Przejdź do treści
Czas na świecieEU--:--UK--:--USA--:--CN--:--PLDEFRIT中文EN

portal o AI i technologiiwydarzenia · analizy · wywiady · tło techniczne

Szukaj
NA ŻYWO
›

Rak od infekcji, oddech, wstyd z powodu AI: trzy wrześniowe badania o zdrowiu i ciele

Badanie opublikowane 29 września wykazało, że co ósmy nowotwór na świecie jest skutkiem infekcji, a w 2024 roku odnotowano 2 300 000 nowych przypadków. Eksperyment Northwestern University z tego samego dnia zmierzył 41-milisekundową różnicę w czasie reakcji między wydechem a wdechem.

ZdrowieNewsRenata PawlakOpublikowano: 29 września 20268 min czytaniaŹródła 4
Rak od infekcji, oddech, wstyd z powodu AI: trzy wrześniowe badania o zdrowiu i ciele

CBC News poinformowało o badaniu 29 września. Naukowcy z Międzynarodowej Agencji Badań nad Rakiem (IARC), jednostki Światowej Organizacji Zdrowia, szacują, że infekcje wywołały 2 300 000 nowych przypadków nowotworów na świecie w 2024 roku. To 12 procent wszystkich nowych zachorowań. Praca ukazała się w poniedziałek w "The Lancet Oncology".

Gary Clifford jest epidemiologiem nowotworów i współautorem badania, pracuje w Lyonie we Francji. Powiedział CBC, że nauka poszła naprzód. "W tym czasie zidentyfikowano nowe czynniki zakaźne jako wywołujące raka, a nawet w przypadku czynników, które znaliśmy wcześniej, dowody na liczbę różnych nowotworów, które mogą powodować, się zwiększyły" - powiedział, według CBC.

Co mówią liczby

Największy pojedynczy czynnik to bakteria Helicobacter pylori, która może zwiększać ryzyko raka żołądka. Odpowiadała za 760 000 przypadków, głównie w Azji Wschodniej. Wirus brodawczaka ludzkiego (HPV) był tuż za nią z prawie 750 000 nowych przypadków na świecie, z wysokim odsetkiem w Afryce Subsaharyjskiej. HPV odpowiada za 100 procent przypadków raka szyjki macicy. Powiązano go też z rakiem odbytu, sromu, pochwy, prącia i niektórymi nowotworami głowy i szyi. Wirusy zapalenia wątroby typu B i C wiązały się ze znaczną liczbą przypadków raka wątroby. Po raz pierwszy badacze rozszerzyli listę infekcji wywołujących raka o 16 kolejnych. Wśród nich są HIV, powiązany z rakiem szyjki macicy, oraz poliomawirus komórek Merkla, bardzo rzadki wirus, który może prowadzić do agresywnej postaci raka skóry.

Wirus Epsteina-Barr powiązano z około 260 000 przypadkami w 2024 roku. Należą do nich rak nosogardzieli, niektóre nowotwory żołądka i chłoniak Hodgkina. "To całkiem duże obciążenie nowotworami wywołanymi przez wirusa Epsteina-Barr, które wcześniej nie było liczone, a teraz jest rozpoznawane" - powiedział Clifford, według CBC. EBV jest też kluczowym czynnikiem ryzyka stwardnienia rozsianego. W przeciwieństwie do niektórych innych infekcji z badania nie ma na niego szczepionki ani leczenia antybiotykiem. "Fakt, że widzimy, iż Epsteina-Barr wywołuje te wszystkie przewlekłe choroby, sprawia, że coraz bardziej staje się celem, na którym ludzie muszą się skupić w profilaktyce" - powiedział.

Autorzy najpierw ustalili, które infekcje wywołują raka. Potem obliczyli, jaka część tych nowotworów wiąże się z konkretnymi infekcjami. Te odsetki zastosowali do globalnych baz danych o nowych zachorowaniach. To ćwiczenie modelowe, a nie zliczenie poszczególnych pacjentów. Szacunki niosą niepewność rejestrów, na których się opierają. Podział regionalny jest bardzo nierówny. Kraje o wysokich dochodach budowały programy przesiewowe i szczepienia przez ostatnie dziesięciolecia i wypadają znacznie lepiej. Kraje o niższych i średnich zasobach, gdzie dostęp do profilaktyki i leczenia jest ograniczony, zostają z tyłu. "Naprawdę mamy jeszcze dużo pracy przy wdrażaniu rzeczy, o których wiemy, że działają i które znamy od dawna, ale które nie dotarły do wszystkich populacji na świecie" - powiedział Clifford.

