przekonywał 19 lipca, że największe firmy AI "chcą, żeby rząd wyeliminował ich konkurencję open source", podało MIT Technology Review. Mówił też, że chińskie modele rozprzestrzeniają się, bo mają mniej ograniczeń w użyciu. Pominął wpisaną w nie cenzurę państwową. Sacks nie pełni już formalnej funkcji doradczej. Przegląd zauważa, że jego stanowisko zastąpiło w dużej mierze podejście opowiadające się za większą kontrolą rządu nad publikacją modeli.

The Guardian podał 1 sierpnia, że Microsoft, Nvidia, Palantir i Meta podpisały list wzywający ustawodawców, by nie ograniczali otwartych modeli. Podał też, że szef Nvidii Jensen Huang pojechał na Kapitol, by lobbować w tej sprawie u przywódców Demokratów i Republikanów. Po drugiej stronie Anthropic i OpenAI twierdzą, że modele chińskiej produkcji niosą ryzyko dla bezpieczeństwa. Sam Biały Dom jest podzielony. Sekretarz skarbu Scott Bessent zaproponował sankcje za domniemaną kradzież własności intelektualnej. Sekretarz handlu Howard Lutnick dostał listy od założycieli startupów z prośbą, by nie odcinał dostępu do otwartych modeli.

W międzyczasie administracja ruszyła na roboty. Federalna Komisja Łączności ogłosiła zakaz importu humanoidalnych robotów z Chin ze względów bezpieczeństwa narodowego. Twierdziła, że mogą kraść dane albo inwigilować obywateli USA. The Guardian relacjonował też raport The Information. Wynikało z niego, że Chiny rozpoczęły masową produkcję specjalistycznych chipów AI, co usunęło 1 bln dolarów wartości rynkowej innym producentom chipów.

Baterie: zakaz, którego trudno przestrzegać

Łańcuch dostaw baterii pokazuje to samo napięcie innym narzędziem. MIT Technology Review podało we wrześniu, że administracja Trumpa ogłosiła stan wyjątkowy pod koniec sierpnia. Rozporządzenie zakazało chińskich baterii w magazynach energii w skali sieci. Obejmuje "każdy wyprodukowany za granicą sprzęt elektryczny systemu elektroenergetycznego", uznany za zagrożenie dla bezpieczeństwa narodowego. Wymienia systemy magazynowania baterii obok falowników i transformatorów.

Shan Tomouk z Benchmark Mineral Intelligence powiedział redakcji, że "całkowity zakaz był trochę zaskoczeniem i faktycznie budzi pewien niepokój u krajowych graczy w USA". Analiza BloombergNEF cytowana w tym samym tekście przewiduje krótkoterminowe opóźnienia. Deweloperzy będą czekać na wytyczne Departamentu Energii, spodziewane do końca roku. Isshu Kikuma z BloombergNEF powiedział, że część projektów może wymagać pozyskania ogniw gdzie indziej, po wyższych kosztach. Stwierdził, że "w najgorszym wypadku te projekty mogą zostać anulowane".

Rozporządzenie formalnie dotyczy też istniejących instalacji. Większość zainstalowanych w USA magazynów sieciowych korzysta z chińskich baterii. Egzekwowanie go dosłownie oznaczałoby w praktyce usunięcie większości tych mocy, powiedział Kikuma. Krajowe fabryki LG Energy Solutions, Samsung SDI, Forda i SK On mają ruszyć lub zwiększać produkcję w przyszłym roku. Słabnący rynek samochodów elektrycznych popycha część fabryk baterii samochodowych do przestawienia się na magazyny sieciowe. MIT Technology Review ocenia wystarczające moce w USA na około 2 030 roku, a pełne zaopatrzenie być może później w latach 30. Zauważa, że ogniwa produkcji USA pozostają znacznie droższe od chińskich.

Samochody, minerały i długi zakład

Analiza RNZ cofa stronę samochodową do świadomej polityki przemysłowej. Chiny przedstawiły plan strategiczny już w 2 000 roku. W 2 009 roku wlały w projekt pieniądze i zachęty. Nakłoniły firmy bateryjne, w tym BYD, do wejścia w motoryzację. Celami było zmniejszenie zależności od importowanej ropy i ograniczenie zanieczyszczeń. Obok tego Chiny dążyły do dominacji w rafinacji i produkcji metali przemysłowych. Chodzi o stal oraz lit, kobalt, mangan i grafit, a także niemal całą światową produkcję anod i katod.

