Czeski zespół ponownie odkopuje w Sakkarze grobowce Sabu i Ptahshepsesa

Egipski minister turystyki i starożytności Sherif Fathy obejrzał prace misji na stanowisku, poinformowało ministerstwo. Przyjrzał się elementom architektonicznym i inskrypcjom odsłoniętym przez misję, w tym kaplicy ofiarnej i komory grobowej Ptahshepsesa, gdzie znaleziono wapienny sarkofag z jego szczątkami. Fathy powiedział, że zacieśnianie współpracy naukowej z zagranicznymi misjami podnosi też kwalifikacje egipskich archeologów.

Ponowne odkrycie w Sakkarze

Grobce jako pierwszy odnalazł francuski egiptolog Auguste Mariette, założyciel Egipskiej Służby Starożytności, między 1858 a 1860 rokiem. Zidentyfikował w okolicy około 160 grobowców Starego Państwa, ale jego wykopaliska skupiły się głównie na najważniejszych zabytkach, a inne części grobowców pozostawił niezbadane i słabo udokumentowane. Z czasem piasek zasypał je ponownie. Projekt Czeskiego Instytutu Egiptologii ma zlokalizować, odkopować i udokumentować grobowce częściowo przebadane w XIX wieku i potem zasypane.

Hisham El-Leithy, sekretarz generalny egipskiej Najwyższej Rady Starożytności, powiedział, że wartość czeskich prac polega na ponownym odkopaniu grobowców, które od XIX wieku pozostawały tylko częściowo odsłonięte. Jak dodał, nowe badania dokumentują zabytki nowoczesnymi metodami naukowymi i przynoszą informacje o wierzeniach religijnych oraz życiu społecznym urzędników Starego Państwa.

Zespół ponownie odkopał grobowce Sabu i jego syna Ptahshepsesa, obu wysokich urzędników związanych z kultem Ptaha w Memfis. Oba grobowce pochodzą ze Starego Państwa, które misja datuje na okres od około 2686 do 2181 r. p.n.e. Grobowiec Sabu leży na północ od grobowca syna. Miroslav Bárta, który kieruje czeską misją, powiedział, że zespół zlokalizował grobowiec Ptahshepsesa na podstawie zdjęć satelitarnych i badań terenowych.

Kaplica Ikhetnefert

Bárta powiedział, że jednym z najciekawszych znalezisk jest kaplica ofiarna żony Sabu, Ikhetnefert, której Mariette nigdy nie odnalazł. Kaplica została odsłonięta po raz pierwszy podczas obecnej misji, podało ministerstwo. Fałszywe drzwi w jej wnętrzu zdobią sceny z Ikhetnefert z mężem i dwoma synami, Ptahshepsesem i Raneferefem. Według Bárty dekoracja daje nowy wgląd w rodzinę i relacje w niej panujące.

W kaplicy są też dobrze zachowane reliefy przedstawiające Sabu i Ptahshepsesa nadzorujących procesje niosących ofiary. Zewnętrzne ściany grobowca Sabu naśladują fasady pałaców królewskich, co czeski zespół odczytuje jako odbicie jego wysokiej pozycji. El-Leithy powiedział, że ściany zewnętrzne miały rozbudowaną dekorację.

Ptahshepses: kariera i pochówek

Mohamed Abdel-Badei, który kieruje Sektorem Starożytności Egipskich w Najwyższej Radzie Starożytności, powiedział, że komora grobowa Ptahshepsesa była jednym z najważniejszych znalezisk podczas wykopalisk. Grobowiec ma komorę ofiarną, a jego wejście zdobią reliefy z niosącymi ofiary i sceny rytualnego uboju.

Źródła pisane wskazują, że Ptahshepses służył czterem królom V dynastii: Sahure, Neferirkare, Raneferefowi i Niuserre. Badania archeologiczne, na które powołuje się Abdel-Badei, wskazują, że był pierwszym urzędnikiem spoza rodziny królewskiej, który poślubił egipską księżniczkę. Była nią Chamaat, córka króla Userkafa, założyciela V dynastii.

Mohamed Megahed, zastępca kierownika czeskiej misji, powiedział, że grobowiec ograbiono w starożytności, w wyniku czego przepadła biżuteria i cenne przedmioty. Szczątki mumii jednak się zachowały, dzięki czemu zespół egipskich antropologów mógł je zbadać. Analiza wskazuje, że zmarł po sześćdziesiątce. Abdel-Badei nazwał to wyjątkowo zaawansowanym wiekiem jak na ówczesne standardy, a czeski zespół opisuje go jako wyjątkowo długowiecznego.

Skala i otoczenie

Grobowiec Sabu miał ponad 175 stóp długości i 90 stóp szerokości, a niegdyś wznosił się na około 16 stóp, podał magazyn Archaeology. Ponowne wykopaliska udokumentowały nieznane wcześniej części obu grobowców.

Sakkara leży około 20 mil na południe od Kairu i była główną nekropolią Memfis, starożytnej stolicy założonej około 3100 r. p.n.e. i porzuconej w VII wieku n.e.