W Ameryce Północnej obciążenie jest znacznie niższe, ale H. pylori i HPV pozostają najczęstszymi źródłami. W Kanadzie, według badania z 2019 roku cytowanego przez CBC, odsetek nowotworów przypisywanych infekcjom szacowano na cztery procent. Karena Volesky jest epidemiologiem w Montrealu i kierowała kanadyjskim zespołem badawczym, gdy pracowała na Uniwersytecie McGill. Powiedziała CBC, że nowe globalne dane pokazują, jak ważna jest każda z 12 infekcji.

41 milisekund różnicy między wydechem a wdechem

Tego samego dnia Northwestern University podał wynik zupełnie innego rodzaju. Neurolodzy z tej uczelni stwierdzili, że czas reakcji podczas wydechu jest średnio o 41 milisekund krótszy niż podczas wdechu. To około jednej dwudziestej piątej sekundy. Czas reakcji w pauzach między oddechami jest też krótszy niż podczas wdechu, o 21 milisekund. Według komunikatu uczelni z 29 września to pierwszy eksperyment, który mierzył czas reakcji we wszystkich fazach oddychania, łącznie z pauzami między oddechami.

Praca "Response speed is modulated by respiratory phase" ukazała się w czasopiśmie iScience wydawanym przez Cell Press. Ken Paller, profesor psychologii im. Jamesa Padilli na Northwestern, jest autorem senioralnym. Neurolożka Erika M. Yamazaki, była członkini laboratorium Pallera, jest pierwszą autorką. 35 dorosłych w wieku od 18 do 33 lat wykonało zadanie psychomotorycznej czujności. Naciskali spację jak najszybciej, gdy czerwony kwadrat zmieniał kolor na żółty, mając pod nozdrzami prosty czujnik przepływu powietrza. Każdy uczestnik wykonał zadanie dwa razy: raz przed drzemką lub ośmiogodzinnym snem w laboratorium, raz po.

"Używając namacalnego i łatwego do zrozumienia zadania, mogliśmy pokazać związek między oddychaniem a poznaniem, i mam nadzieję, że ludzie z różnych dziedzin znajdą dla tego zastosowanie" - powiedziała Yamazaki w komunikacie. "Badanie związku mózgu i ciała to wciąż nowa dziedzina, co czyni wyniki jeszcze bardziej ekscytującymi." Paller ostrożnie mówił o mechanizmie. "To badanie dokumentuje ważny związek między oddychaniem a układami mózgu odpowiadającymi na zdarzenia w otoczeniu" - powiedział. "Nie wiemy jeszcze dokładnie, jak są powiązane, ale podejrzewamy, że chodzi o wydajność neurofizjologiczną, bo inne badania pokazały, że różne oscylacje mózgu synchronizują się z rytmem oddychania."

Laboratorium Pallera prowadzi teraz powiązane badania finansowane przez National Institutes of Health, którymi kieruje Yamazaki. Skupiają się na bezdechu sennym, szkodliwych pauzach w oddychaniu podczas snu, które często są zbyt rzadko diagnozowane i niewłaściwie leczone. Badacze liczą, że nieinwazyjne strategie poprawy snu, podejście nazywane czasem inżynierią snu, złagodzą część skutków złego snu. Próba jest tu mała, 35 osób, a efekt to dziesiątki milisekund. To wynik laboratoryjny dotyczący momentu naciśnięcia klawisza, nie produkt noszony na ciele. Wpisuje się jednak w ten sam obszar badań co prace nad monitorowaniem krążeniowo-oddechowym, które w tym miesiącu zapełniają czasopisma. Wskazuje to samo pytanie: jak dużą część rytmu ciała można zmierzyć nieinwazyjnie i co ten pomiar faktycznie przewiduje.

AI bez wytycznych i wstyd, który z tego wynika

Trzecie wrześniowe badanie dotyczy zachowania, nie biologii. Nieman Journalism Lab poinformował 28 września o pracy "Guidance over guidelines? Unpacking the uses and concerns of generative AI in communication science", opublikowanej w "Information, Communication and Society". Naukowcy z National Yang Ming Chiao Tung University na Tajwanie, Uniwersytetu w Amsterdamie i Uniwersytetu w Utrechcie przebadali ponad 1 100 badaczy komunikacji z 77 krajów. Przeprowadzili też cztery dyskusje grupowe. Badanie wykazało rozdźwięk między tym, w co badacze wierzą, a tym, co robią.

Prawie 70 procent respondentów używało już generatywnej AI w co najmniej jednym zadaniu związanym z badaniami. Jednak większość uznała używanie AI za niewłaściwe w większości zadań badawczych. Nieco ponad połowa uznała za właściwe wykorzystanie AI do pisania tekstów (55 procent) i generowania kodu (50,4 procent). Autorzy zauważają, że uczestnicy nie doszli do konsensusu co do tego, co uchodzi za etyczne użycie. Bez wytycznych instytucji badacze ustalają własne standardy, a to rodzi stygmatyzację.

