SpaceX startuje z pierwszą próbą orbitalną Starship, a Wielka Brytania tworzy eskadrę kosmiczną

Okno startowe otworzyło się o 8:15 czasu wschodniego, czyli 7:15 czasu lokalnego, jak podała strona SpaceX, cytowana przez CNBC. Federalna Administracja Lotnictwa wysłała do stacji e-mail, w którym poinformowała, że 26 września wydała "licencję na start i wejście w atmosferę dla misji SpaceX Starship Super Heavy Flight 14".

Żaden z 13 wcześniejszych lotów testowych nie miał dotrzeć na orbitę. Flight 14 ma okrążyć planetę i w tej samej misji rozmieścić 26 nowych satelitów Starlink V3 firmy SpaceX.

Co nowego jest w tym locie

Satelity V3 powstają w zakładzie SpaceX w Redmond w stanie Waszyngton. Według CNBC mają panele słoneczne wytwarzające dwa razy więcej energii niż wcześniejsze generacje, są fizycznie większe i mają przesyłać dane szybciej do abonentów Starlink.

Firma przejmuje się tym ze względu na skalę. SpaceX utrzymuje około 11 000 aktywnych satelitów na orbicie, podczas gdy konkurencyjny Eutelsat OneWeb ma ich około 650, podaje CNBC. W sierpniowej rozmowie o wynikach Elon Musk powiedział: "Nie jest wykluczone, że w pewnym momencie Starlink dostarczy większość internetu na świecie, przynajmniej w krajach, w których wolno nam działać, a to zdecydowana większość krajów".

Starship jest pojazdem dla tej ekspansji. SpaceX zaprojektował zestaw Super Heavy jako w pełni wielokrotnego użytku, zdolny wynieść więcej ładunku taniej niż jakikolwiek wcześniejszy statek kosmiczny. Firma przygotowuje też rakietę do dużego lotu testowego NASA w przyszłym roku i zamierza użyć jej do powrotu amerykańskich astronautów na powierzchnię Księżyca.

Gdzie tu jest wynik naukowy

Wartość naukowa Flight 14 jest wąska, ale sprawdzalna: górny stopień, w pełni wielokrotnego użytku, ma przejść przez wejście w atmosferę i wodować w kontrolowany sposób, a potem zrobić to ponownie. Wielokrotne użycie zmienia rakietę w infrastrukturę, a infrastruktura jest tym, względem czego wycenia się konstelacje satelitów i ładunki naukowe.

Samo wejście na orbitę nie jest wynikiem naukowym. Wynikiem jest zbiór danych z pojazdu, który dotarł na orbitę i wrócił w jednym kawałku. To rozróżnienie ma znaczenie, bo SpaceX już tu był, nie przekraczając tej linii. Firma weszła na giełdę w czerwcu w największym IPO w historii i jest teraz wyceniana na około 2 000 000 000 000 dolarów, według CNBC. Ta wycena zakłada, że Starship przestanie być programem testowym.

Jest też druga, rzadziej omawiana klasa ładunków. Dyrektorka operacyjna SpaceX Gwynne Shotwell powiedziała w tym miesiącu podczas All-In Summit, że firma planuje użyć Starship do umieszczenia "superkomputerów w kosmosie", wynosząc na orbitę "satelity obliczeniowe AI" w 2027 roku.

Czy ten plan przetrwa zderzenie z mechaniką orbitalną, pozostaje otwartym pytaniem. Wyjaśnia jednak, dlaczego rozmieszczenie Starlinków i test orbitalny lecą razem, a nie jeden po drugim.

Brytyjska odpowiedź: walczyć z satelitami zakłócaniem, nie rakietami

Dwa dni przed oknem startowym Starship Królewskie Siły Powietrzne powołały nową jednostkę. Marszałek lotnictwa sir Harvey Smyth ogłosił powstanie No. III Space Effects Squadron na pierwszej brytyjskiej konferencji UK Space Power w Londynie, podaje The Register.

Smyth powiedział, że eskadra będzie chronić korzyści, jakie kosmos daje brytyjskim siłom zbrojnym, i będzie zdolna odmówić tych korzyści przeciwnikom. Kwatera główna RAF w High Wycombe kilka tygodni temu przekształciła się w Dowództwo Powietrza i Kosmosu, dodał.

Istniejące No. I Space Operations Squadron i No. II Space Warning Squadron dają RAF możliwość obserwacji i ostrzegania. No. III ma działać.

Jak, to mniej jasne. Wielka Brytania ma ograniczone możliwości startowe i, o ile publicznie wiadomo, nie ma rakiet antysatelitarnych. Rząd mówi, że zdolność zostanie dostarczona przy użyciu "zaawansowanej technologii", w tym wojny elektronicznej, aby "zakłócać, osłabiać i uniemożliwiać wrogie działania". The Register zapytał Ministerstwo Obrony o szczegóły. Rzecznik powiedział, że nie można powiedzieć wiele więcej, bo informacje są niejawne.

