Wearables w badaniach snu i stresu: co faktycznie pokazują badania

Zespół z University of Texas at Austin opublikował w Nature Scientific Reports badanie, w którym 82 młodych dorosłych nosiło na nadgarstku trackery przez miesiące, a nie przez jedną noc. Wynik, który trafił na nagłówki: aktywność fizyczna wydłużała latencję REM, czyli czas potrzebny na wejście w sen REM. Serwis informacyjny uczelni przedstawił to jako najsolidniejsze jak dotąd potwierdzenie związku między aktywnością, jakością snu i zdrowiem psychicznym.

Najciekawsza jest metodologia.

Uczestnicy nosili tracker, który rejestrował ruch i tętno. Z tych dwóch sygnałów badacze wnioskowali o okresach snu głębokiego (NREM), snu REM i aktywności fizycznej. Osobna aplikacja na smartfona zbierała dane o samopoczuciu podawane przez uczestników. Badanie wyszło z pilotażu w ramach Whole Communities–Whole Health, programu badawczego UT Austin.

Według uczelni wyniki powtórzyły ustalenia laboratoryjne: aktywność o niskiej intensywności oraz umiarkowana i intensywna wiązały się z głębszym, bardziej regenerującym snem, a lepszy sen z kolei łączył się z większą energią i mniejszym stresem następnego ranka. Nowością było otoczenie. Ciągły monitoring w domu, w pracy i podczas codziennych zajęć przez tygodnie i miesiące, a nie jedna noc podpięty do aparatury w klinice.

"Z badań laboratoryjnych można się wiele nauczyć, ale badanie wzorców snu pojedynczych uczestników przez jedną noc ma oczywiste ograniczenia" — powiedział Benjamin Baird, adiunkt psychologii i jeden z autorów. "To nieznane, kliniczne otoczenie, które może być stresujące. Poza tym nie da się patrzeć na zmiany w czasie. Zawsze więc pojawiają się pytania o możliwość uogólnienia takiego projektu."

David M. Schnyer, współautor i przewodniczący Wydziału Psychologii, poszedł dalej. Powiedział, że zespół pokazał, iż standardowy Fitbit, a nie drogie urządzenie naukowe, jest czuły na miary architektury snu i daje wyniki o wartości predykcyjnej. Baird opisał architekturę snu jako strukturę każdego cyklu trwającego od 90 do 120 minut: trzy fazy snu NREM plus REM, który zajmuje około ostatnich 25% każdego cyklu.

Z sypialni do populacji

Badanie UT Austin jest małe jak na standardy konsumenckiej technologii. Sleep Cycle, szwedzka aplikacja, ma około 2 000 000 aktywnych użytkowników każdej nocy. Jej szef działu naukowego, Michael Gradisar, powiedział ABC News we wrześniu 2024 roku, że analitycy firmy zauważyli wzrost nocnego kaszlu w Nowym Jorku mniej więcej tydzień przed wzrostem potwierdzonych przypadków Omikronu.

"To prawie jak system wczesnego ostrzegania. Mieliśmy wszystkie te telefony, które w nocy zbierały informacje" — powiedział doktor Gradisar.

Ten sam materiał ABC, autorstwa reportera technologicznego Jamesa Purtilla, opisywał, jak Sleep Cycle wykrył ponadprzeciętną liczbę osób krótko budzących się, gdy trzęsienie ziemi nawiedziło Nową Południową Walię wcześniej w tym miesiącu, co wychwycili analitycy w Szwecji. Niecałe 10 lat po pierwszym Apple Watchu śledzącym sen, pisał Purtill, świat jest okablowany pod badania snu.

David Walsh zbudował pierwszą aplikację do śledzenia snu na Apple Watcha, AutoSleep, wydaną na początku 2016 roku. Powiedział ABC, że ma ona teraz ponad 5 000 000 użytkowników. Jego metoda to ten sam trik z wnioskowaniem, na którym oparł się zespół UT Austin: ruch i tętno, nie elektrody.

Nie wszyscy to przyjęli z entuzjazmem. Gabriel Pires, badacz snu z Brazylii, powiedział, że on i współpracownicy zaczęli publikować prace ostrzegające, że nowe technologie nie działają dobrze. Gradisar, wtedy profesor nauki o śnie na Flinders University, też był sceptyczny, zanim przeszedł do branży.

