Centra danych ukrywają zużycie prądu, a sieć się dusi

Ustalenia pochodzą z całorocznego śledztwa Lighthouse Report, prowadzonego razem z Trouw i innymi europejskimi redakcjami, o którym 30 września napisał NL Times. Badacze sięgnęli po ustawy o dostępie do informacji publicznej w kilku krajach Europy i nie dostali nic, co dałoby się wykorzystać.

Holenderskie liczby pokazują to najwyraźniej. Holenderskie Stowarzyszenie Centrów Danych doliczyło się 186 komercyjnych centrów danych o mocach co najmniej 500 kW w Holandii na koniec zeszłego roku. Holenderska Agencja Przedsiębiorczości, znana jako RVO, która zbiera te dane dla Brukseli, ma dokumentację tylko na 104 z nich. Publiczne dane o zużyciu prądu istnieją dla 44 centrów, a o zużyciu wody dla 47, czyli mniej niż jedna czwarta większych holenderskich obiektów, podaje NL Times. RVO powiedziała Trouw, że ma więcej danych o części centrów, ale liczb nie podała.

Europejska dyrektywa o efektywności energetycznej nakłada na każde centrum danych o zainstalowanej mocy co najmniej 500 kW obowiązek raportowania zużycia energii i wody. Dyrektywa obowiązuje od trzech lat. W praktyce niewiele podmiotów się do niej stosuje.

Co właściwie wiadomo

Jakieś liczby jednak są i wcale nie są małe. Holenderski urząd statystyczny CBS szacuje zużycie prądu przez holenderskie centra danych na 5 100 000 000 kilowatogodzin w 2024 roku. To 4,6 procent krajowego zużycia i blisko dwa razy więcej niż pięć lat wcześniej. Operator sieci TenneT prognozuje, że do 2030 roku centra danych będą zjadać 10 do 15 procent prądu w kraju. Dane RVO opublikowane tego lata pokazały, że największe centrum danych Microsoftu w Holandii odpowiada za 1 procent krajowego zużycia energii elektrycznej. Google, które prowadzi dwa duże holenderskie centra, tej liczby nie ujawnia.

Z wodą jest jeszcze mętniej. Szacuje się, że holenderskie centra danych odpowiadają za około 0,1 procent całkowitego zużycia. To niewiele, ale kraj przeszedł długotrwałe susze i niedobory wody, więc oszczędne gospodarowanie nią jest żywym pytaniem politycznym, a nie błędem zaokrąglenia.

Luka w ujawnianiu danych ma znaczenie, bo Holandia już ma problem z przepustowością sieci. Firmy, instytucje, a nawet osiedla mieszkaniowe stoją na listach oczekujących na przyłącza. Każdy nieujawniony megawat to megawat, którego nie widzą planiści, regulatorzy i sąsiedzi.

Strona podażowa i tak pędzi do przodu

Microsoft Research opublikował 30 września pracę, która wskazuje na coś odwrotnego niż powściągliwość: potok uczenia maszynowego, który prognozuje ryzyko pogody kosmicznej dla 66 935 stacji elektroenergetycznych w kontynentalnych Stanach Zjednoczonych. System łączy obserwacje wiatru słonecznego i prognozy indeksów Auroral Electrojet oraz Disturbance Storm Time z lokalną szerokością geograficzną, geologią i przewodnością gruntu. Daje oszacowania ryzyka dla konkretnych miejsc na 30 do 60 minut przed uderzeniem. W okresie oceny wykrył blisko 80 procent poważnych zdarzeń pogody kosmicznej. Punktem odniesienia jest burza geomagnetyczna z maja 2024 roku, gdy zakłady energetyczne w całej Ameryce Północnej przygotowywały się na możliwe szkody, a zorze przesunęły się daleko poza swój zwykły zasięg.

To ta sama sieć, która musi przyjąć elektryfikację po stronie popytu. OilPrice opublikował 30 września tekst z pytaniem, czy świat osiągnie 35 procent elektryfikacji do 2035 roku. Cel wiąże się z apelem IRENA, by inwestycje w sieci podwoiły się do 1 000 000 000 000 dolarów rocznie. CleanTechnica przekonywała tego samego dnia, że Stany Zjednoczone ryzykują ostatnim miejscem wśród głównych rynków. Podano, że w pierwszej połowie 2026 roku udział aut czysto elektrycznych w USA wynosił 5,9 procent, wobec 45 procent w Chinach w sierpniu i 26 procent w Europie w lipcu. To portale o wyrazistych poglądach, ale same udziały pochodzą z liczb, na które się powołują.

Premiery samochodów przychodzą niezależnie od tego. WIRED napisał 29 września, że Range Rover Sport Electric startuje od 109 810 funtów, ma baterię 118,5 kWh i deklarowane 374 mile w cyklu WLTP. InsideEVs, opisując tę samą premierę, podał zasięg WLTP na 378 mil i potwierdził, że model nie trafi do Stanów Zjednoczonych jako rocznik 2027. Dwa portale podają różne zasięgi tego samego auta, co dobrze przypomina, że liczby WLTP słabo znoszą podróż.

Sprzęt i ludzie

Toyota sprzedaje tymczasem elektrycznego Hiluxa w Wielkiej Brytanii od 42 170 funtów bez VAT. Auto ma baterię 59,2 kWh, zasięg WLTP do 160 mil i ładowanie prądem stałym o mocy 125 kW, które od 10 do 80 procent zajmuje około 30 minut, podał Electrek 30 września. Ten sam tekst opisuje, jak Toyota zrzuciła przyczepę kempingową o masie 1 675 funtów z wysokości 30 stóp na dach pickupa na lotnisku Bentwaters w Suffolk. Samochód odjechał. Tesla dostała z kolei 29 września patent na "Electric Fan Car" z czterema wentylatorami kanałowymi w tylnym dyfuzorze, doniósł Electrek, dwa tygodnie przed pokazem Roadstera i pięć miesięcy po tym, jak w kwietniu zakończyła produkcję Modeli S i X.

Pytanie o ludzi jest mniej fotogeniczne. Asterisk Magazine opublikował 30 września długi tekst, w którym przekonuje, że popularny argument za zawodami technicznymi zamiast studiów jest słabszy, niż twierdzą jego zwolennicy. Średnia cena netto czesnego i opłat za studia publiczne w macierzystym stanie wynosiła w 2024 roku mniej niż 2 500 dolarów rocznie i spada od 2016 roku. Rozbudowa sieci potrzebuje elektryków, a oferta dla nich jest sprzedawana zbyt nachalnie.

Wszystko to łączy pomiar. Sieć można planować tylko wobec popytu, który jest widoczny. Z danych opublikowanych w tym tygodniu wynika, że duża część najszybciej rosnącego obciążenia w Europie wybiera niewidzialność.