Helion pierwszy z D-T, Realta z konwersją bezpośrednią. Dwie prywatne firmy fuzyjne publikują wyniki

Dwie prywatne firmy fuzyjne opublikowały wyniki w odstępie kilku miesięcy. Wpis Heliona z 13 lutego 2026 roku mówi, że Polaris wykazał mierzalną reakcję deuteru z trytem (D-T) i temperaturę plazmy 150 milionów stopni Celsjusza. Wpis Realty Fusion z 1 lipca 2026 roku podaje, że 19 czerwca firma jako pierwsza prywatna spółka fuzyjna pokazała bezpośrednią konwersję energii kinetycznej plazmy na prąd. Stało się to na urządzeniu WHAM na University of Wisconsin-Madison. Żadna z firm nie twierdzi, że uzyskała energię netto. W obu przypadkach warto czytać drobny druk.

Sam Helion ostrożnie opisuje, co kampania z D-T ustala, a czego nie. Polaris, siódmy prototyp firmy, zaczął pracować pod koniec 2024 roku, a w styczniu stał się pierwszą i obecnie jedyną prywatną maszyną fuzyjną na paliwie deuterowo-trytowym, jak podaje spółka. Helion dodaje, że był też pierwszą firmą, która dostała zgodę regulatora na posiadanie i używanie trytu do demonstracji produkcji energii fuzyjnej. Praca na D-T to jeden z etapów programu testów Polarisa, nie cel. Helion zapowiada dalsze podnoszenie temperatury, aż osiągnie warunki optymalne dla fuzji deuteru z helem-3, paliwa, które chce stosować komercyjnie.

Wynik 150 milionów stopni to dwa razy więcej niż poprzedni rezultat Heliona. Firma mówi, że pobiła własny rekord branży, 100 milionów stopni Celsjusza, ustanowiony przez Trentę, swój szósty prototyp. Przypomina też, że 100 milionów stopni branża traktuje jako próg maszyny fuzyjnej o znaczeniu komercyjnym.

Helion dołączył do własnych twierdzeń komentarze z zewnątrz. Jean Paul Allain, Associate Director for Fusion Energy Sciences w Office of Science Departamentu Energii, powiedział, że jest pod wrażeniem "tempa, w jakim zmniejszamy ryzyko na drodze do komercjalizacji fuzji", i wskazał na "rekordowe temperatury oraz zyski z mieszanki paliwowej w ich systemie". Ryan McBride, który pracował nad fuzją inercyjną i techniką impulsów wielkiej mocy oraz kierował departamentem w Sandia National Laboratories, powiedział, że przejrzał dane diagnostyczne. Dowody reakcji D-T oraz temperatur powyżej 13 keV, czyli 150 milionów stopni Celsjusza, nazwał "ekscytującymi".

Wynik Realty to inny kamień milowy, a firma wyjątkowo wprost mówi o jego granicach. Konwersja bezpośrednia spowalnia naładowane cząstki opuszczające stożek strat zwierciadła napięciem elektrostatycznym i zamienia ich energię kinetyczną na prąd. Na WHAM jednoczłonowy konwerter z trzech siatek pobrał kilka amperów przy około 100 woltach, dość, by zapalić kilka żarówek, podaje Realta. Firma stwierdza wyraźnie, że nie jest to ani produkcja energii netto, ani konwersja na dużą skalę mocy pochodzącej z fuzji, i że te cele należą do przyszłych urządzeń.

Kontekst jest potrzebny w obu przypadkach. Tekst CNET z maja 2026 roku o wnętrzu ITER opisuje maszynę finansowaną publicznie za 22 000 000 000 dolarów, która zebrała lata opóźnień po pęknięciach rur osłony cieplnej znalezionych w 2020 roku. Zauważa też, że prywatnych startupów przybyło, a wiele z nich chce wyprzedzić ITER w ważnych kamieniach milowych. Główny doradca strategiczny ITER, Laban Coblentz, jest cytowany, że nauka jest wspólna: "To wiedza świata", według Javiera Artoli, naukowca modelującego plazmę ITER.

Pieniądze płyną do sektora prywatnego niezależnie od tego. Thea Energy podała 27 maja 2026 roku, że zebrała 100 000 000 dolarów w rundzie serii B prowadzonej przez USIT, z udziałem General Innovation Capital Partners i Linse Capital. Firma chce rozbudować produkcję magnesów i zbudować swój zintegrowany stellarator Eos. Droga Heliona do sieci prowadzi przez Oriona, pierwszą maszynę komercyjną, którą firma zaczęła budować w Malaga w stanie Waszyngton w lipcu 2025 roku, by dostarczać energię fuzyjną Microsoftowi.