Generatywna AI w studiach projektowych: pomysł łatwo, wyrób trudno

Projektowanie odzieży przestało być wyłącznie rysowaniem. W studiach generatory obrazów przygotowują warianty kolorystyczne, podpowiadają kroje i tworzą wizualizacje, które jeszcze kilka lat temu wymagały sesji zdjęciowej. Pytanie, ile w takim procesie zostaje z projektanta, wróciło przy okazji 48. Światowych Umiejętności (WorldSkills) w Szanghaju. Chińscy eksperci od obróbki drewna mówili tam wprost: sztuczna inteligencja może podrzucać dobre pomysły i część projektantów zastąpi, ale problem zaczyna się przy wdrożeniu. Konstrukcje z wieloma załamaniami, skosami i pochyłymi płaszczyznami wciąż wymagają ręki i oka człowieka. Tak samo działa krój ubrania: model wygeneruje sylwetkę, ale dopasowanie do tkaniny, szwów i ciała zostaje pracą rzemieślniczą.

Narzędzie kontra decyzja

W rozmowie opublikowanej przez Red Dot, organizatora jednego z najbardziej znanych konkursów wzorniczych, szefowie designu grupy Haier opisują AI jako kolejne narzędzie w łańcuchu decyzji, a nie autora. Chodzi o Williama Wu, wiceprezesa ds. wzornictwa, oraz Federico Ferrettiego, który stoi na czele centrum projektowego Haier Europe w Mediolanie. Konkursy Red Dot prowadzone są w trzech odrębnych kategoriach: wzornictwo produktu, marki i komunikacja wizualna oraz koncepcja projektowa. W każdej z nich ocenia się rezultat pracy człowieka, nie kunszt promptu.

Unia dopisuje projektantom obowiązki

Nowy kontekst dla studiów tworzy unijne prawodawstwo. Dyrektywa (UE) 2024/825 o wzmacnianiu pozycji konsumentów na rzecz zielonej transformacji weszła w życie na początku 2024 roku. Państwa członkowskie miały czas na jej wdrożenie do 27 marca 2026 roku, a pełne egzekwowanie zaczyna się 27 września 2026 roku. W praktyce oznacza to zakaz ukrytych zabiegów konstrukcyjnych, które skracają życie produktu: klejonych obudów i baterii, których nie da się wymienić. Skala problemu jest policzona. Przedwczesne wyrzucanie towarów odpowiada w Unii za 261 milionów ton emisji CO2 rocznie, a odpady powstające z tego powodu sięgają 35 milionów ton. Dla projektanta odzieży to nowy brief: zamiast projektować na jeden sezon, trzeba projektować na kolejną dekadę.

Kto odpowiada za błąd

Wraz z narzędziami generatywnymi pojawia się pytanie o odpowiedzialność. Jeśli generator powieli element cudzego kroju, firma odpowiada tak samo, jak gdyby zrobił to człowiek, bo produkt wprowadza na rynek ona, nie model. Wzornictwo broni się więc nie prawem do obrazu, lecz udokumentowanym procesem: notatkami, wariantami, odrzuconymi próbami i decyzjami, które da się wskazać. To one przesądzają, czy projekt jest twórczy, a nie to, ile sekund liczył się obrazek na serwerze.