Przejdź do treści
Czas na świecieEU--:--UK--:--USA--:--CN--:--PLDEFRIT中文EN

portal o AI i technologiiwydarzenia · analizy · wywiady · tło techniczne

Szukaj
NA ŻYWO
›

Nauka

256 tekstów · 5/15
Commonwealth Fusion Systems ma 4 mld dol., czyli 30% prywatnego kapitału fuzyjnego

Commonwealth Fusion Systems ma 4 mld dol., czyli 30% prywatnego kapitału fuzyjnego

Commonwealth Fusion Systems zebrała łącznie 4 mld dol., około 30% całego kapitału, jaki kiedykolwiek zainwestowano w prywatną fuzję, po rundzie o wartości 1 mld dol. ogłoszonej 25 sierpnia [11]. Tokamak SPARC jest gotowy w około 80%, a dodatni bilans energetyczny ma być osiągnięty w 2027 r. Elektrownia ARC, którą CFS sprzedała Google'owi i Eni, ma jednak trafić do sieci dopiero na początku lat 30. [11].

Nauka5 listopada 20264 min czytaniaŹródła 32
IPP wyda 6 mln euro na mocniejszy system ogrzewania Wendelstein 7-X

IPP wyda 6 mln euro na mocniejszy system ogrzewania Wendelstein 7-X

Instytut Fizyki Plazmy Maxa Plancka podał 27 lipca, że wyda 6 mln euro z budżetu niemieckiego ministerstwa badań na wymianę ogrzewania mikrofalowego Wendelstein 7-X na mocniejszy system. Greifswaldzki stellarator ma zbliżyć się do warunków panujących w elektrowni.

Nauka5 listopada 20265 min czytaniaŹródła 20

Najnowsze

11 tekstów
Glicyna z Bennu mogła powstać w zmrożonym lodzie pod wpływem promieniowania

Glicyna z Bennu mogła powstać w zmrożonym lodzie pod wpływem promieniowania

Glicyna w pyle z asteroidy Bennu mogła powstać w zamarzniętym lodzie wystawionym na promieniowanie, a nie w ciepłej wodzie, wynika z badania pod kierunkiem Uniwersytetu Stanowego Pensylwanii (Penn State), o którym poinformowano 9 lutego.

Nauka5 listopada 20265 min czytania
BioNTech i DualityBio donoszą o skromnym sukcesie trastuzumabu pamirtekanu w III fazie i wyższym odsetku ILD

BioNTech i DualityBio donoszą o skromnym sukcesie trastuzumabu pamirtekanu w III fazie i wyższym odsetku ILD

BioNTech i DualityBio podały 26 października, że III faza badania DYNASTY-Breast02 osiągnęła główny cel. Poprawa przeżycia wolnego od progresji jest statystycznie istotna, ale skromna, a odsetek śródmiąższowej choroby płuc był wyższy.

Nauka5 listopada 20264 min czytania
Ministerstwo Kultury Peru: w Chan Chan odkryto nietkniętą platformę grobową z 38 osobami

Ministerstwo Kultury Peru: w Chan Chan odkryto nietkniętą platformę grobową z 38 osobami

Ministerstwo Kultury Peru poinformowało 8 września 2026 r., że archeolodzy znaleźli w kompleksie Utzh An w Chan Chan nietkniętą platformę grobową ze szczątkami 38 osób. Wyposażenie grobów osób wysokiej rangi przetrwało tam w dużej części nienaruszone przez ponad sześć stuleci.

Nauka5 listopada 20264 min czytania
04

Teleskop Inouye po raz pierwszy pokazał wiry Kelvina-Helmholtza na powierzchni Słońca

Teleskop słoneczny Inouye wykonał pierwsze bezpośrednie zdjęcia wirów Kelvina-Helmholtza w fotosferze Słońca. Rozdzielił struktury o rozmiarach bliskich 19 kilometrów wzdłuż granic magnetycznych. Praca ukazała się w Nature 5 sierpnia 2026 r.

Nauka5 listopada 20265 min czytania
05

ITER zakończył wieloletnią kampanię naprawy elementów tokamaka

ITER zakończył tej jesieni wieloletnią kampanię naprawy kluczowych elementów tokamaka, powiedział szef projektu budowy Sergio Orlandi. Prace zamykają trudny rozdział w historii budowy projektu i zmieniają sposób dopasowywania sektorów komory próżniowej do sąsiadów.

Nauka5 listopada 20263 min czytania
06

Zamknięty sarkofag rzymskiego dziecka otwarty w Konstancy, w środku zabawki

Archeolodzy otworzyli 27 października w Konstancy zamknięty sarkofag rzymskiego dziecka i znaleźli w nim drewnianą trumnę, dwie gliniane zabawki oraz dwie bulli. Grób odkryto pięć dni wcześniej, podczas wykopalisk wyprzedzających budowę. VICE podało 4 listopada, że muzeum wciąż nie potwierdziło, czy zachowały się jakiekolwiek szczątki dziecka.

Nauka5 listopada 20264 min czytania
07

Ocean miał 100 dni rekordowego ciepła z rzędu, a pod spodem dziewiąty roczny rekord

Globalny ocean poza strefami polarnymi notował rekordowe temperatury powierzchni morza przez 100 dni z rzędu, od 2 czerwca do 10 września 2026 r., według danych Climate Reanalyzer [10][11]. To szczyt dziewiątego z rzędu rocznego rekordu zawartości ciepła w oceanie: 23 zettadżule więcej w 2025 niż w 2024 [3][7].

Nauka5 listopada 20265 min czytania
08

Commonwealth Fusion zaczyna rozruch SPARC przed kampanią Q>1 w 2027 roku

Commonwealth Fusion Systems rozpoczął rozruch tokamaka SPARC i planuje włączyć go w 2027 roku, żeby w kampanii wytworzyć więcej energii fuzyjnej, niż zużyje, podał AIP Science Light.

