Sieci dezinformacji biorą na cel wybory, kryzysy i krytyków

Ponad 85% ludzi na świecie obawia się wpływu dezinformacji w internecie, a 87% twierdzi, że już zaszkodziła ona polityce ich kraju. Tak wynika z sondażu Ipsos dla UNESCO, opublikowanego w listopadzie 2023 roku. Objęto nim 8 000 osób w 16 krajach, w tym państwa, w których w 2024 roku miały się odbyć wybory krajowe. Łącznie mieszka w nich 2 500 000 000 uprawnionych do głosowania.

Z sondażu wynika, że 56% użytkowników internetu czerpało wiadomości głównie z mediów społecznościowych, wobec 44% dla telewizji i 29% dla serwisów medialnych. Zaufanie do mediów społecznościowych było niższe niż do tradycyjnych: 50% wobec 66% dla telewizji, 63% dla radia i 57% dla stron i aplikacji medialnych. W 16 krajach 68% wskazało media społecznościowe jako miejsce, gdzie fałszywe informacje rozprzestrzeniają się najszerzej.

Southport: jak rozniósł się fałszywy trop

W lipcu 2024 roku w Southport zginęły trzy dziewczynki. W ciągu kilku godzin pojawiły się fałszywe twierdzenia o imieniu, wyznaniu i statusie migracyjnym sprawcy. Skrajnie prawicowe grupy zorganizowały antymigranckie i antymuzułmańskie protesty, które przerodziły się w kilkudniowe zamieszki w Wielkiej Brytanii. Doszło do ataków na meczety, ośrodki dla imigrantów i hotele, w których mieszkają osoby ubiegające się o azyl.

Hannah Rose, analityczka ds. nienawiści i ekstremizmu w Institute for Strategic Dialogue, powiedziała CNBC w mailu, że wpis na X fałszywie nazwał sprawcę "Ali al-Shakati", rzekomo migranta wyznania muzułmańskiego. Do godziny 15 następnego dnia fałszywe nazwisko miało ponad 30 000 wzmianek tylko na X. Inne fałszywe twierdzenia mówiły, że sprawca był na liście obserwacyjnej służb, przybył małą łodzią w 2023 roku albo był znany lokalnym służbom zdrowia psychicznego. Policja zdementowała te twierdzenia dzień po ich pojawieniu się i podała, że podejrzany urodził się w Wielkiej Brytanii. Narracja zdążyła już jednak zyskać zwolenników.

Joe Ondrak, kierownik ds. badań i technologii w brytyjskim oddziale Logically, powiedział CNBC, że fałszywe doniesienia posłużyły do racjonalizacji i wzmocnienia istniejących uprzedzeń, zanim jakakolwiek ustalona prawda zdążyła się przebić. Rose z ISD dodała, że konta z setkami tysięcy obserwujących, w tym płatne niebieskie znaczniki, udostępniały fałszywe informacje, które algorytmy platform podsuwały dalej innym użytkownikom. Dodała też, że gdy użytkownicy szukali Southport na TikToku, fałszywe nazwisko było promowane w sekcji rekomendacji platformy przez osiem godzin po tym, jak policja potwierdziła, że jest nieprawdziwe.

Operacje powiązane z państwami

Inne sieci nie są oddolne. CNN podało w listopadzie 2023 roku, powołując się na dokumenty sądowe i publiczne ujawnienia firm społecznościowych, że rząd Chin zbudował największą znaną operację dezinformacyjną w internecie i używa jej do nękania mieszkańców USA, polityków i firm, czasem grożąc celom przemocą. Ofiary opisywały lawiny dziesiątek tysięcy wpisów. Meta poinformowała w sierpniu 2023 roku, że usunęła grupę blisko 8 000 kont przypisanych tej siatce w drugim kwartale tego roku. Google powiedziało CNN, że w ostatnich latach zamknęło ponad 100 000 powiązanych kont. Z blogów firmowych wynika z kolei, że X zablokował setki tysięcy kont wspieranych lub powiązanych z państwem chińskim.

Badanie opublikowane we wrześniu 2023 roku przez Union of Concerned Scientists przytoczyło dane Center for Countering Digital Hate. Według nich X nadal hostował blisko 86% zestawu 300 wpisów pełnych nienawiści tydzień po tym, jak zostały zgłoszone. Ten sam wpis cytował badaczkę Abbie Richards, która ustaliła, że tweety negujące zmianę klimatu miały średnio około 30 000 tygodniowo między grudniem 2021 a lipcem 2022 roku, a po lipcu 2022 roku ich liczba prawie potroiła się do 110 000 tygodniowo.

Przepisy wchodzą po kawałku. Brytyjska ustawa o bezpieczeństwie w internecie, mająca zwalczać mowę nienawiści, wchodzi w życie dopiero na początku przyszłego roku, podało CNBC w sierpniu 2024 roku. Regulator medialny Ofcom napisał do platform, że nie powinny na nią czekać. UNESCO, które w listopadzie 2023 roku opublikowało siedmiopunktowy plan ładu, podało, że ponad 50 krajów już reguluje media społecznościowe, często poza międzynarodowymi normami wolności słowa i praw człowieka, i planuje Światową Konferencję Regulatorów w 2024 roku.