Wybór chemii okazał się rozstrzygający. Korea Południowa postawiła na droższą baterię niklowo-manganowo-kobaltową. Chiny wybrały tańszy litowo-żelazowo-fosforanowy. RNZ podaje, że Chiny odpowiadają teraz za 90 procent światowej produkcji baterii.

Liczby sprzedaży w Australii pokazują, w co się to przekłada. W pierwszej połowie tego roku sprzedaż Mazdy spadła o 17 procent rok do roku, Toyoty o 21 procent, Subaru i Mitsubishi o 25 procent każda, a Nissana o 32 procent, według RNZ. Marki chińskie rosły z dużo mniejszej bazy: BYD o 124 procent, Chery o 77 procent, a Geely o 495 procent. Prawie jedna czwarta samochodów sprzedanych w Australii w zeszłym miesiącu była w pełni elektryczna, wobec 7 procent rok wcześniej.

Japońscy menedżerowie nie udają, że jest inaczej. Wiceprezes Toyoty Koji Sato powiedział w marcu na dorocznym spotkaniu z dostawcami, że "jeśli nic się nie zmieni, nie przetrwamy". Wzywał do większej współpracy japońskich producentów. W Europie szef Volkswagena Oliver Blume zapowiedział zwolnienia sięgające 100 000 pracowników. Kurs akcji VW spadł o połowę od czasu, gdy cztery lata temu odwołano jego poprzednika. Firma mierzy się z amerykańskimi cłami i postępem Chin.

Proces Huawei w federalnym sądzie w Brooklynie dokłada do tej samej rywalizacji front prawny. Adwokat z Departamentu Sprawiedliwości USA Taylor Stout powiedział w środę przysięgłym, że "kradzież, kłamstwa, tuszowanie" opisują, jak Huawei traktował amerykańskie firmy przez 20 lat. Zarzucił spisek w celu kradzieży tajemnic handlowych pięciu firmom z USA, w tym kodu źródłowego routerów Cisco i ramienia robota T-Mobile. Obrońca Brian Heberlig odparł, że sprawa "dotyczy konkurencji, nie spisku. Innowacji, nie kradzieży". Chińskie MSZ oświadczyło, że stanowczo sprzeciwia się amerykańskiemu tłumieniu chińskich przedsiębiorstw. Zadeklarowało wsparcie w ochronie ich uzasadnionych praw. Proces ma potrwać trzy miesiące.

Złożone razem, daje to obraz nie tyle jednej polityki, ile zestawu pozycji, które Chiny zajęły wcześnie i utrzymały. Chiny napisały licencje, rafinowały minerały, wybrały tańszą chemię baterii i subsydiowały producentów samochodów. Kontrole eksportu pojawiają się po tych wyborach. Celują w wąskie gardła, do których Chiny przez lata budowały alternatywy. Czy kontrole spowolnią Chiny, czy tylko podniosą koszty krajom, które je stosują, to teraz otwarte pytanie w Waszyngtonie, Brukseli i Tokio.

Komentarze 0

Źródła

6
  1. 01How China won the car wars with cheap EVs loaded with technologyEN
  2. 02China is shaping the future of open-source technology – including AIEN
  3. 03China's AI models have Trump's AI world at war with itselfEN
  4. 04China's tech advances are causing chaos from Silicon Valley to the White HouseEN
  5. 05China's Huawei branded a criminal enterprise as tech firm's US trial opensEN
  6. 06Can the US battery market untangle from China?EN

Wszystkie liczby i cytaty w tym tekście pochodzą z poniższych źródeł. Nie dopisujemy danych, których w źródłach nie ma.

Materiały zostały przygotowane przez zespół redakcyjny wspierane przez AI.

Ewa Nowicka

Ewa Nowicka

Gospodarka, biznes i świat

Ewa Nowicka pisze dla FLASH24 o biznesie, świecie i gospodarce, opierając się na danych GUS, Eurostatu i sprawozdaniach finansowych, a nie na komunikatach PR. W swojej pracy sprawdza zgodność raportów kwartalnych z wpisami w KRS i porównuje liczby z kilku niezależnych źródeł. Rozmawia z analitykami i przedsiębiorcami, a w kalendarzu pilnuje terminów publikacji wyników spółek technologicznych. Prywatnie interesuje się rachunkowością spółek technologicznych, co pozwala jej wyłapywać nieścisłości w bilansach, oraz jeździ rowerem cargo. Nie publikuje informacji, których nie potwierdzi w co najmniej dwóch dokumentach.

Redakcja →

Komentarze

0
  1. Brak komentarzy — bądź pierwszy.

Dodaj komentarz

Komentarze są widoczne publicznie. Nie publikujemy wulgaryzmów, spamu i treści reklamowych.