Prywatna fuzja: pierwsze wyniki na paliwie D-T, plazma 150 mln stopni i bezpośrednia konwersja energii
Helion twierdzi, że jego prototyp Polaris jako pierwsza prywatna maszyna fuzyjna pracował na paliwie deuterowo-trytowym i utrzymywał plazmę w temperaturze 150 milionów stopni Celsjusza. Realta Fusion poinformowała z kolei o pierwszej bezpośredniej konwersji energii plazmy na prąd, jakiej dokonała prywatna firma fuzyjna.

Dwie prywatne firmy fuzyjne ogłosiły wyniki, które do tej pory należały do laboratoriów finansowanych ze środków publicznych. Helion podała swoje dane o paliwie D-T i temperaturze 13 lutego 2026. Realta pokazała demonstrację prądową 19 czerwca 2026. Inne maszyny, kilka miesięcy różnicy, ten sam kierunek.
Helion z Everett w stanie Waszyngton twierdzi, że jej siódmy z kolei prototyp Polaris jest jedyną prywatną maszyną fuzyjną, która pracowała na paliwie deuterowo-trytowym, i zrobiła to w styczniu. Firma podała też temperaturę plazmy 150 milionów stopni Celsjusza, czyli 13 keV, poprawiając własny rekord branżowy 100 mln stopni ustawiony przez szóstą generację maszyny, Trenta. W branży, jak zauważa spółka, 100 mln stopni uchodzi za próg dla maszyny o znaczeniu komercyjnym. Polaris działa od końca 2024, a kampania D-T jest jednym z etapów programu testów, nie celem samym w sobie. Helion zapowiada dalsze podnoszenie temperatury plazmy w Polarisa, żeby dojść do warunków dla deuteru i helu-3, paliwa, które ma być używane w eksploatacji komercyjnej.
Sama Helion opisuje swoją pracę jako iterację. "Uważamy, że najpewniejsza droga do komercjalizacji fuzji to budowanie, uczenie się i iterowanie tak szybko, jak to możliwe" powiedział David Kirtley, współzałożyciel i prezes. "Zbudowaliśmy i uruchomiliśmy siedem prototypów, za każdym razem stawiając sobie i przekraczając coraz ambitniejsze cele techniczne i inżynieryjne."
Zewnętrzni recenzenci i to, czego nie powiedzieli
Firma zamieściła w ogłoszeniu dwie opinie z zewnątrz. Ryan McBride, specjalista od fuzyjnego uwięzienia inercyjnego i techniki impulsów dużej mocy, który pracował w Sandia National Laboratories i na University of Michigan, powiedział, że przejrzał dane diagnostyczne i nazwał dowody fuzji D-T powyżej 13 keV "ekscytującymi". Alan Hoffman, od ponad 40 lat zajmujący się plazmą o konfiguracji odwróconego pola i były szef urządzenia Large S na University of Washington, stwierdził, że nadal widzi skalowanie technologii. Jean Paul Allain, zastępca dyrektora ds. nauk o energii fuzyjnej w Office of Science Departamentu Energii, ocenił, że dane z Polarisa, w tym rekordowe temperatury i zyski z mieszanki paliw, "wskazują na silny postęp". Żaden z trzech nie mówił o produkcji energii netto. Komunikat Helion też jej nie deklaruje.
Roszczenie Realty jest węższe. W pewnym sensie bardziej konkretne.
Firma pracowała z University of Wisconsin-Madison przy urządzeniu lustrzanym osiowo-symetrycznym WHAM i zamontowała w zespole pierścienia końcowego bezpośredni konwerter energii, zastępując środkową tarczę. Konwerter wyhamowuje naładowane cząstki opuszczające pułapkę przez stożek strat zwierciadła za pomocą potencjału elektrostatycznego i zamienia ich energię kinetyczną na prąd. Pierwszy prototyp ma jeden stopień i trzy współpracujące siatki: uziemioną, odpychającą elektrony i zbierającą jony. Podczas pracy z plazmą pobierał kilka amperów przy napięciu około 100 woltów, co według firmy wystarcza na zasilenie kilku żarówek. Realta planuje podnieść napięcie w najbliższych tygodniach.
"To nie jest ani demonstracja produkcji energii netto, ani konwersji na dużą skalę energii powstałej w fuzji bezpośrednio na prąd" napisała firma.
To zastrzeżenie ma znaczenie, bo WHAM pracuje wyłącznie na deuterze, więc większość energii przetworzonej w demonstracji pochodziła z mocy dostarczonej przez firmę, a nie z fuzji. Realta ujmuje te prace zasadą "najpierw niech zadziała, potem niech zadziała dobrze", a w kolejnych urządzeniach celuje w moce rzędu kilowatów, a następnie megawatów.
Dlaczego te dwa wyniki stoją obok siebie
Bezpośrednia konwersja to stary pomysł o prostej zalecie: mniej energii przetwarzanej przez obieg cieplny oznacza mniejsze straty narzucane turbinom przez termodynamikę. Realta przekonuje, że pasuje ona do zwierciadeł magnetycznych, gdzie stożek strat, który psuje uwięzienie plazmy, można zamienić w drogę wylotu popiołu helowego i źródło odzyskiwalnych naładowanych cząstek. Tłem obu ogłoszeń jest ITER, reaktor finansowany ze środków publicznych w południowej Francji. CNET podał w maju 2026, że ITER ma szacowany koszt 22 mld dolarów, a pęknięcia znalezione w 2020 w rurociągu osłony termicznej, razem z odkształceniami spawów i zakłóceniami pandemicznymi, przesunęły harmonogram i dodały 5 mld dolarów kosztów napraw.
W tej luce pracują firmy prywatne. Główny doradca strategiczny ITER, Laban Coblentz, powiedział CNET, że projekt stał się "modelem tego, jak kraje o różnych interesach mogą pracować razem przez dekady", a jego naukowcy opisują wyniki jako wiedzę publiczną. Czy ta wiedza przełoży się na elektrownię podłączoną do sieci, na to nie odpowiada żaden z wyników z lutego ani z czerwca.
Źródła
3- 01Helion Achieves New Fusion Energy MilestonesEN
- 02A look inside ITER, the world's largest fusion energy projectEN
- 03A Fusion First: Realta Demos Direct Energy Conversion to ElectricityEN
Wszystkie liczby i cytaty w tym tekście pochodzą z poniższych źródeł. Nie dopisujemy danych, których w źródłach nie ma.
Materiały zostały przygotowane przez zespół redakcyjny wspierane przez AI.
Komentarze
0- Brak komentarzy — bądź pierwszy.