Ministerstwo mówi jednak, że eskadra będzie wspierać zarówno ofensywne, jak i defensywne operacje kosmiczne i będzie się rozrastać wraz z wchodzeniem do służby nowych zdolności.

Niejawne nie jest za to stanowisko polityczne. Wielka Brytania formalnie wykluczyła niszczące testy rakiet antysatelitarnych i działa przez Komitet ONZ ds. Pokojowego Wykorzystania Przestrzeni Kosmicznej. To sugeruje zakłócanie z ziemi, a nie broń kinetyczną, co, jak zauważa The Register, jest spójne z użytym sformułowaniem.

Cztery kraje znane są z testowania rakiet antysatelitarnych: USA, Rosja, Chiny i Indie. Najnowszy incydent miał miejsce w 2021 roku, gdy Rosja zniszczyła jednego ze swoich wycofanych z użycia satelitów i zagroziła Międzynarodowej Stacji Kosmicznej. W tym samym roku ISS manewrowała, żeby uniknąć szczątków po wcześniejszym zniszczeniu przez Chiny jednego z ich własnych satelitów. W 2022 roku ONZ przyjęła rezolucję prowadzoną przez USA, wzywającą kraje do zobowiązania się, że nie będą przeprowadzać podobnych testów.

Nie powstrzymało to zainteresowania opcjami niekinetycznymi. Chiny rozważały lasery i mikrofale wysokiej mocy do unieszkodliwiania obiektów orbitalnych, według The Register, a amerykańskie Space Force twierdziło, że zaobserwowało chińskie satelity ćwiczące manewry "walki powietrznej" na orbicie. W 2025 roku The Register informował, że Ministerstwo Obrony pracuje z Brytyjską Agencją Kosmiczną nad technologią wykrywania, kiedy lasery oślepiają satelity i zakłócają łączność.

Naziemne wąskie gardło, którego nikt nie rozwiązał

W tym samym tygodniu projekt solarny w Illinois pokazał, jak ograniczona stała się naziemna strona kosmiczno-energetycznej gospodarki. CleanTechnica poinformowała 27 września, że farma Bowes Solar firmy Cultivate Power, instalacja o mocy 11 megawatów (DC), mieści się na 22-akrowej działce w Elgin, wciśniętej między dwa osiedla mieszkaniowe, linie wysokiego napięcia, tory kolejowe i teren podmokły.

Tradycyjna energia słoneczna społecznościowa potrzebuje 5 do 7 akrów na MWp, według Planted Solar, dostawcy konstrukcji montażowych. Według tej reguły farma Bowes nie mogłaby się zmieścić. Konstrukcje Planted sterowane oprogramowaniem wymagają około 2 akrów na MWp i mogą wypełniać nieregularne przestrzenie, które tradycyjne układy zostawiają puste. Cultivate podzieliła instalację na dwie farmy, żeby poradzić sobie z odległościami od granic działki i ominąć teren podmokły.

Chronicle Media, cytowana przez CleanTechnica, podała, że projekt obniży stawki dla 580 gospodarstw o niskich i średnich dochodach, a abonenci zaoszczędzą 13 900 000 dolarów na rachunkach Commonwealth Edison w ciągu 40 lat. Przychody z podatku od nieruchomości mają wynieść łącznie 2 100 000 dolarów w tym samym okresie.

"Rozwijanie energii słonecznej na ograniczonych działkach to rosnący obszar zainteresowania branży", powiedziała Cultivate do CleanTechnica w e-mailu. "Staje się to coraz ważniejsze, gdy konkurencja o ziemię popycha fotowoltaikę na coraz mniejsze działki".

Pytanie o pieniądze pod satelitami AI

Plan obliczeń orbitalnych Shotwell na 2027 rok należy do debaty, którą The Decoder nakreślił 26 września jednym pytaniem: czy przychody laboratoriów AI rosną wystarczająco szybko, żeby zapłacić za rozbudowę centrów danych?

Azeem Azhar, założyciel grupy badawczej Exponential View, podał jeden punkt danych w podcaście z Nicholasem Thompsonem z The Atlantic. Mówiąc do około 160 wiceprezesów ds. IT w Las Vegas, Azhar zapytał, kto może wskazać mierzalne wyniki AI. Dwie trzecie zostało na nogach, więcej, niż się spodziewał. Potem zapytał, kto ma wyniki na tyle dobre, żeby przerwać wakacyjny urlop prezesa. Na nogach zostało około ośmiu osób.

Azhar czyta to tak, że firmy robią postępy, powoli. The Decoder zauważa, że badanie Boston Consulting Group wykazało, iż około 70 procent prezesów na świecie twierdzi, że sukces w AI ma znaczenie dla tego, jak są postrzegani, co daje im motywację do malowania różowszego obrazu. Azhar nazywa sytuację "delikatnie zbalansowaną" i mówi, że nie ma prostej odpowiedzi.

Taki jest uczciwy stan rzeczy. Starship może dotrzeć na orbitę w poniedziałek. Czy ekonomia, która płaci za kolejne 11 000 satelitów, albo za satelity obliczeniowe po nich, się utrzyma, to osobny test bez okna startowego.