Dwie bomby i jedna gwiazda: Chiny 1964-1970 i 173 kilogramy na orbicie

„Dwie bomby i jedna gwiazda” to chińskie określenie na broń jądrową, pociski rakietowe i sztuczne satelity. Sam skrót upowszechnił się dopiero w 1999 roku. Pracami kierował pierwszy premier ChRL Zhou Enlai. W latach 1960-1970 Chińska Republika Ludowa przeprowadziła kolejno: pierwszy wybuch bomby atomowej w 1964 roku, pierwsze odpalenie pocisku ziemia-ziemia z głowicą jądrową w 1966 roku, pierwszy wybuch bomby wodorowej w 1967 roku i pierwszy start sztucznego satelity w 1970 roku.

16 października 1964 roku bomba atomowa oznaczona numerem 596 została zdetonowana w Lop Nur. Chiny stały się piątym państwem na świecie z bronią jądrową. Pocisk Dongfeng 2 odpalono pomyślnie w czerwcu 1964 roku, a w październiku 1966 roku przeprowadzono tak zwane „połączenie dwóch bomb”, czyli próbę z głowicą jądrową. Program zaczęto planować po zakończeniu wojny z Japonią w 1945 roku. Po śmierci Stalina w 1953 roku nowe sowieckie kierownictwo zgodziło się pomóc Chinom w budowie reaktora jądrowego i pokojowym wykorzystaniu energii atomowej. Gdy Związek Radziecki wystrzelił w 1957 roku pierwszego sztucznego satelitę, Mao Zedong i inni przywódcy partyjni i państwowi zapoczątkowali w drugiej połowie lat pięćdziesiątych prace nad bombą atomową, pociskami i satelitami. Do 1960 roku Chiny otrzymywały istotne sowieckie wsparcie i pomoc.

221, Lop Nur i Jiuquan

Bazy badawcze i poligonowe ulokowano w odległych rejonach północno-zachodnich Chin: w bazie jądrowej 221 w prowincji Qinghai, na poligonie Malan w Lop Nur w Sinciangu oraz na kosmodromie Jiuquan na pograniczu Gansu i Mongolii Wewnętrznej. W budowę i prace zaangażowano co najmniej kilkadziesiąt tysięcy osób. Dalsze prace toczyły się w cieniu wielkich wstrząsów historycznych: rozłamu chińsko-radzieckiego, trzyletniego okresu trudności oraz rewolucji kulturalnej. W 1969 roku Związek Radziecki rozważał uderzenie jądrowe na bazy programu. 30 sierpnia 1958 roku, przy sowieckiej pomocy, w Pekinie uruchomiono pierwszy eksperymentalny reaktor jądrowy. W tym samym miesiącu Zhang Jinfu zwołał Qian Xuesena, Zhao Jiuzhanga i innych ekspertów, tworząc „grupę 581” Chińskiej Akademii Nauk, która zajęła się badaniami nad satelitami. 16 października 1958 roku powołano Komisję Naukowo-Techniczną przy Ministerstwie Obrony Narodowej, a na jej czele stanął Nie Rongzhen. W 1966 roku sformowano Drugi Korpus Artylerii.

24 kwietnia 1970, 21:35:44

24 kwietnia 1970 roku o godzinie 21:35:44 z kosmodromu Jiuquan, ze stanowiska 5020 na drugiej platformie startowej, wystartowała rakieta Changzheng 1 z satelitą Dongfanghong 1. Start uczynił Chiny piątym państwem zdolnym do samodzielnego wypuszczania sztucznych satelitów. Satelita ważył 173 kilogramy i miał około metra średnicy, a jego misja trwała 28 dni. Ostatnia łączność nastąpiła 14 maja 1970 roku. Poruszał się po orbicie o perygeum 439 kilometrów i apogeum 2384 kilometrów, przy nachyleniu 68,5 stopnia i okresie obiegu 114 minut. Operatorem i producentem była Chińska Akademia Technologii Kosmicznych. W 1967 roku Qian Xuesen wyznaczył trzydziestoośmioletniego wówczas Sun Jiadonga na głównego odpowiedzialnego technicznego projektu satelity. Obaj wybrali potem osiemnastu młodych ludzi do zespołu projektowego, którzy przeszli do historii jako „osiemnastu dzielnych astronautyki”. Wymagania stawiano krótko: satelita miał „polecieć, dać się śledzić, być słyszalny i widoczny”. 20 lutego 1968 roku powstała Chińska Akademia Technologii Kosmicznych, a jej pierwszym dyrektorem został Qian Xuesen.

18 września 1999 roku Komitet Centralny partii, Rada Państwa i Centralna Komisja Wojskowa zorganizowały uroczystość uhonorowania twórców programu i wręczyły medal „Zasłużony dla dwóch bomb i jednej gwiazdy”. Wcześniej, w maju 1999 roku, artykuł Zhang Jinfu zatytułowany „Proszę, historia ich zapamięta. O Chińskiej Akademii Nauk i dwóch bombach i jednej gwieździe” ukazał się jako komunikat prasowy, a następnego dnia „Renmin Ribao” i „Kexue Shibao” wydrukowały go na pierwszych stronach. Była to pierwsza publiczna prezentacja tej historii.