Obserwatorium Rubin znalazło kandydata na planetę karłowatą za Plutonem

Ogłoszenie odkrycia

NSF-DOE Vera C. Rubin Observatory znalazło kandydata na planetę karłowatą za Plutonem. Obiekt, oznaczony tymczasowo jako 2026 ED138, odkryto na zdjęciach z Rubina wykonanych w okresie poprzedzającym Legacy Survey of Space and Time. Minor Planet Center ogłosiło odkrycie w Minor Planet Electronic Circular 4 listopada.

ED138 znajduje się około 46 jednostek astronomicznych od Słońca, a jedna jednostka astronomiczna to średnia odległość Ziemi od Słońca. Pluton ma średnio 40. Rubin podał, że wstępna analiza wskazuje, iż obiekt może należeć do największych i najjaśniejszych ciał, jakie naukowcy odkryli w tym rejonie. Etykieta planety karłowatej pozostaje warunkowa.

Na podstawie odległości obiektu, jego jasności i szacowanego albedo, czyli współczynnika odbicia powierzchni, zespół ocenia jego rozmiar na od 600 do 1 500 kilometrów. Tak duże ciała lodowe powinny być okrągłe. Planeta karłowata musi mieć dość masy, żeby własna grawitacja nadała jej kulisty kształt. Według Rubina wstępna analiza stawia ED138 wśród największych kandydatów na planety karłowate.

Jak znalazł go kod wyszukujący

Matthew Holman, członek zespołu operacyjnego Rubina i współpracownik Center for Astrophysics | Harvard & Smithsonian, natrafił na obiekt wieczorem 13 października. Przepuszczał przez swój kod wyszukujący dane Rubina zebrane wcześniej w 2026 roku. Program powstał we współpracy z Kevinem Napierem z CfA i przegląda miliardy detekcji poruszających się obiektów, porównuje je i znajduje te, które należą do tego samego ciała. Holman od razu zauważył, że jasność i odległość obiektu wskazują na coś wyjątkowo dużego.

„Pierwszą reakcją było podekscytowane niedowierzanie”, powiedział Holman. „Takie obiekty są bardzo rzadkie, więc od razu zacząłem sprawdzać, czy czegoś nie zrobiłem źle albo czy kodu nie zawiódł błąd”.

Mario Jurić, główny naukowiec Rubina ds. Układu Słonecznego na University of Washington, przeszukał katalogi i zdjęcia i znalazł 20 kolejnych obserwacji sięgających 4 marca 2026 r.. Łącznie teleskop Simonyi Survey Telescope obserwował 2026 ED138 30 razy w ciągu 20 nocy między 4 marca a 11 lipca 2026 r.. Zdjęcia archiwalne z Dark Energy Camera, odnalezione przez usługę ADAM Precovery Asteroid Institute, wydłużyły zapis do 2016 roku. Na ich podstawie zespół prześledził ponad 10 lat orbity obiektu.

Orbita jest nachylona prawie 25 stopni do płaszczyzny Układu Słonecznego, co według Rubina czyni z ED138 obiekt transneptunowy gorącej klasycznej populacji. Sugeruje to, że grawitacja Neptuna wytrąciła go z pierwotnej orbity.

Dlaczego Rubin to potrafi

Teleskop Rubina o średnicy 8,4 metra ma kamerę o rozdzielczości 3 200 megapikseli. Jedno zdjęcie w pełnej rozdzielczości wymagałoby około 400 telewizorów Ultra HD. Teleskop przemiata całe południowe niebo co trzy noce i zbiera około 10 terabajtów danych na noc. Obserwatorium rozpoczęło dziesięcioletni Legacy Survey of Space and Time 30 czerwca 2026 roku.

Rubin będzie powtarzał przegląd południowego nieba przez dekadę, budując poklatkowy zapis zmieniającego się nieba. Holman i Jurić przedstawili wyniki na konferencji prasowej podczas 58. dorocznego zjazdu Division for Planetary Sciences w Spokane w stanie Waszyngton. Obserwatorium Rubin finansują wspólnie National Science Foundation i Office of Science Departamentu Energii.