Nauka5 listopada 20264 min czytania
09

Atoco promuje kontenerową instalację, która wytwarza wodę pitną z powietrza

Atoco, współzałożone przez noblistę Omara Yaghiego, promuje urządzenie wielkości kontenera morskiego, które według firmy może wytwarzać do 1 000 litrów wody pitnej dziennie z powietrza, podał Education Times.

Nauka5 listopada 20264 min czytania
10

FDA rozszerza zatwierdzenie Casgevy na dzieci od drugiego roku życia

FDA rozszerzyła 1 lipca 2026 r. zatwierdzenie Casgevy na pacjentów od drugiego roku życia. Do kwalifikowanej grupy dochodzi około 5 500 amerykańskich dzieci. Terapia kosztuje 2,2 mln dol. i jest dostępna w ponad 50 kwalifikowanych ośrodkach.

Nauka5 listopada 20264 min czytania
11

Cewka ITER nr 17 przeszła test zimny przy 34 kA, połowie prądu roboczego

Cewka pola toroidalnego ITER nr 17 przeszła test zimny przy 34 kA, czyli połowie prądu roboczego 68 kA, i 30 października opuściła stanowisko w Cadarache. Trafi do magazynu przed montażem.

Nauka5 listopada 20263 min czytania

Krótko

6 tekstów

Nie da się mieć wszystkiego w walidacji szeregów czasowych

Autor dowodzi, że w walidacji modelu na szeregu czasowym nie da się jednocześnie zachować trzech własności: trening na większości próby, pokrycie większości próby przez zbiory testowe i przyczynowość, czyli trenowanie wyłącznie na danych z przeszłości wobec punktu testowego. Każde wyjście poza granicę przyczynową a + b = 1 wymaga treningu na przyszłości, a szkoda z tym związana zależy od odległości danych przyszłych od punktu testowego, nie od ich ilości. Na czystym szumie losowo pomieszany podział pięciokrotny raportuje współczynnik informacyjny +0,32, podczas gdy podział ciągły, używający tej samej ilości danych z przyszłości, daje +0,004.

Entropia permutacyjna niezawodnie rozróżnia stan czuwania z zamkniętymi i otwartymi oczami

Na zapisach EEG 109 zdrowych osób badacze zastosowali analizę porządkową i sprawdzili odporność czasowej oraz przestrzennej entropii permutacyjnej na artefakty mrugania, długość zapisu i liczbę analizowanych kanałów. Obie miary okazały się zaskakująco odporne: wykrywały istotne różnice między stanem z zamkniętymi i otwartymi oczami u tej samej osoby nawet na surowym sygnale, w krótkim przedziale czasu oraz przy zredukowanej liczbie elektrod.

Chiński satelita testowy łączy 5G NTN ze obliczeniami na pokładzie

20 września 2026 roku rakieta Lijian-1 Y18 wyniosła na orbitę satelitę Pengcheng Shoufa, pierwszego z planowanej konstelacji Pengcheng Tianma. Ważący 150 kilogramów obiekt jako pierwszy w Chinach zintegrował na pokładzie stację bazową 5G NTN, sieć rdzeniową, obliczenia AI, komunikację laserową satelita–Ziemia oraz łączność mikrofalową. Satelita ma prowadzić testy transmisji laserowej z przepływnością 100 Gb/s, a konstelacja docelowo liczyć dziewięć aparatów.

Rekonstrukcja powierzchni tlenku niklu zmienia obraz katalizy metanu

Zespół z Dalian Institute of Chemical Physics pod kierunkiem Zhang Tao wykazał, wykorzystując metody in situ oraz obliczenia w ramach teorii funkcjonału gęstości, że w warunkach częściowego utleniania metanu powierzchnia tlenku niklu ulega rekonstrukcji i tworzy jednostkę aktywną [Ni1O1Ni4]. Bariera aktywacji rozrywania wiązania C–H wynosi dla niej 12,5 kcal na mol, wobec 38,5 kcal na mol na powierzchni NiO(100) i 15,7 kcal na mol na powierzchni metalicznego Ni(111). Wynik podważa przekonanie, że o wydajności reakcji decydują nanocząstki metalicznego niklu.

Rozdzielenie zmiany wzmocnienia od wyjścia z rozmaitości neuronowej

Praca proponuje geometryczny rozkład zmiany stanu populacji neuronów na trzy części: zmianę wynikającą ze wzmocnienia pobliskiego stanu na rozmaitości, ruch w obrębie rozmaitości i rzeczywiste wyjście poza nią. Autor pokazuje, że przy jednym stanie odniesienia i jednym stanie badanym ani punkt startu perturbacji, ani jej wzmocnienie i mechanizm nie dają się odtworzyć jednoznacznie, i formułuje warunki, przy których każdy składnik można zinterpretować.

Modele kodują składnię, której nie używają

Zespół Zhenyana Lu wprowadził trójpoziomową ocenę składni: zachowanie na wyjściu, odczyt przez głowicę językową oraz odzyskiwalność przez sondę, mierzone na tych samych przykładach i tej samej decyzji binarnej. Na trójjęzycznym zestawie zależności kontrolnych, obejmującym angielski, chiński i niemiecki, odzyskiwalność przez sondę okazała się wyższa lub równa odczytowi z głowicy, a ten wyższy lub równy zachowaniu, we wszystkich siedmiu modelach i trzech językach. Największa luka, 0,653, wystąpiła w modelu Qwen3-0.6B Instruct w zadaniu odpowiedzi na pytania i utrzymywała się także w wersji 14B.