Akt o AI działa w pełni od 2 sierpnia. Kto zdążył, a kto się spóźnił

Druga połowa 2026 roku domyka harmonogram unijnego Aktu o sztucznej inteligencji. Zgodnie z oficjalną mapą wdrożenia od 2 sierpnia 2026 obowiązuje pozostała część rozporządzenia, która wcześniej nie weszła w życie. To data graniczna dla firm, które od dwóch lat odkładały przygotowania.

Przejrzystość, czyli artykuł 50 w praktyce

Najbardziej widocznym skutkiem jest obowiązek oznaczania treści generowanych przez AI. Dostawcy systemów generatywnych muszą od 2 sierpnia zapewnić, że tworzone treści, w tym tekst, są oznaczane w sposób czytelny dla maszyn i rozpoznawalne jako wygenerowane. Przepis nie przewiduje wyjątku dla modeli spoza Europy, więc dotyczy także modeli chińskich i amerykańskich, które trafiają na unijny rynek.

Jednym z pierwszych wdrożeń jest znak wodny w tekstach Anthropic. Firma poinformowała, że znak wodny noszą modele Claude Fable 5.1, Claude Mythos 5.1, Claude Opus 5.5 oraz Claude Opus 5, a do 2 grudnia mają zostać nim objęte także starsze modele. Znak jest nakładany na poziomie modelu i użytkownik nie może go wyłączyć. Anthropic zastrzega, że jego wartość dowodowa jest ograniczona.

Unijny Akt o AI był bezpośrednim powodem wprowadzenia znaku wodnego, choć firma stosuje go szerzej niż wymaga tego prawo.

Dyplomacja wyprzedza technikę

Równolegle spór o nadzór przeniósł się na forum dyplomatyczne. 21 września, na marginesie Zgromadzenia Ogólnego ONZ, przywódcy z ponad dwudziestu państw wezwali do wzmocnienia ludzkiego nadzoru nad najbardziej zaawansowanymi systemami AI. Deklarację podpisały między innymi Niemcy i Hiszpania. Francja, mimo że jest jednym z głównych ośrodków europejskiej AI, nie znalazła się wśród sygnatariuszy, co francuska prasa branżowa odnotowała jako zaskoczenie.

To napięcie między Paryżem a resztą Unii ma wymiar praktyczny. Francja zabiega o własnych czempionów AI i o finansowanie infrastruktury, a każdy nowy obowiązek oznacza kolejny koszt dla krajowych laboratoriów. Dla pozostałych państw znakiem zapytania jest to, czy rozdrobnienie stanowisk nie osłabi europejskiej pozycji w negocjacjach z Waszyngtonem i Pekinem.

Polska, jak każdy rynek bez własnego modelu frontier, jest w tej układance odbiorcą cudzych decyzji. Liczy się zatem nie tyle to, kto napisał przepis, ile to, czy da się go wyegzekwować wobec dostawcy, który siedzibę ma na innym kontynencie. Na razie odpowiedź brzmi: częściowo. Widać to choćby po tym, że debata o nadzorze toczy się dziś równolegle w Brukseli, Nowym Jorku i Pekinie, ale rozstrzyga się w praktyce w laboratoriach modeli.

Artykuł 50 aktu nakłada na dostawców obowiązek oznaczania treści generowanych przez AI w sposób czytelny dla maszyn, etykietowania deepfake'ów oraz informowania użytkownika, gdy rozmawia z systemem, a nie z człowiekiem. Obowiązki dotyczą każdego modelu wprowadzanego na rynek unijny, niezależnie od tego, gdzie był trenowany. Z tego samego powodu wymóg dotyczy również modeli otwartych, takich jak udostępniony 10 września na licencji MIT DeepSeek V4.1 Flash, do którego odwołuje się redakcja FLASH24.

Anthropic zapowiada, że znak wodny nakładany jest na poziomie modelu i użytkownik nie może go wyłączyć; w pierwszej kolejności obejmie tekst, a firma pracuje nad rozszerzeniem mechanizmu na obrazy i wideo. Europejski nadzór nad treściami syntetycznymi przestaje więc być deklaracją, a staje się pytaniem o audytowalność: bez czytelnego znacznika organ nadzorczy nie ma czego sprawdzić.