Autorzy opisują paradoks przejrzystości. Badacze mogą czuć etyczny obowiązek ujawnienia pomocy generatywnej AI. Jednocześnie obawiają się, że ujawnienie sprawi, iż ich praca będzie wyglądać na mniej autentyczną lub wiarygodną. "Choć taka niechęć jest zrozumiała, bo raportowanie użycia genAI może zmniejszyć szanse na publikację, to ostatecznie utrudnia otwartą dyskusję o tym, jak używać tych narzędzi etycznie i odpowiedzialnie w badaniach" - czytamy w badaniu. "Przejrzystość jest więc niezbędna, bo skuteczne i sensowne wytyczne można opracować tylko wtedy, gdy rozumiemy, kiedy i jak używa się genAI." Autorzy zalecają, by społeczność badaczy komunikacji, w tym osoby, instytucje i czasopisma, budowała kulturę sprzyjającą ujawnianiu. Chcą, by badacze ujawniali etapy pracy, na których korzystali z generatywnej AI. "Samo zakazywanie genAI albo udawanie, że się jej nie używa, nie jest ani zrównoważone, ani konstruktywne" - piszą. Hannes Cools, jeden z badaczy, podsumował ankietę na Bluesky 28 września. Opisał ją jako pierwsze systematyczne, ogólnodziedzinowe, międzynarodowe badanie empiryczne praktyk generatywnej AI w naukach o komunikacji.

Co je łączy

Żadne z tych trzech badań nie dotyczy urządzenia konsumenckiego. To warte odnotowania w dniu, gdy nagłówki o technologiach zdrowotnych zdominowane są przez urządzenia noszone, czujniki i narzędzia AI do triażu. Dwie prace dotyczą rzeczy, które ciało robi samo: infekcji, która po latach zamienia się w nowotwór, i oddechu, który przesuwa czas reakcji o milisekundy. Trzecia dotyczy tego, jak zachowują się profesjonaliści, gdy nowe narzędzie pojawia się szybciej niż reguły jego użycia.

Praca o infekcjach ma największe konsekwencje dla polityki zdrowotnej, bo wskazuje na szczepionki, antybiotyki i programy przesiewowe, które już istnieją. Praca o oddychaniu ma najmniejsze bezpośrednie konsekwencje, bo to eksperyment laboratoryjny na 35 osobach bez produktu. Praca o AI ma najbardziej kłopotliwe, bo sugeruje, że lukę między oficjalnymi wytycznymi a codzienną praktyką wypełnia obecnie milczenie. Wszystkie trzy łączy ostrożność metodologiczna. Szacunki nowotworów to modelowane odsetki, nie rejestracje. Efekt oddechowy to średnia z małej próby. Ankieta o AI opiera się na samoopisie. Wszystkie trzy to wyniki, które bywają spłaszczane w nagłówkach. Wszystkie trzy mają zastrzeżenia, które sami autorzy zapisali.

Dla czytelników śledzących zwłaszcza zdrowie cyfrowe użyteczny sygnał w tym tygodniu to nie nowy gadżet. To fakt, że baza dowodów na temat sygnałów samego ciała, oddechu, infekcji, odpowiedzi immunologicznej, wciąż się buduje. A normy zawodowe dla narzędzi służących do ich analizy wciąż są przedmiotem sporu.

Komentarze 0

Źródła

4
  1. 011 in 8 cancer cases worldwide are caused by infections, study findsEN
  2. 02Ready, set, exhale: Study links respiration and cognitionEN
  3. 03A lack of professional AI guidelines leads to feelings of "AI shame," a new study findsEN
  4. 04Studlark — AI-Powered Group Study SaaSEN

Wszystkie liczby i cytaty w tym tekście pochodzą z poniższych źródeł. Nie dopisujemy danych, których w źródłach nie ma.

Materiały zostały przygotowane przez zespół redakcyjny wspierane przez AI.

Renata Pawlak

Renata Pawlak

Nauka i zdrowie

Renata Pawlak zajmuje się w FLASH24 nauką i zdrowiem, opierając teksty na publikacjach recenzowanych, komunikatach instytucji i danych źródłowych, a nie na doniesieniach bez pokrycia. Przy każdej liczbie sprawdza metodologię badania, wielkość próby i jednostki, a wyniki porównuje z wcześniejszymi pracami na ten sam temat. Czeka na comiesięczne raporty GUS i NFZ, rozmawia z lekarzami oraz fizykami, a przed publikacją pyta autorów o ograniczenia ich wniosków. Prywatnie interesuje się fizyką materiałów i obserwuje niebo przez własny teleskop, co pomaga jej czytać prace z dziedzin ścisłych. Nie publikuje niczego, czego nie może potwierdzić w co najmniej dwóch niezależnych źródłach.

Redakcja →

Komentarze

0
  1. Brak komentarzy — bądź pierwszy.

Dodaj komentarz

Komentarze są widoczne publicznie. Nie publikujemy wulgaryzmów, spamu i treści reklamowych.