Regulatorzy zareagowali później. Na początku 2024 roku system wykrywania bezdechu sennego w smartwatchu Samsunga dostał zgodę amerykańskiego regulatora zdrowia po ośmiomiesięcznym przeglądzie. Był to pierwszy smartwatch konsumencki, który przeszedł tę barierę. Smartwatch Apple'a dostał taką samą zgodę we wrześniu 2024 roku.

Danny Eckert, dyrektor Adelaide Institute for Sleep Health na Flinders University, powiedział ABC, że urządzenia konsumenckie mogą okazać się lepsze w diagnozowaniu bezdechu sennego niż obecny złoty standard. W badaniu z 2022 roku, którego był współautorem, aż połowa jednorazowych nocnych badań diagnostycznych bezdechu sennego błędnie klasyfikowała jego nasilenie. "Jednonocne testy są bardzo zaszumione i niedokładne" — powiedział.

Problem ze stresem

Śledzenie stresu miało trudniejszą drogę. W sierpniu 2025 roku Wareable opublikował krytykę doniesień medialnych o badaniu, które przez trzy miesiące śledziło stres, zmęczenie i sen u 800 młodych dorosłych noszących zegarki Garmin. Uczestnicy cztery razy dziennie zaznaczali, jak zestresowani, zmęczeni lub senni się czują, a odpowiedzi zestawiano z danymi z trackera.

Badanie wykazało "praktycznie zerową" korelację między wynikiem stresu z urządzenia a odczuciami podawanymi przez użytkownika. The Guardian podsumował to tak, że smartwatche nie potrafią dokładnie mierzyć stresu. Inne redakcje poszły dalej, twierdząc, że zegarki mylą stres z wysiłkiem fizycznym.

Zarzut Wareable dotyczył częściowo sprzętu. Urządzeniem odniesienia był Garmin Vivosmart 4 z 2018 roku. Testowanie siedmioletniego trackera, żeby wyciągać wnioski o całej kategorii, to jak, argumentował tekst, testowanie Kii z 2018 roku i wydawanie opinii o samochodach elektrycznych. Krytyka uderzyła też w biologię stojącą za tezą o myleniu stresu z wysiłkiem. Wysiłek jest ostrym stresem fizjologicznym i właśnie tak działa adaptacja treningowa. Urządzenie, które oznacza trening jako zdarzenie o wysokim stresie, robi swoje.

Badanie dało jednak niezręczne liczby. U żadnego z uczestników wynik stresu z trackera nie osiągnął progu istotnej zmiany, gdy deklarowali, że czują stres. W przypadku jednej czwartej uczestników urządzenie mówiło o stresie lub jego braku wtedy, gdy uczestnik podawał coś przeciwnego.

Odczyt tego wyniku przez Wareable jest kontrariański: brak korelacji może więcej mówić o tym, jak źle ludzie oceniają własny stan fizjologiczny, niż o samym czujniku. Pismo nie jest neutralne, recenzuje trackery stresu i osobno krytykowało sposób prezentowania danych przez Garmina. Ale trudno odrzucić sam punkt o interpretacji, skoro użytkownicy tak chętnie obwiniają urządzenie za odczyt, który im się nie podoba.

Co potwierdzają dowody

Trzy rzeczy wytrzymują zderzenie ze źródłami. Po pierwsze, wearables są dziś wystarczająco dobre do długoterminowych badań snu w warunkach naturalnych: UT Austin użył Fitbita z półki i opublikował w recenzowanym czasopiśmie. Po drugie, skala zmienia pytania, jakie można zadawać. Monitorowanie kaszlu na poziomie populacji, wybudzenia po trzęsieniu ziemi i przesiewowe badania bezdechu sennego co noc przez tygodnie to nie eksperymenty laboratoryjne, a relacje ABC pokazują badaczy, którzy traktują je jako nowy rodzaj danych, nie jako zamiennik diagnozy klinicznej.

Po trzecie, stres zostaje słabym punktem, a słabość nie jest wyłącznie techniczna. Sam projekt badania z Garminem, jeden algorytm, jedno stare urządzenie, jeden wąski zestaw metryk podawanych przez użytkowników, czyni zeń słabą podstawę do potępiania całej kategorii. Nagłówki zbudowane na tym badaniu były gorsze niż sam artykuł. Ani badanie UT Austin, ani relacje ABC nie twierdzą, że trackery konsumenckie mogą same cokolwiek diagnozować. Samsung mówi, że jego funkcja wykrywania bezdechu nie ma zastępować kliniki snu.

Luka między tym, co te urządzenia mierzą, a tym, co ludzie myślą, że mierzą, jest miejscem, w którym toczy się większość sporu. Ta luka nie zamyka się sama.