AI Act: Europa stosuje przepisy, a w ONZ szuka się globalnego standardu

Europejskie rozporządzenie o sztucznej inteligencji, rozporządzenie (UE) 2024/1689, jest pierwszym na świecie spójnym zestawem przepisów poświęconym AI. Komisja przedstawia je jako narzędzie, które ma czynić wiarygodnymi systemy trudne do oceny, gdy brakuje reguł. Kiedy nie da się wyjaśnić, dlaczego system podjął daną decyzję, trudno ustalić, czy kogoś ukarano niesłusznie. Tak bywa przy rekrutacji albo przy dostępie do świadczenia publicznego.

Cztery poziomy, dziewięć zakazów

Konstrukcja opiera się na ryzyku i wyróżnia cztery poziomy. Na najwyższym, niedopuszczalnym, rozporządzenie zakazuje dziewięciu praktyk. Wśród nich są manipulacja i szkodliwe oszustwo oparte na AI, szkodliwe wykorzystywanie podatności, social scoring oraz indywidualna ocena ryzyka popełnienia przestępstwa. Rozporządzeniu towarzyszy pakiet środków wsparcia: AI Continent Action Plan, AI Innovation Package i AI Factories. Do tego dochodzą dobrowolne narzędzia, jak AI Pact i usługa pomocnicza AI Act Service Desk. Mają one złagodzić przejście dla firm i twórców.

Rola AI Office

Przepisy stosuje European AI Office, powołany w ramach Komisji jako zalążek jednolitego systemu zarządzania na poziomie europejskim. Biuro ma w realizacji rozporządzenia kompetencje przede wszystkim wobec modeli AI ogólnego przeznaczenia, tych, na których buduje się większość zastosowań. To miejsce, w którym regulacja spotyka technikę. Określenie obowiązków dla modeli ogólnych oznacza zmierzenie się z dokumentacją, ocenami i obowiązkami przejrzystości wobec systemów, które zmieniają się szybko.

Front międzynarodowy

Na poziomie globalnym droga jest wciąż pod górę. 23 września w siedzibie ONZ w Nowym Jorku dyskutowano o ryzykach związanych z technologią. OpenAI zaproponowało, by przewodzić globalnej koalicji na rzecz standardów sztucznej inteligencji, a w rozmowie mieli brać udział także chińscy gracze, jak DeepSeek. Obecność konkurencyjnych podmiotów przy tym samym stole pokazuje, gdzie przenosi się stawka. Nie chodzi już o potrzebę przepisów, bo tę uznano, ale o to, kto je pisze i z jaką zdolnością weryfikacji.

«Ramy prawne bez zdolności kontroli pozostają deklaracją intencji» — to ryzyko sygnalizowane z wielu stron.